Қазақстан Республикасының жаңа Конституциясының жобасы елдің саяси даму тарихындағы маңызды бетбұрыс ретінде қарастырылып отыр. Бұл жолы әңгіме жекелеген нормалар немесе техникалық түзетулер туралы емес, мемлекеттік басқарудың түбегейлі жаңа логикасы жайында.
Бұл туралы Мәжіліс депутаты Ерлан Саиров «AMANAT» партиясы фракциясының отырысында мәлімдеді. Оның айтуынша, жаңа құжат билікті жекелендіруден бас тартуды көздейді және мемлекет дамуының институционалдық негізін қалыптастырады, деп хабарлайды DKNews.kz.
Бұрынғы тәжірибеден түбегейлі бас тарту
Ерлан Саиров 2019 жылға дейін жүргізілген барлық конституциялық реформалар белгілі бір саяси тұлғалардың мәртебесін бекітуге бағытталған элементтермен қатар жүргенін еске салды. Ал жаңа Конституция жобасында мұндай тәсілге мүлде орын жоқ.
«Қазақстанда 30 жыл ішінде бірнеше конституциялық реформа жүргізілді, алайда 2019 жылға дейінгі барлық реформада саяси спекуляция мен жеке басқа табыну элементтері болды. Жаңа Конституция жобасында Президенттің жеке басына артықшылық беретін бірде-бір норма жоқ. Бұл – бұрынғы тәжірибеден түбегейлі бас тарту әрі Президент Қасым-Жомарт Тоқаевтың өз моральдық және саяси қағидаттарына адал екенінің айқын дәлелі», – деді Ерлан Саиров.
Осылайша, жаңа Ата заң жеке тұлғаларға емес, тұрақты институттарға сүйенетін басқару моделін ұсынады.
Жаһандық турбуленттілік кезіндегі Конституция
Депутаттың айтуынша, жаңа Конституция ерекше кезеңде қабылданып отыр. Әлем постдемократиялық шындыққа қадам басқан жағдайда бұрынғы демократиялық үлгілердің мазмұны әлсіреп келеді.
Мұндай жағдайда Ата заң мемлекеттің Егемендігі мен Тәуелсіздігін қорғаудың басты тетігіне айналады. Жаңа Конституция Қазақстанның ішкі тұрақтылығын қамтамасыз етумен қатар, сыртқы сын-қатерлерге де жауап беретін құқықтық негіз қалыптастыруды көздейді.
Әлеуметтік әділдік - қағаздағы емес, нақты өзгеріс
Ерлан Саиров реформалардың әлеуметтік-экономикалық қырына ерекше тоқталды. Оның айтуынша, соңғы жеті жылда Қазақстан тек саяси жаңғырумен шектелмей, экономикалық ресурстарды қоғам игілігіне қайта бөлу бағытында да нақты қадамдар жасады.
«Осы жылдар ішінде ел әділеттілікке қарай елеулі қадам жасағанын көріп отырмыз: олигархтардың заңсыз иемденген мүлкі мемлекетке қайтарылуда, бұл қаражатқа мектептер мен ауруханалар салынуда, ірі кәсіпорындар мен стратегиялық активтер ұлттық юрисдикцияға қайтарылуда. Бұл – жай декларациялар емес, бұл экономиканың да, қоғамның да нақты сезініп отырған шынайы өзгерістері», – деді Саиров.
Бұл процестер жаңа Конституцияның әлеуметтік негізін күшейтіп, қоғам тарапынан сенім қалыптастыруға бағытталған.
Болашақ ұрпаққа бағытталған нормалар
Депутат Жаңа Конституцияда бекітілген әлеуметтік кепілдіктерге де тоқталды. Атап айтқанда, міндетті орта білім беру және жастардың тегін жоғары білім алу құқығы.
Оның айтуынша, мұндай норма әлемнің көптеген елдерінде жоқ және мемлекеттің болашақ ұрпақ алдындағы стратегиялық жауапкершілігін айқын көрсетеді. Бұл білімді тек әлеуметтік қызмет емес, ұзақмерзімді инвестиция ретінде қарастыратын көзқарасты білдіреді.
Бір кезеңге емес, ондаған жылға арналған құжат
Сөз соңында Ерлан Саиров жаңа Конституцияның уақытша саяси қажеттіліктерге емес, елдің ұзақмерзімді дамуына арналғанын атап өтті.
«Бүгінгі Конституция – бір ғана саяси кезеңге арналған құжат емес. Ол Қазақстанның тұрақты дамуын онжылдықтар бойы қамтамасыз етуге қабілетті, сол себепті мен бұл жобаны толықтай қолдаймын», – деп қорытындылады депутат.
Нені аңғартады
Жаңа Конституция төңірегіндегі бұл пікірлер оның символдық емес, жүйелі құжат ретінде қарастырылып отырғанын көрсетеді. Жеке тұлғаға табынудан бас тарту, әлеуметтік әділдікке нақты екпін және институционалдық тұрақтылық - бұл құжаттың басты өзегі.
Ал оның қалай іске асатыны Қазақстанның алдағы онжылдықтардағы даму бағытын айқындайтын негізгі факторлардың бірі болмақ.
