Қазақстан мен Тәжікстан арасындағы сауда қарқын алды. 2026 жылдың алғашқы тоғыз айында екі елдің тауар айналымы 25,6%-ға өсіп, 1,1 млрд долларға жетті. Енді тараптар қазақстандық өнім экспортын ұлғайтып, өнеркәсіпке инвестиция тартуды және мұнай өнімдерін жеңілдетілген шарттармен тасымалдауды көздеп отыр, деп хабарлайды DKNews.kz.
Бұл туралы Душанбеде өткен Экономикалық ынтымақтастық жөніндегі үкіметаралық комиссияның 20-отырысының қорытындысы бойынша Қазақстан Үкіметі хабарлады.
Келіссөздерге Қазақстан Премьер-министрінің бірінші орынбасары Нұрлыбек Нәлібаев пен Тәжікстан Премьер-министрінің бірінші орынбасары Хоким Холикзода қатысты.
Тараптардың негізгі мақсаты – саудадағы өсімді нақты келісімшарттарға, бірлескен өндірістерге және жаңа инвестициялық жобаларға ұластыру.
Сауда көлемі 1,1 млрд долларға жетті: Қазақстан экспортты арттырмақ
Қазақстан Тәжікстанның ең ірі үш сауда серіктесінің қатарына кіреді.
2026 жылдың қаңтар-қыркүйек айларында екі ел арасындағы тауар айналымы өткен жылдың сәйкес кезеңімен салыстырғанда 25,6%-ға өсіп, 1,1 млрд долларды құрады.
Алайда тараптар сауда көлемін арттырумен ғана шектелмек емес.
Астана мен Душанбе тауар айналымын ұлғайту және Қазақстаннан шикізаттық емес тауарлар жеткізілімін көбейту жөніндегі жол картасын қабылдауға уағдаласты.
Бұл қазақстандық кәсіпорындар үшін экспорт көлемін кеңейтуге мүмкіндік беруі мүмкін. Әңгіме шикізат сатумен қатар, қосылған құны жоғары дайын өнімдерді сыртқы нарыққа шығаруды ұлғайту туралы болып отыр.
Дегенмен жаңа жеткізілімдердің нақты көлемі мен жол картасын іске асыру мерзімдері әзірге жарияланған жоқ.
Алюминий мен сирек металдар: қазақстандық инвесторларға қандай жобалар ұсынылды?
Душанбедегі келіссөздердің басты бағыттарының бірі өнеркәсіптік кооперация болды.
Тараптар сирек металдарды өңдеу және қазақстандық инвесторлардың қатысуымен Тәжікстанның алюминий өнеркәсібін жаңғырту мүмкіндіктерін талқылады.
Қазақстан бизнесі үшін мұнда екі бағыттың әлеуеті бар. Біріншісі – қолданыстағы өндіріс орындарын жаңарту жобаларына қатысу. Екіншісі – шикізатты өңдеуге бағытталған бірлескен кәсіпорындар құру.
Әзірге бұл бастамалар талқылау деңгейінде. Ықтимал инвестициялардың көлемі, қатысушы компаниялар мен жобалардың нақты шарттары жарияланған жоқ.
Соған қарамастан екі ел арасындағы инвестициялық байланыс қалыптасқан.
Үкімет мәліметінше, 2025 жылы Қазақстан Тәжікстан экономикасына 133,8 млн доллар инвестиция салған. Оның 14,4 млн доллары тікелей инвестицияларға тиесілі.
Егер өнеркәсіптік бастамалар нақты келісімдерге ұласса, қазақстандық инвесторлардың Тәжікстан нарығындағы қызмет аясы кеңеюі мүмкін.
Бидай жеткізу және мұнай өнімдерін тасымалдау: 2027 жылға қандай жоспар бар?
Келіссөздерде ауыл шаруашылығы өнімдері мен энергетикалық ресурстарды тасымалдауға да ерекше көңіл бөлінді.
Қазақстан мен Тәжікстан бидай жеткізілімінің тұрақтылығын қамтамасыз ету және 2027 жылы мұнай өнімдерін Қазақстан аумағы арқылы жеңілдетілген шарттармен тасымалдау мәселелерін қарастырды.
Бидай экспорты Қазақстан үшін тұрақты өткізу нарығын сақтап қалу тұрғысынан маңызды.
Ал мұнай өнімдеріне қатысты мәселе транзиттік тасымалмен тікелей байланысты.
Егер жеңілдетілген тасымалдау шарттары бекітілсе, жеткізілімдердің логистикалық шығындары төмендеуі мүмкін. Алайда нақты тарифтер, бағыттар мен тасымал көлемі әзірге белгісіз.
Сондықтан тараптар мұнай өнімдеріне жеңілдік енгізу туралы түпкілікті келісімге келді деуге әлі ерте.
Соған қарамастан бұл мәселенің 2027 жылғы күн тәртібіне енгізілуі Қазақстанның транзиттік әлеуетіне де назар аударылып отырғанын көрсетеді.
Бірлескен кәсіпорындар мен еркін экономикалық аймақтар қарастырылды
Тараптар тікелей инвестиция тарту, бірлескен кәсіпорындар ашу және еркін экономикалық аймақтардың мүмкіндіктерін пайдалану мәселелерін де талқылады.
Өңіраралық байланыстарды дамытуға басымдық беру ұсынылды.
Бұл екі ел кәсіпкерлерінің өндіріс, өңдеу және тауар жеткізу бағыттарында бірлесіп жұмыс істеуіне негіз бола алады.
Бұдан бөлек, көлік және логистика, энергетика, ауыл шаруашылығы, білім беру, денсаулық сақтау, ғылым, мәдениет, туризм және спорт салаларындағы ынтымақтастық мәселелері қаралды.
Екіжақты қарым-қатынасты кеңейтуге Президент Қасым-Жомарт Тоқаевтың Тәжікстанға сапары кезінде қол жеткізілген уағдаластықтар да негіз болып отыр.
Сол сапар барысында сауда-экономикалық және мәдени-гуманитарлық байланыстарды нығайтуға бағытталған келісімдерге қол қойылған болатын.
Келесі кездесу Астанада өтеді: ендігі міндет қандай?
Душанбедегі келіссөздердің қорытындысы бойынша Нұрлыбек Нәлібаев пен Хоким Холикзода Экономикалық ынтымақтастық жөніндегі үкіметаралық комиссияның 20-отырысының хаттамасына қол қойды.
Комиссияның келесі отырысы 2027 жылы Астанада өтеді.
Оған дейін екі ел үшін сауда көлемін ұлғайту, өнеркәсіптік жобаларды ілгерілету және мұнай өнімдерін тасымалдау шарттарын пысықтау өзекті болып қала бермек.
Әзірге тараптар ынтымақтастықтың негізгі бағыттарын айқындады. Нақты инвестициялық келісімшарттар мен жаңа өндірістердің іске қосылатын мерзімдері жарияланған жоқ.
Қазақстандық экспорттаушылар мен инвесторлар үшін келесі маңызды қадам – жол картасының қабылдануы және талқыланған бастамалардың нақты келісімдерге айналуы.
Ал 2027 жылы Астанада өтетін отырысқа дейін тараптардың осы бағыттарда қандай нәтижеге қол жеткізетіні белгілі болмақ.
