Әлемдік авиацияның болашағы Монреальда талқыланып жатыр. 2026 жылғы 16 қарашада Канадада Халықаралық азаматтық авиация ұйымының (ИКАО) жетінші дүниежүзілік әуе көлігі конференциясы – ATConf/7 басталды. Халықаралық әуежайлар кеңесінің ресми мәліметіне сәйкес, конференция 20 қарашаға дейін жалғасып, әуе тасымалын экономикалық реттеу, халықаралық нарықтарға қолжетімділік және саланың орнықты дамуы мәселелерін қамтиды, деп хабарлайды DKNews.kz.
Қазақстан делегациясын Көлік вице-министрі Талғат Ластаев бастап барды. Конференцияға ИКАО-ға мүше 193 мемлекеттің, сондай-ақ халықаралық авиациялық ұйымдардың өкілдері қатысуда. Бұл – 2013 жылдан бері өткізіліп отырған алғашқы осындай дүниежүзілік конференция.

Әлемдік авиация өкілдері 13 жылдан кейін қайта бас қосты
ATConf/7 конференциясы ИКАО-ның Монреальдағы штаб-пәтерінде өтіп жатыр. Оның негізгі мақсаты – халықаралық әуе көлігін дамытудың алдағы бағыттарын айқындау және әлемдік авиациядағы өзгерістерге сәйкес реттеу тетіктерін жетілдіру.
Бұған дейінгі алтыншы дүниежүзілік конференция 2013 жылғы наурызда өткен болатын. Содан бері халықаралық авиация саласында технологиялық, экономикалық және нормативтік өзгерістер болды.
Биылғы жиын осы өзгерістерді ескере отырып, мемлекеттер мен авиация саласының өкілдеріне ортақ мәселелерді қайта қарауға мүмкіндік береді.
Конференция жұмысына Халықаралық әуе көлігі қауымдастығы (IATA), Халықаралық әуежайлар кеңесі (ACI World), Аэроғарыш өнеркәсібі қауымдастықтарының халықаралық үйлестіру кеңесі (ICCAIA) және басқа да ұйымдар қатысуда.

ИКАО басшылығы халықаралық ынтымақтастықтың маңызын атап өтті
Конференцияның ашылу салтанатында ИКАО Кеңесінің президенті Тошиюки Онума, БҰҰ Туризм ұйымының Бас хатшысы Шайха Әл-Нуайс және Канаданың Көлік министрі Стивен Маккиннон сөз сөйледі.
Тошиюки Онума азаматтық авиация халықаралық ынтымақтастық пен мемлекеттер арасындағы өзара сенімге тікелей тәуелді екенін атап өтті.
«Халықаралық әрбір рейс 1944 жылы Халықаралық азаматтық авиация туралы конвенциямен қаланған стандарттау мен өзара сенім қағидаттарына негізделеді. ИКАО жүйесі өзгеріп жатқан технологияларға, дамып келе жатқан нарықтарға және жаһандық ауқымдағы күрделі пайдалану талаптарына бейімделу қабілетін алдағы уақытта да сақтауы тиіс».

Бұл мәлімдеме халықаралық авиациядағы ортақ стандарттардың маңызын көрсетеді. Әртүрлі мемлекеттердің әуе кеңістігі арқылы орындалатын рейстер қауіпсіздік, техникалық талаптар және халықаралық келісімдер жүйесіне сүйенеді.
Ашылу рәсімінде ИКАО Бас хатшысы Хуан Карлос Саласар да таныстырылым жасады.
Қазақстан делегациясының құрамында кімдер бар?
Қазақстан атынан конференцияға Көлік вице-министрі Талғат Ластаев жетекшілік ететін делегация қатысуда.
Делегация құрамына:
- Талғат Ластаев – Қазақстан Республикасының Көлік вице-министрі.
- Салтанат Томпиева – Көлік министрлігі Азаматтық авиация комитетінің төрағасы.
- Дәулетбек Құсайынов – Қазақстанның Канададағы Төтенше және Өкілетті Елшісі.
- Тимур Тлегенов – Қазақстанның ИКАО жанындағы Тұрақты өкілі.
- Көлік министрлігі мен Қазақстанның азаматтық авиация саласының өкілдері.
Қазақстандық делегация конференция алаңында халықаралық тәжірибе алмасуды, екіжақты кездесулер өткізуді және шетелдік әріптестермен авиация саласындағы ынтымақтастықты нығайтуды жоспарлап отыр.

Әлемдік әуе тасымалында қандай өзгерістер талқыланады?
ATConf/7 бағдарламасы халықаралық әуе көлігінің экономикалық дамуы мен ұзақ мерзімді тұрақтылығына арналған.
Қатысушылар бірнеше негізгі бағытты қарастырады:
- Әуе тасымалын ырықтандыру. Халықаралық авиация нарықтарына қолжетімділікті кеңейту және бәсекелестік жағдайларын жетілдіру.
- Маршруттық желіні дамыту. Мемлекеттер мен өңірлер арасындағы әуе байланысын нығайту.
- Инфрақұрылымға инвестиция тарту. Әуежайларды жаңғырту және авиациялық жүйелердің өткізу қабілетін арттыру.
- Цифрландыру және инновациялар. Жаңа технологияларды енгізу және авиациялық қызметтердің тиімділігін арттыру.
- Экономикалық реттеу. Халықаралық әуе тасымалын реттейтін құқықтық және институционалдық тетіктерді жетілдіру.
- Тұтынушылардың құқықтарын қорғау. Жолаушылар мүддесін ескеретін халықаралық тәсілдерді дамыту.
- Төтенше жағдайларға дайындық. Авиациялық жүйенің дағдарыстарға төзімділігін арттыру.
Бұл мәселелер әуе компанияларына ғана емес, әуежайларға, мемлекеттік реттеушілерге және халықаралық тасымалды пайдаланатын жолаушылар мен бизнеске де қатысты.
2050 жылға дейінгі авиация стратегиясы қаралады
Конференция бағдарламасында әлемдік авиацияның ұзақ мерзімді дамуына арналған жоғары деңгейдегі пікірталастар бар.
Соның бірі – «Авиация саласының қазіргі жай-күйі: өзгерістерге бейімделу және 2050 жылға дайындық деңгейін бағалау» тақырыбындағы талқылау.
Сондай-ақ ИКАО-ның ұзақ мерзімді стратегиялық жоспары аясында 2050 жылға дейін әуе көлігінің дамуын жеделдету мәселесі қарастырылады.
Қатысушылар авиациялық инфрақұрылымды жаңғыртуға инвестиция тарту, нормативтік базаны жетілдіру және халықаралық әуе қатынасының қолжетімділігін арттыру жолдарын талқылайды.
Бұдан бөлек, төтенше жағдайларға ден қоюды жоспарлау, авиациялық жүйенің орнықтылығы және тұтынушылар құқықтарын қорғау мәселелеріне арналған панельдік сессиялар өткізу көзделген.
19 қарашада ИКАО Кеңесінің құрамын кеңейту мәселесі қаралады
Монреальдағы халықаралық кездесулер аясында 19 қарашада ИКАО Ассамблеясының кезектен тыс сессиясын ашу жоспарланған.
Оның негізгі мақсаты – ИКАО Кеңесінің құрамын 36 мемлекеттен 40 мемлекетке дейін кеңейтуге байланысты қосымша төрт мүше мемлекетті сайлау.
Сонымен қатар Ассамблея бағдарламасында министрлік декларацияны қабылдау көзделіп отыр.
Кеңес құрамын кеңейту халықаралық азаматтық авиацияны басқару жүйесіндегі мемлекеттердің өкілдігін арттыру мәселесімен байланысты.
Алайда қосымша төрт орынға қандай мемлекеттер сайланатыны дауыс беру қорытындысы бойынша белгілі болады.
Қазақстан үшін бұл конференцияның маңызы қандай?
Қазақстанның ATConf/7 конференциясына қатысуы халықаралық авиациялық саясатты қалыптастыруға арналған пікірталастарға тікелей араласуға мүмкіндік береді.
Еліміз үшін әуе қатынасын дамыту, халықаралық маршруттарды кеңейту, авиациялық инфрақұрылымды жаңғырту және саланың бәсекеге қабілеттілігін арттыру мәселелері маңызды.
Конференция алаңында қазақстандық делегация шетелдік мемлекеттермен және халықаралық ұйымдармен әріптестікті нығайту, озық тәжірибені зерделеу және ұлттық авиацияны дамыту перспективаларын талқылауды көздеп отыр.
Сонымен бірге жиынға қатысу жаңа әуе бағыттарының бірден ашылатынын немесе нақты инвестициялық келісімдер жасалғанын білдірмейді. Мұндай нәтижелер туралы тек тиісті шешімдер мен келісімдер қабылданғаннан кейін айтуға болады.
Қазіргі кезеңде басты міндет – Қазақстанның мүдделерін халықаралық авиациялық күн тәртібінде таныстыру және әлемдік салалық өзгерістерді ұлттық авиацияны дамыту кезінде ескеру.
Бұған дейін біз Қазақстанның Монреальда өткен ИКАО Ассамблеясының 42-сессиясына қатысуы және жаһандық авиациялық күн тәртібін қалыптастырудағы бастамалары туралы жазған едік. Ол жиында да халықаралық ынтымақтастық, авиация қауіпсіздігі және саланың ұзақ мерзімді дамуы негізгі тақырыптардың қатарында болды.