2025 жылдың соңына қарай Қазақстанның қор нарығы бір мезетте екі түрлі үрдісті көрсетіп отыр. Бір жағынан, акциялар нарығы түзетуден өтті – капиталдандыру төмендеп, KASE индексі минус аймаққа түсті. Екінші жағынан, сауда-саттық жанданып, инвесторлар саны өсуін жалғастыруда, ал облигациялар мен мемлекеттік бағалы қағаздар нарығы керісінше күшейе түсті, деп хабарлайды DKNews.kz.
Акция нарығы неге төмендеді
2025 жылғы қарашада акциялар нарығын капиталдандыру 3,0%-ға азайып, 1 желтоқсанда 38,4 трлн теңгені құрады. Соған қарамастан, жыл басынан бері нарық әлі де 16,7% өсім көрсетіп отыр.
Қарашадағы төмендеудің негізгі себептері – KASE индексінің өкілдік тізіміне кіретін ірі компаниялар акцияларының арзандауы:
- «Қазатомөнеркәсіп» АҚ акциялары – 7,5%-ға
- «Қазақстан Халық Банкі» АҚ акциялары – 8,6%-ға төмендеді
Бұл екі эмитент нарықтағы негізгі салмақты ұстап тұрғандықтан, олардың бағасының түсуі жалпы капиталдандыруға тікелей әсер етті.
KASE индексі түзетуден өтті
Қараша айында KASE индексі 4,4%-ға төмендеп, 6 818,9 тармақты құрады. Алайда жыл басынан бергі өсім әлі де жоғары – 22,2%.
Сарапшылар мұны ұзақ өсімнен кейінгі табиғи түзету деп бағалайды. Яғни бұл жүйелі дағдарыс емес, нарықтың «дем алып алуы».
Акциялармен сауда күрт өсті
Индекстің төмендеуіне қарамастан, инвесторлар белсенділігін азайтқан жоқ. Қарашада акциялармен сауда-саттық көлемі бір айда 2,2 есе өсіп, 52,6 млрд теңгеге жетті.
Негізгі драйвер – «Қазақстан Халық Банкі» АҚ акцияларымен сауда көлемінің күрт артуы. Бағаның құбылуы инвесторлар үшін мүмкіндікке айналды.
KASE-де кімдердің акциялары бар
2025 жылғы 1 желтоқсанда KASE сауда тізімдерінде 76 эмитенттің 89 атаудағы акциялары болды. Оның ішінде 2 эмитенттің акциялары «Листингтік емес бағалы қағаздар» секторында айналысқа жіберілген.
Бұл нарықтың салыстырмалы түрде әртараптандырылғанын көрсетеді, дегенмен негізгі өтімділік бұрынғыша санаулы «көгілдір фишкаларда» шоғырланған.
KASE Global секторында белсенділік төмендеді
Шетелдік бағалы қағаздар шоғырланған KASE Global секторында да қараша айы тыныш өтті. Мұнда 47 акция және 59 шетелдік эмитенттің 21 ETF бар.
Алайда қарашада сауда-саттық көлемі 37,6%-ға төмендеп, 22,6 млрд теңгені құрады. Бұған Intel, Tesla, AMD, Apple және Mirae Asset Global Investments акцияларымен сауда көлемінің азаюы себеп болды.
Бұл жаһандық нарықтардағы құбылмалылықтың жергілікті инвесторларға да әсер етіп отырғанын көрсетеді.
Корпоративтік облигациялар нарығы кеңейді
KASE-де саудаланатын корпоративтік борыштың көлемі қарашада бірден 2,1 трлн теңгеге немесе 14,8%-ға өсіп, 16,4 трлн теңгеге жетті. Жыл басынан бергі өсім – 19,5%.
Өсімнің негізгі факторы – International Development Association халықаралық облигацияларының KASE ресми тізіміне енгізілуі.
Бірақ сауда көлемі азайды
Сонымен қатар корпоративтік облигациялармен сауда-саттық көлемі қарашада 18,5%-ға төмендеп, 537,6 млрд теңгені құрады. Бұл бастапқы нарықтағы белсенділіктің төмендеуіне байланысты.
Қарашада корпоративтік облигациялардың бастапқы нарығының көлемі 264,9 млрд теңге болып, қазан айымен салыстырғанда 51,7%-ға азайды.
Қазіргі таңда KASE-де 148 эмитенттің 665 облигация шығарылымы айналыста.
Мемлекеттік бағалы қағаздар қайтадан сұраныста
Қарашада KASE-де саудаланатын мемлекеттік борыш 1,7%-ға өсіп, 31,2 трлн теңгені құрады. Жыл басынан бергі өсім – 13,5%.
Мемлекеттік бағалы қағаздармен сауда-саттықтың жалпы көлемі 28,1%-ға ұлғайып, 767,7 млрд теңгеге жетті.
Бастапқы нарықта:
- ҚР Қаржы министрлігі өтеуге кірістілігі 16,58–17,13% болатын облигациялардың 10 шығарылымын орналастырып, 568,1 млрд теңге тартты
- төрт облыс пен Шымкент қаласының әкімдіктері 16,2 млрд теңге тартты
Жоғары табыстылық мемлекеттік қағаздарды инвесторлар үшін ең тартымды құралдардың біріне айналдырып отыр.
Пай қоры нарығы аздап төмендеді
2025 жылғы 1 желтоқсанда Қазақстанда 57 инвестициялық пай қоры жұмыс істеді: 24 аралық, 32 жабық және 1 ашық қор.
Шетел валютасының қайта бағалануы салдарынан қарашада басқарудағы активтер 1,9%-ға азайып, 353,4 млрд теңгені құрады. Соның 82,6%-ы немесе 292 млрд теңгесі бағалы қағаздарға салынған.
Инвесторлар саны өсуін жалғастыруда
Қарашада Орталық депозитарийдің номиналды ұстау жүйесіндегі шоттар саны 2,8%-ға өсіп, 4,9 млн-ға жуықтады.
Әсіресе омнибус-шоттар қарқынды өсіп отыр:
- бір айда – +133,9 мың
- жыл басынан бері – +1,4 млн немесе 50,9%
Бұл жеке инвесторлардың нарыққа жаппай келіп жатқанын көрсетеді.
Профқатысушылар РЕПО арқылы активтерін арттыруда
Бағалы қағаздар нарығындағы кәсіби қатысушылардың активтері қарашада 3,9%-ға өсіп, 603,2 млрд теңгеге жетті. Өсім негізінен бағалы қағаздарды сатып алуға бағытталған РЕПО операциялары есебінен болды.
Міндеттемелер 13,5%-ға өсіп, 154,5 млрд теңгені құрады, ал меншікті капитал бөлінбеген пайданың өсуі есебінен 448,7 млрд теңгеге жетті.
2025 жылдың соңында Қазақстанның қор нарығы құлдырау емес, қайта теңгерім кезеңін бастан өткеріп отыр. Акциялар түзетуден өтті, бірақ инвесторлар кетпеді. Керісінше, сауда белсенділігі артты, облигациялар мен мемлекеттік бағалы қағаздарға сұраныс күшейді.
Бұл – нарықтың есейіп келе жатқанын білдіретін белгі. Қысқа мерзімді құбылмалылықтың артында ұзақ мерзімді өсім әлеуеті сақталып отыр.
