Қазақстан агроөнеркәсіп саласында өзін сенімді азық-түлік жеткізуші әрі инвестиция тартуға қолайлы алаң ретінде барған сайын нақты нәтижелермен дәлелдеп келеді — бұл тек мәлімдемелер емес, нақты көрсеткіштер мен қол қойылған келісімдер, деп хабарлайды DKNews.kz.
АӨК экспортын дамыту және салаға инвестиция тарту мәселелері Ауыл шаруашылығы министрі Айдарбек Сапаровтың төрағалығымен өткен дөңгелек үстел барысында талқыланды. Іс-шараға қазақстандық агробизнес өкілдерімен қатар Біріккен Араб Әмірліктері, Мысыр, Түркия және Қытайдың іскер топтары қатысты.
Дөңгелек үстел министрдің жұмыс сапары аясында Дубайда өтіп, Қазақстанның әлемдегі ең ірі азық-түлік және сусындар көрмелерінің бірі — Gulfood 2026 көрмесіне қатысуымен тұспа-тұс келді.
БАӘ — стратегиялық серіктес
Айдарбек Сапаров өз сөзінде Біріккен Араб Әмірліктерінің Қазақстанмен сауда-экономикалық қатынастардағы ерекше рөлін атап өтті.
Оның айтуынша, ауыл шаруашылығы екіжақты ынтымақтастықтың негізгі бағыттарының бірі болып қала береді. 2025 жылдың 11 айының қорытындысы бойынша Қазақстан мен БАӘ арасындағы агроөнеркәсіптік өнім тауар айналымы шамамен 7 пайызға өскен, бұл тараптардың өзара қызығушылығын көрсетеді.
Министр дөңгелек үстел форматы кездейсоқ таңдалмағанын атап өтті. Ол ірі қазақстандық өндірушілер мен шетелдік инвесторлар арасында тікелей диалог орнатуға, сондай-ақ Таяу Шығыс, Азия және Солтүстік Африка елдерінің серіктестерімен тұрақты іскерлік байланыстардың негізін қалауға мүмкіндік береді.
Экспорт өсіп, география кеңеюде
Шетелдік қатысушыларға Қазақстан агроөнеркәсіп кешенінің экспорттық әлеуеті мен инвестициялық мүмкіндіктері таныстырылды. 2025 жылдың қорытындысы бойынша ауыл шаруашылығының жалпы өнім көлемі 5,9 пайызға өсіп, шамамен 20 млрд АҚШ долларына жетті.
Бұл өсімге мемлекеттік қолдаудың кеңеюі елеулі үлес қосты. Соңғы бес жылда жеңілдетілген қаржыландыру көлемі он есе артып, 2025 жылы 3 млрд долларға жетті. Алдағы кезеңде бұл көрсеткішті 4 млрд долларға дейін жеткізу жоспарланып отыр.
Мемлекеттік қолдау мен заманауи агротехнологияларды енгізу соңғы екі жылда рекордтық өнім алуға мүмкіндік берді:
- дәнді дақылдар — шамамен 27 млн тонна;
- майлы дақылдар — 4,8 млн тонна;
- бұршақ тұқымдастар — 1 млн тоннадан астам.
Өткен маркетингтік жылы астық экспорты 15,3 млн тоннаға жетті. Бұл бір жыл бұрынғы көрсеткіштен 70 пайызға жоғары және соңғы 20 жылдағы ең жоғары деңгей.
Қазақстан — әлемдік көшбасшылар қатарында
Тасымалдау шығындарын субсидиялау есебінен Қазақстан жеткізу географиясын белсенді түрде кеңейтіп келеді. Орталық Азия, Қытай, Ауғанстан және Иран сияқты дәстүрлі нарықтармен қатар Солтүстік Африка, Оңтүстік-Шығыс Азия және Еуропа бағыттары ашылуда. Қазіргі таңда қазақстандық ауыл шаруашылығы өнімдері әлемнің 70-тен астам еліне экспортталады.
Негізгі позициялар бойынша Қазақстан әлемдік нарықта жоғары орындарға ие:
- дәнді дақылдар экспорты бойынша — 10-орын;
- ұн экспорты бойынша — 2-орын (1,7 млн тонна);
- күнбағыс майы экспорты бойынша — 8-орын (600 мың тонна).
Соңғы бес жылда ауыл шаруашылығы өнімдерінің экспорты екі есеге өсіп, 6 млрд АҚШ долларынан асты.
Мал шаруашылығы және инвестициялар
Мал шаруашылығы секторы да тұрақты өсім көрсетуде. 2025 жылы Қазақстан алғаш рет 91,3 мың тонна ет экспорттады, оның ішінде 29,4 мың тоннасы — қой еті. Мал шаруашылығын дамытудың кешенді жоспары ет өнімдері экспортының көлемін екі есеге арттыруды көздейді.
АӨК-тегі инвестициялық белсенділік те артып келеді: негізгі капиталға салынған инвестициялар 53 пайызға өсіп, 3,2 млрд АҚШ долларына жетті. Қазақстан PepsiCo, Mars, Fufeng Group, Lihua және Al Ghurair Group сияқты халықаралық компаниялардың өндірістерін кеңейтуге арналған алаңға айналуда.
— Біз азық-түлік қауіпсіздігін тек ішкі міндет ретінде ғана емес, жаһандық тұрақтылыққа қосылатын үлес ретінде қарастырамыз. Біздің мақсат — ұзақ мерзімді әрі жүйелі халықаралық ынтымақтастық, логистиканы дамыту және ашық әрі тұрақты жеткізілімдерді қамтамасыз ету, — деді Айдарбек Сапаров.
Ол сондай-ақ Gulfood 2026 көрмесі аясында шетелдік серіктестер 30-дан астам қазақстандық компанияның өнімдерімен таныса алатынын еске салды.
Декларация емес — нақты келісімдер
Дөңгелек үстелдің басты қорытындысы коммерциялық құжаттарға қол қою рәсімі болды. Нәтижесінде жалпы сомасы 335 млн АҚШ долларын құрайтын шамамен 20 ынтымақтастық келісімі жасалды.
Іс-шараға қатысушылар қол жеткізілген уағдаластықтар сауда-экономикалық және инвестициялық ынтымақтастықты одан әрі кеңейтудің берік негізіне айналып, азық-түлік қауіпсіздігі саласындағы халықаралық әріптестікті нығайтады деген сенім білдірді.
Іс жүзінде Қазақстан жаһандық аграрлық нарықтағы маңызды ойыншылардың бірі ретіндегі позициясын барған сайын нығайтып келеді — экспорт көлемі өсіп, инвесторлардың қызығушылығы артып, амбициялық жоспарлардан гөрі нақты келісімдер алға шығып отыр.
