Жыл басы әдетте валюта нарығы үшін тыныш кезең саналады. Алайда биылғы қаңтар теңге үшін салыстырмалы түрде сәтті өтті. Ай қорытындысы бойынша ұлттық валюта 0,9%-ға нығайып, 1 АҚШ доллары 501,24 теңге деңгейінде қалыптасты. Бұл - соңғы айларда жиі айтылып жүрген «қысым» сценарийіне қарама-қайшы нәтиже, деп хабарлайды DKNews.kz.
Сауда азайды, бірақ бұл үрейлі белгі емес
Қаңтарда Қазақстан қор биржасындағы белсенділік біршама төмендеді. Орташа тәуліктік сауда көлемі 359 млн доллардан 306 млн долларға дейін қысқарды. Жалпы сауда-саттық көлемі 5,8 млрд долларды құрады.
Мұндай төмендеу нарық үшін тосын жағдай емес. Жылдың басында компаниялар мен инвесторлар көбіне сақтық танытып, ірі операцияларды кейінге қалдырады. Сондықтан бұл динамика теңгеге тікелей қысым көрсетті деу қиын.
Ұлттық қор: жоспарлы және біркелкі сату
Қаңтар айында республикалық бюджетке трансферттерді қамтамасыз ету үшін Ұлттық қордан 350 млн АҚШ доллары сатылды. Бұл жалпы сауда көлемінің небәрі 6%-ы немесе тәулігіне 18,5 млн доллардан аспайтын мөлшер.
Маңыздысы - бұл сатулар нарыққа «соққы» бермей, біркелкі жүргізілді. Ақпанда да осыған ұқсас сценарий күтіліп отыр: алдын ала есеп бойынша, Ұлттық қордан 350 млн доллардан 450 млн долларға дейін валюта сатылуы мүмкін.
Айналау операциясы не үшін керек
Қаңтарда айналау операциясы аясында 350 млрд теңге стерилизацияланды. Яғни нарықтан артық теңге алынды. Ақпан айында да дәл осындай көлемде - 350 млрд теңге баламасында валюта сату жоспарланып отыр.
Қарапайым тілмен айтқанда, бұл тетік теңгенің нарықта шамадан тыс көбейіп кетуіне жол бермейді. Ал артық өтімділік - әдетте бағамға қысым жасайтын фактор.
Интервенциясыз өткен ай
Тағы бір маңызды жайт - қаңтарда валюталық интервенциялар жүргізілген жоқ. Бұл теңге бағамының сол айда нарықтағы сұраныс пен ұсыныс арқылы қалыптасқанын көрсетеді. Яғни жасанды ұстап тұру немесе «құтқару» әрекеттері болмады.
Квазимемлекеттік сектор мен зейнетақы активтері
Өткен айда квазимемлекеттік сектор субъектілері валюталық түсімінің бір бөлігін міндетті түрде сату аясында шамамен 206 млн долларды нарыққа шығарды. Бұл да теңгеге қолдау көрсеткен қосымша факторлардың бірі болды.
Ал зейнетақы активтері бойынша стратегия өзгеріссіз қалды. Валюталық активтердің үлесі 40%-дан асып кеткендіктен, қаңтарда да, ақпанда да зейнетақы портфелі үшін доллар сатып алу жоспарланған жоқ.
Алдағы уақытта теңге неге тәуелді болады
Қысқамерзімді кезеңде теңге бағамына бірнеше фактор әсер етеді. Олардың қатарында:
- нарық қатысушыларының күтулері
- тоқсандық салық төлемдері
- әлемдік қаржы нарықтарындағы жағдай
- геосаяси ахуал
Реттеуші орган икемді бағам белгілеу саясатын жалғастыратынын атап өтті. Бұл тәсіл теңгерімсіздіктің жиналуына жол бермей, алтын-валюта резервтерін сақтауға бағытталған.
Қаңтар айының нәтижелері бір нәрсені анық көрсетті: теңге жылды дүрбелеңсіз бастады. Ендігі басты сұрақ - бұл тұрақтылық көктемгі кезеңде де сақтала ма, әлде нарық жаңа сынақтарға дайындала бастай ма.
