Қазақстанда медициналық зерттеулер мен биологиялық материалдармен жұмыс істеу тәртібі қайта қаралды. Жоғары аудиторлық палата жүргізген аудиттің қорытындысынан кейін Денсаулық сақтау министрлігі биомедициналық және клиникаға дейінгі зерттеулерді, сондай-ақ биобанктердің қызметін реттейтін нормативтік құжаттарға бірқатар маңызды өзгеріс енгізді, деп хабарлайды DKNews.kz.
Бұл өзгерістер қағаз жүзіндегі түзету ғана емес. Олар медицина мен ғылым саласындағы ең сезімтал бағыттардың бірі - зерттеулердің қауіпсіздігі мен биоматериалдардың сақталуына нақты бақылау орнатуға бағытталған.
Аудит нені көрсетті
Жоғары аудиторлық палата өткен жылы Денсаулық сақтау министрлігі мен оған ведомстволық бағынысты ұйымдарда тиімділік аудитін жүргізді. Тексеру азаматтарды және медициналық мекемелерді дәрі-дәрмекпен, медициналық бұйымдармен қамтамасыз ету мәселелерін, сондай-ақ мемлекеттік активтердің қалай пайдаланылып жатқанын қамтыды.
Аудит нәтижесінде бірқатар бағыттарда реттеуді күшейту қажет екені анықталды. Осыған байланысты Министрлікке бірнеше негізгі нормативтік құжатқа өзгерістер енгізу жөнінде нұсқама берілді.
Биомедициналық зерттеулер: есеп пен бақылау күшейтілді
Аудиттің басты ескертулерінің бірі биомедициналық зерттеулерге қатысты болды. Бұған дейін оларды жүргізу, есепке алу және мониторингтеу тәртібі жеткілікті деңгейде нақты регламенттелмеген.
Сондықтан Биомедициналық зерттеулер жүргізу қағидаларын жаңарту қажет болды. Бұл барлық зерттеу түрлеріне қатысты:
- бастама бойынша жүргізілетін зерттеулерге,
- өз қаражаты есебінен іске асатын жобаларға,
- халықаралық көздерден қаржыландырылатын зерттеулерге.
Сонымен қатар дәрілік заттарды клиникалық зерттеу қағидаларымен қайталанатын нормаларды алып тастау ұсынылды. Бұл құқықтық қайшылықтарды азайтып, жүйені түсінікті етуге мүмкіндік берді.
Биобанктер: биоматериалдарға ортақ стандарттар
Тағы бір маңызды блок - биобанктердің қызметі. Аудит барысында биологиялық материалдарды сақтау мен басқаруда бірыңғай стандарттардың жоқтығы назарға алынған.
Осыған байланысты Биобанктер құру және қызметінің қағидаларына өзгерістер енгізілді. Құжатқа биологиялық материалдарды сақтау тәртібіне арналған арнайы жаңа тарау қосылды. Бұл биоматериалдардың қауіпсіздігін арттырып, олардың заңсыз немесе тиімсіз пайдаланылу тәуекелін азайтады.
Клиникаға дейінгі зерттеулер де есепке алынады
Клиникаға дейінгі зерттеулерге де ерекше көңіл бөлінді. Бұған дейін оларды есепке алудың ашық әрі нақты тәртібі болмаған.
Енді Клиникаға дейінгі зерттеулер қағидаларына оларды тіркеу және есепке алу тәртібін белгілейтін түзетулер енгізілді. Бұл зерттеулердің толық циклін бақылауға мүмкіндік береді.
Нәтижесінде не өзгерді
Денсаулық сақтау министрлігі енгізген өзгерістердің нәтижесінде:
- биомедициналық зерттеулерге тіркеу, есепке алу және мониторингтеу тетіктері енгізілді,
- биобанктерде биоматериалдарды сақтау тәртібі нақты регламенттелді,
- клиникаға дейінгі зерттеулерді есепке алу жүйелендірілді.
Осылайша, биомедициналық және клиникаға дейінгі зерттеулер мен биобанктердің жұмысы саласындағы нормативтік база анағұрлым ашық әрі құрылымды бола түсті.
Неліктен бұл маңызды
Медицина мен ғылым саласындағы зерттеулер тікелей адам өмірі мен денсаулығына әсер етеді. Сондықтан бұл салада ашықтық, есеп және бақылау - негізгі талап.
Жаңа өзгерістер зерттеулердің қауіпсіздігі мен сапасын арттыруға, биоматериалдарды пайдалану тәртібін қатаң бақылауға және қоғамның сенімін күшейтуге бағытталған.
