Қазақстанда медициналық көмекке құқық қалай қамтамасыз етіледі және бұл құқық жаңа Конституцияда қалай бекітілмек?
Осы маңызды сұрақ Денсаулық сақтау министрлігінде өткен кеңейтілген талқылаудың өзегіне айналды. Жиында Қазақстан Республикасының жаңа Конституциясы жобасындағы денсаулық сақтау саласына қатысты нормалар жан-жақты қаралды, деп хабарлайды DKNews.kz.
Адам – Конституцияның басты құндылығы
Талқылауға қатысушылардың айтуынша, жаңа Конституция жобасы – болашаққа бағытталған, адамға бағдарланған құжат. Онда Қазақстан адами капиталды дамыту мемлекеттің стратегиялық бағыты ретінде айқын көрсетілген. Бұл – денсаулық сақтау, білім және ғылым салаларына ерекше мән берілетінін білдіреді.
Жиынға Денсаулық сақтау министрлігінің Қоғамдық кеңесінің төрайымы Надежда Петухова, Ұлттық нейрохирургия орталығының басқарма төрағасы Серік Ақшолақов, белгілі ғалым, академик Вячеслав Локшин, профессор Мақсұт Құлжанов, сондай-ақ денсаулық сақтау саласының, бизнес-қоғамдастықтың және бейінді ұйымдардың өкілдері қатысты.
Негізгі назар – 32-бапта
Талқылаудың басты тақырыбы – Конституция жобасының 32-бабы, яғни азаматтардың денсаулығын сақтауға құқығы және оны іске асыру тетіктері.
Жобаға сәйкес, бұл құқық:
- азаматтар төлемейтін медициналық көмекті заңмен белгіленген көлемде алу арқылы;
- ақылы медициналық көмекті заңнамада көзделген тәртіппен алу арқылы жүзеге асырылады.
Денсаулық сақтау министрі Ақмарал Әлназарова бұл өзгерістердің мәнін ерекше атап өтті:
«Азаматтар бұрынғыдай медициналық көмек алу құқығын заңда белгіленген көлемде сақтайды. Ұсынылған өзгерістер әлеуметтік кепілдіктерді нақтылауға және құқықтық тұрғыдан нығайтуға бағытталған».
Қаржыландыру көздері кеңейеді
Жаңа редакциядағы маңызды жаңалықтардың бірі – медициналық көмекті қаржыландыру көздерін кеңейту, оның ішінде бюджеттен тыс қаражатты тарту мүмкіндігі. Сарапшылардың пікірінше, бұл қадам денсаулық сақтау жүйесінің тұрақтылығын арттырып, халыққа көрсетілетін медициналық қызметтің қолжетімділігін кеңейтуге мүмкіндік береді.
Сонымен қатар, нақты реттеу тетіктері салалық заңнама деңгейінде белгіленеді. Бұл жүйені икемді етіп, уақыт талабына сай бейімдеуге жол ашады.
Денсаулықты қорғауға бағытталған нормалар
Конституция жобасында азаматтардың денсаулығын қорғауға тікелей бағытталған бірқатар маңызды ережелер де бар:
- 7-бап – халықтың денсаулығын сақтау мақсатында діни ұйымдардың қызметін шектеуге мүмкіндік береді;
- 23-бап – сөз бостандығы мен ақпарат тарату азаматтардың денсаулығына зиян келтірмеуі тиіс екенін бекітеді.
Бұл нормалар жалған ақпарат пен денсаулыққа қауіпті әрекеттердің алдын алуға бағытталған.
Ғылым – ұлттық қауіпсіздік факторы
Академик Вячеслав Локшин өз сөзінде медициналық ғылымның рөліне ерекше тоқталды. Оның айтуынша, жаңа Конституция жобасында ғылым елдің тұрақты дамуының және ұлттық қауіпсіздіктің негізі ретінде қарастырылған. Бұл ғылыми зерттеулер мен кадрларды стратегиялық ресурс ретінде мойындау деген сөз.
Халықаралық тәжірибе ескерілді
Құжатты дайындау барысында халықаралық тәжірибе де жан-жақты зерттелген. Көптеген елдерде медициналық көмекке құқық конституциялық кепілдіктер мен салалық заңнаманың үйлесімі арқылы қамтамасыз етіледі. Қазақстан да осы бағытты ұстанып отыр.
Жиын қорытындысында ұсынылып отырған өзгерістердің мақсаты айқын екені айтылды: денсаулық сақтау саласының құқықтық негізін күшейту, әлеуметтік кепілдіктерді сақтау және медициналық көмек жүйесінің ұзақ мерзімді тұрақтылығын қамтамасыз ету.
Яғни, жаңа Конституцияда денсаулық – жай норма емес, мемлекеттің басты жауапкершіліктерінің бірі ретінде бекітілмек.
