Халықаралық тарихи экспедиция мәресіне жетті. «Абылай ханның қара жолы» жобасының қатысушылары Өзбекстанның бес қаласын аралап, қазақ пен өзбек халықтарының ортақ тарихи мұрасын зерттеп, ғалымдармен кездесулер өткізгеннен кейін Көкшетауға оралды, деп хабарлайды DKNews.kz.
2026 жылғы 3 қарашада Ақмола облысында «Абылай хан ордасынан Жиделі-Байсынға дейін» атты халықаралық экспедицияның аяқталуына арналған салтанатты шара өтті. Делегацияны Көкшетау қаласының кіреберісінен қарсы алып, кейін қатысушылар Достық үйіне жиналды.
Сапардың басты нәтижесі салтанатты кездесулермен ғана шектелмейді. Экспедиция барысында Орталық Азияның өткен тарихын тереңірек зерттеуге негіз болатын ғылыми, тарихи және құжаттық материалдар жинақталды.
Бурабайдан Термезге дейін: экспедиция Өзбекстанның бес қаласын аралады
Тарихи сапар 22 қазанда Ақмола облысының Бурабай ауданындағы Абылай хан ордасынан басталды.
Экспедиция бағыты Ташкент, Самарқанд, Бұхара, Байсын және Термез қалаларын қамтыды. Бұл қалалардың әрқайсысы Орталық Азияның тарихи және мәдени мұрасында өзіндік орын алады.
Сапар екі тарихи мерейтойға орай ұйымдастырылды. Биыл қазақтың әйгілі ханы әрі қолбасшысы Абылай ханның туғанына 315 жыл, ал әлем тарихында елеулі із қалдырған Әмір Темірдің туғанына 690 жыл толып отыр.
Экспедиция мүшелері қазақ пен өзбек халықтарының тарихи байланыстарын, көне мәдени ескерткіштерін және көшпелі өркениеттің мұрасын зерттеуге ерекше назар аударды.
Сапар барысында қазақстандық зерттеушілер Өзбекстанның жетекші жоғары оқу орындарының ғалымдарымен кездесіп, ғылыми-практикалық конференциялар мен дөңгелек үстелдерге қатысты.
Қазақстанға қандай тарихи материалдар жеткізілді?
Көкшетауда экспедиция мүшелерін Ардагерлер кеңесінің өкілдері, зиялы қауым мен жастар қарсы алды.
Ақмола облысы Ішкі саясат басқармасы басшысының орынбасары Сабырхан Кенжебаев тарихи-танымдық сапардың қазақ халқының өткенін зерттеудегі және Қазақстан мен Өзбекстанның ортақ мәдени мұрасын насихаттаудағы маңызына тоқталды.
Оның айтуынша, экспедиция барысында жинақталған ғылыми, тарихи және құжаттық материалдар екі халықтың ортақ тарихи жадын байытатын құнды мұраға айналады.
Дегенмен әзірге жиналған құжаттардың толық тізімі мен оларды ғылыми тұрғыдан талдау нәтижелері жарияланған жоқ.
Ал зерттеушілер үшін бұл материалдарды жан-жақты зерделеп, бұрыннан белгілі тарихи дереккөздермен салыстырудың маңызы зор.
Бұхара неге экспедицияның маңызды бағыттарының бірі болды?
Экспедиция бағытында Бұхара қаласы ерекше орын алды. Бұл шаһар ғасырлар бойы Орталық Азиядағы ғылым, білім және рухани мәдениеттің ірі орталықтарының бірі ретінде танылған.
«Абылай ханның қара жолы» экспедициясының қатысушылары өңірдің ортақ тарихи мұрасына арналған ғылыми іс-шараларға қатысты.
Бұған дейін біз Бұхарада өткен халықаралық конференцияда өзбек тіліндегі үш кітаптың таныстырылғаны туралы жазған едік. Басылымдар Бұқар жырауға, Көкелташ медресесіне және қазақ ағартушыларына арналған.
Мұндай ғылыми кездесулер тарихи-танымдық экспедициялар мен академиялық зерттеулердің арасындағы байланысты нығайтады. Қазақстандық ғалымдар ортақ тарихқа қатысты деректерді өзбекстандық әріптестерімен тікелей талқылауға мүмкіндік алды.
Бұл Қазақстан үшін, ең алдымен, тарих ғылымы мен білім беру саласында маңызды. Ел аумағынан тыс жерлерде сақталған тарихи деректер қазақ халқының өткенін Орталық Азия тарихымен сабақтастыра зерттеуге көмектеседі.
Жамбыл Артықбаев көшпелі өркениет мұрасына тоқталды
Экспедицияның ғылыми жетекшісі, Л.Н. Гумилев атындағы Еуразия ұлттық университетінің профессоры, тарих ғылымдарының докторы Жамбыл Артықбаев көшпелі өркениет мұрасының тарихи және рухани құндылығына ерекше назар аударды.
Ғалым көне мәдени ескерткіштерді зерттеудің Орталық Азия аумағында өткен тарихи үдерістерді терең түсінуге мүмкіндік беретінін атап өтті.
Халықаралық экспедиция Қазақстан мен Өзбекстанның беделді ғалымдарын, тарихшыларын және зерттеушілерін біріктірді.
Мұндай формат қатысушыларға тарихи орындарды аралап қана қоймай, жиналған мәліметтерді ғылыми ортада талқылауға жағдай жасады.
«Абылай ханның қара жолы» экспедициясын кім ұйымдастырды?
Экспедиция жетекшісі, қоғам қайраткері, өлкетанушы әрі жазушы Мұрат қажы Ыдырысұлы жобаның бастамашысы болған «Бабалар рухына тағзым» қоғамдық қорына алғыс білдірді.
Сондай-ақ ол халықаралық сапарды ұйымдастыруға және өткізуге атсалысқан азаматтарға ризашылығын жеткізді.
Көкшетаудағы салтанатты жиын барысында экспедицияның сәтті өтуіне үлес қосқан қатысушылар Ақмола облысы әкімінің орынбасары атынан алғыс хаттармен марапатталды.
22 қазанда Бурабайдан басталған тарихи сапар Ақмола облысында аяқталды. Ендігі маңызды мәселе — экспедиция барысында жинақталған құжаттар мен тарихи деректердің ғылыми айналымға енуі.
Олардың зерттелуі қазақ пен өзбек халықтарының ортақ тарихына қатысты тың мәліметтерді анықтауға негіз бола алады.
