Қазақстанға нақты нәтиже беретін технологиялар қажет. IT экспорты қарқынды өскеннен кейін ел алдында әлдеқайда күрделі міндет тұр: жасанды интеллектіні зауыттардың шығынын азайтуға, еңбек өнімділігін арттыруға және бизнеске нақты пайда әкелуге пайдалану, деп хабарлайды DKNews.kz.

Бұл туралы британдық халықаралық қаржы-талдау басылымы Global Banking & Finance Review жазды. Басылым Қазақстанның технологиялық мақсаттарына және жасанды интеллектіні экономиканың нақты қажеттіліктерімен байланыстыру әрекетіне назар аударған.

Қазақстан Президенті Қасым-Жомарт Тоқаев Үкіметке өнеркәсіпті цифрлық трансформациялауды жеделдетуді тапсырды. Ендігі басымдық жаңа технологияларды шексіз сынақтан өткізуге емес, дайын шешімдерді кәсіпорындарда кеңінен қолдануға берілмек.

Тоқаев жасанды интеллектіні енгізу тәсілін өзгертуді тапсырды

Жасанды интеллектіні дамыту жөніндегі кеңестің отырысында Мемлекет басшысы елдердің бәсекеге қабілеттілігін анықтайтын жаңа өлшемге тоқталды.

Бұдан былай табиғи ресурстар, қаржылық капитал мен нарықтарға қол жеткізу ғана жеткіліксіз. Өндіріс тиімділігін қаншалықты жылдам арттыра алатыны да елдің экономикалық әлеуетіне тікелей әсер етеді.

Экономикасында өнеркәсіп пен шикізат секторы маңызды орын алатын Қазақстан үшін мұның практикалық мәні зор.

Кәсіпорындар цифрлық сервистерге қаржы құйып, жекелеген операцияларды автоматтандырып, ауқымды деректер жинауы мүмкін. Алайда жабдықтар тоқтап қала берсе, шикізат тиімсіз жұмсалса, өнімнің өзіндік құны төмендемесе, мұндай цифрландырудан келетін экономикалық пайда шектеулі болады.

Сондықтан Үкіметке кешенді цифрлық трансформациядан өтетін кәсіпорындарды анықтау, жасанды интеллект негізіндегі коммерциялық шешімдерді енгізуді жеделдету және салалық деректер базаларын дамыту тапсырылды.

Бұл өндірістегі жекелеген технологиялық тәжірибелерден тұтас жұмыс үдерісін жаңартуға көшуді білдіреді.

Жасанды интеллект зауыттардың шығынын қалай азайтады?

Жасанды интеллектіні енгізуден ең үлкен пайда алуы мүмкін салалардың бірі — өнеркәсіп. Мұнда шығынның аз ғана қысқаруының өзі кәсіпорын үшін елеулі үнемге айналуы мүмкін.

Мәселен, интеллектуалды жүйелер жабдықтардың жұмысын талдап, күрделі ақау туындамай тұрып оның алғашқы белгілерін анықтай алады.

Бұл жоспардан тыс тоқтап қалу жағдайларын азайтып, жөндеуге кететін шығынды төмендетуге мүмкіндік береді.

Өндірісте алгоритмдер инженерлерге жабдықтардың жүктемесін тиімді жоспарлауға, шикізат шығынын бақылауға және энергия тұтынуды оңтайландыруға көмектесе алады.

Жасанды интеллектінің қолданылу аясы зауыттармен шектелмейді.

Логистикада ол тасымал бағыттарын оңтайландырып, көліктердің жүктемесін тиімді бөлуге мүмкіндік береді. Ауыл шаруашылығында деректерді талдау су мен басқа да ресурстарды ұтымды пайдалануға көмектеседі.

Дегенмен технологияның әлеуеті мен оның нақты экономикалық нәтижесі екі бөлек мәселе. Әр кәсіпорын енгізу құнын, деректер сапасын және шығынның қаншалықты азайғанын жеке бағалауы қажет.

Қазақстанның IT экспорты бес жылда 34 есеге жуық өсті

Қазақстанда отандық технологиялық шешімдерді дамытуға қажетті экономикалық негіз қалыптасып келеді.

Жасанды интеллект және цифрлық даму министрлігінің мәліметіне сәйкес, 2020 жылы еліміздің IT қызметтері экспорты 33,5 миллион доллар болса, 2025 жылдың қорытындысында бұл көрсеткіш 1,142 миллиард долларға жеткен.

Бес жылда экспорт көлемі 34 есеге жуық ұлғайды.

Бұл қазақстандық цифрлық қызметтерге шетел нарықтарында сұраныс бар екенін көрсетеді.

Алайда IT қызметтерін шетелге сату мен отандық өнеркәсіпке жасанды интеллект енгізу әртүрлі міндеттерді шешеді.

Қазақстандық бағдарламалық өнімдердің сыртқы нарықта сатылуы ел ішіндегі зауыттардың автоматты түрде жаңаратынын білдірмейді.

Келесі кезеңде технологиялық компаниялар мен өнеркәсіп кәсіпорындарының, энергетика, ауыл шаруашылығы және көлік салаларының арасындағы ынтымақтастықты күшейту қажет болады.

Егер отандық әзірлеушілер нақты өндірістік мәселелерді шешуге тартылса, олар Қазақстан нарығына қажетті әрі кейін шетелге де ұсынуға болатын өнімдер жасай алады.

Қазақстандағы AI университетінде 528 адам білім алып жатыр

Технологиялық стратегияның тағы бір бағыты — білікті мамандар даярлау.

Қазақстанда жасанды интеллектіні зерттеуге және оны тәжірибеде қолдануға бағытталған Qazaq AI Research University жұмысын бастады.

Университеттің іске қосылуы туралы ресми ақпаратқа сәйкес, онда 528 адам білім алып жатыр. Олардың 391-і бакалавриат студенті, 32-сі магистрант, ал 105-і MBA AI+X бағдарламасының тыңдаушысы.

Білім беру бағыттарына машиналық оқыту, өнеркәсіптік интеллектуалды жүйелер, инженерлік қауіпсіздік, ұшқышсыз технологиялар және бизнес-аналитика кіреді.

Университет алдында ғылыми зерттеулерді экономиканың нақты секторымен байланыстыру міндеті тұр.

Кәсіпорындарға өндірістік деректермен жұмыс істей алатын, технологиялық шектеулерді түсінетін және алгоритмдерді қолданыстағы жүйелерге енгізетін мамандар қажет.

Зертханада жасанды интеллект моделін жасау бір мәселе болса, оның зауыттағы жабдықтармен тұрақты әрі қауіпсіз жұмыс істеуін қамтамасыз ету әлдеқайда күрделі.

Сондықтан ғылыми әзірлемелерді коммерцияландыру және кәсіпорындарды маман даярлау процесіне тарту түлектер санымен бірдей маңызды болуы мүмкін.

Қазақстанның суперкомпьютерлеріне электр қуаты мен микрочиптер қажет

Жасанды интеллектіні дамыту үшін қуатты есептеу инфрақұрылымы керек.

Қазақстан ғылыми ұйымдарды, бизнесті және мемлекеттік ақпараттық жүйелерді есептеу ресурстарымен қамтамасыз етуге арналған суперкомпьютерлік кластерлер мен деректер өңдеу орталықтарының жобаларын дамытып жатыр.

Мұндай инфрақұрылым күрделі жасанды интеллект модельдерін оқытуға, ауқымды ақпаратты өңдеуге және отандық технологиялық өнімдер әзірлеуге қажет.

Алайда деректер орталықтарын салу қосымша шығындар мен инфрақұрылымдық шектеулерге байланысты.

Қуатты есептеу жүйелеріне үздіксіз электр энергиясы керек. Сонымен қатар олардың өнімділігі мен жаңарту мүмкіндігі заманауи микрочиптердің қолжетімділігіне тәуелді.

Есептеу қуаты жеткілікті болған күннің өзінде оны қаншалықты тиімді пайдалану мәселесі туындайды.

Егер отандық кәсіпорындар қазақстандық технологиялық шешімдерге тұрақты сұраныс қалыптастырмаса, жаңа инфрақұрылымға салынған инвестиция күтілген коммерциялық нәтижені бермеуі мүмкін.

Сол себепті стратегия жаңа нысандар салумен ғана шектелмей, зерттеушілердің, стартаптардың және бизнестің есептеу ресурстарына қолжетімділігін де қамтуы тиіс.

Қазақстан жасанды интеллектінің экономикаға пайдасын дәлелдеуі керек

IT экспорты миллиард доллардан асқаннан кейін Қазақстанның алдында жаңа міндет пайда болды.

Енді жинақталған технологиялық әлеуетті экономиканың дәстүрлі салаларындағы еңбек өнімділігін арттыруға бағыттау қажет.

Зауыттар үшін нәтиже жабдықтардың тоқтап қалуын және өндірістік шығындарды қысқартумен өлшенеді. Көлік компаниялары үшін тасымалдау шығынын азайту маңызды. Ал ауыл шаруашылығында басты көрсеткіштердің бірі ресурстарды тиімді пайдалану болмақ.

Қазақстандық IT компаниялары үшін мұндай жобалар ел ішінен жаңа тапсырыс берушілер табуға, өндірістік тәжірибе жинауға және экономикалық тиімділігі дәлелденген өнімдер әзірлеуге мүмкіндік береді.

Алайда болашақ экономикалық нәтижені тек IT экспортының көлемімен немесе іске қосылған цифрлық жобалардың санымен бағалау жеткіліксіз.

Ол үшін жасанды интеллект енгізілген кәсіпорындардың өндіріс көлемі, шығындары және еңбек өнімділігі қалай өзгергенін көрсететін нақты деректер қажет.

Қазақстанның технологияға салған инвестициясы экономикалық өсімге қаншалықты ықпал еткенін осы көрсеткіштер анықтайды.

Бұған дейін біз Тоқаевтың жасанды интеллектіні пилоттық жобалар деңгейінен нақты өндіріске енгізуді неге талап еткенін жазған едік. Сол кезде өнеркәсіптегі цифрландырудың бытыраңқылығы, сапалы деректердің жетіспеуі және ғылыми әзірлемелерді коммерциялық қолданысқа енгізудегі қиындықтар көтерілген болатын.