Астанада, Қазақстан Республикасы Президенттік орталығы алаңында «Әділетті Қазақстанның Конституциясы» тақырыбында сарапшылардың кеңейтілген кездесуі өтті, деп хабарлайды DKNews.kz.
Іс-шара елдің қоғамдық-саяси және экономикалық дамуы жағдайында жаңа Негізгі заң жобасына терең сараптамалық баға беру мақсатын көздеді.
Кездесуді Қазақстан Республикасы Президенттік орталығы мен Мемлекет тарихы институты бірлесіп ұйымдастырды.
Неліктен бұл Конституция «жаңа»?
Жаңа Конституция жобасы қоғамда кең резонанс тудырды. Себебі өзгерістер Конституцияның барлық бөлімдерін қамтып, 77 баптың 80 пайыздан астамы жаңартылған. Бұл – косметикалық түзетулер емес, конституциялық жаңғыртудың түбегейлі кезеңі.
Құжатта мемлекетті басқарудың жаңа архитектурасы ұсынылған. Негізгі екпін:
- Парламенттің рөлін күшейтуге
- Сот жүйесінің тәуелсіздігін арттыруға
- Азаматтық қоғамның ықпалын кеңейтуге
- Билік тармақтары арасындағы өкілеттіктерді теңгерімді бөлуге бағытталған
Яғни, билік – халыққа жақынырақ, ал азамат – мемлекеттің орталығында болуы тиіс деген қағида алға шығады.
Президент жолдауы мен «Әділетті Қазақстан» идеясы
Кездесу барысында Президенттік орталықтың директоры Бақытжан Темірболат Мемлекет басшысының V Ұлттық құрылтайда айтқан стратегиялық бағдарларына тоқталды.
Оның айтуынша, жаһандық тұрақсыздық пен белгісіздік күшейген кезеңде:
- мемлекеттік институттарды нығайту,
- қоғамның басқаруға қатысуын арттыру,
- адам құқықтарын ең жоғары құндылық ретінде бекіту аса маңызды.
Бұл ұстаным Қасым-Жомарт Тоқаев жариялаған «Әділетті Қазақстан» тұжырымдамасының логикалық жалғасы ретінде қарастырылып отыр.
Президенттік басқару неге сақталады?
Мәжіліс депутаты Ерлан Саиров Қазақстанның саяси дамуы жаңа сапалық кезеңге аяқ басқанын атап өтті. Оның пікірінше, қазіргі күрделі геосаяси жағдайда:
- мемлекеттің біртұтастығын,
- президенттік басқару формасын сақтау ел қауіпсіздігі үшін стратегиялық маңызға ие.
Орталықтандырылған әрі тиімді басқару жүйесі тұрақтылық пен аумақтық тұтастықтың кепілі ретінде бағаланып отыр.
«Мемлекет үшін адам емес, адам үшін мемлекет»
Ал Мәжіліс депутаты Ажар Сағандықова жаңа Конституция жобасындағы ең басты философиялық өзгеріске назар аударды. Оның айтуынша, құжатта:
- адам құқықтары мен бостандықтарына басымдық берілген,
- жеке өмір мен дербес деректерді (соның ішінде цифрлық ортада) қорғау күшейтілген,
- адвокатураның рөлі арттырылған,
- құқықтарды қорғаудың нақты әрі түсінікті тетіктері бекітілген.
Бұл – мемлекетті жүйенің орталығы емес, адамды ең жоғары құндылық деп танудың айқын көрінісі.
Қоғамдық талқылау – реформаның басты тірегі
Нұрбек Пүсірманов, Мемлекет тарихы институты директоры, Конституция жобасының қоғамдық талқылауына азаматтардың белсенді қатысуын саяси жаңғыртудың негізгі көрсеткіші деп атады.
Оның айтуынша, бұл үдеріс:
- реформаның қоғамдық легитимділігін арттырады,
- азаматтардың саяси-құқықтық санасын өсіреді,
- «Халық үніне құлақ асатын мемлекет» тұжырымдамасының нақты іске асып жатқанын көрсетеді.
Сарапшылар не дейді?
Кездесу барысында сондай-ақ:
- Сабигүл Бекішева
- Бақытгүл Хамбар
- Арман Ешмұратов
- Есберген Алауханов
өз салалары бойынша пікір білдіріп, Конституция жобасының құқықтық, экономикалық және институционалдық қырларын талдады.
Астанада өткен бұл сараптамалық кездесу бір нәрсені анық көрсетті: жаңа Конституция – тек заңгерлердің құжаты емес, бүкіл қоғамның ортақ таңдауы. Алдағы уақытта бұл талқылаулар әлі де жалғасады. Себебі әңгіме Қазақстанның келесі онжылдықтағы бағыты туралы болып отыр.
