Қазақстан агроөнеркәсіп кешенін дамытудың жаңа кезеңіне аяқ басты. Мемлекет басшысының тапсырмасына сәйкес, Үкімет аграрлық секторды шикізаттық бағыттан жоғары қосылған құн қалыптастыратын прогрессивті агроэкономика моделіне көшіруге кірісті. Бұл өзгерістер ауыл шаруашылығын тек өндіруші емес, технологиялық және экспортқа бағдарланған салаға айналдыруды көздейді, деп хабарлайды DKNews.kz.
Негізгі бағдар: толық циклді агроэкономика
Қазіргі таңда Агроэкономиканы дамытудың 2026–2028 жылдарға арналған кешенді жоспары әзірленіп жатыр. Құжат ауыл шаруашылығы өнімін өндіруден бастап, оны терең өңдеу, сақтау, логистика және экспортқа шығару тізбегін толық қамтиды.
Басты басымдықтар қатарында өңдеу өнеркәсібін дамыту, агроөнеркәсіптік кластерлер мен агрохабтар қалыптастыру, сондай-ақ ішкі және сыртқы нарықтармен байланысты күшейту бар. Бұл тәсіл аграрлық секторды жүйелі түрде жаңартуға бағытталған.
Мал шаруашылығына ерекше екпін
Үкімет мал шаруашылығын дамытудың 2026–2030 жылдарға арналған жеке кешенді жоспарын бекітті. Оның мақсаты мал басын жай ғана көбейту емес, өнімділікті арттыру және экспортқа бағытталған сапалы өңдеуді дамыту.
Сонымен қатар ауыл шаруашылығы техникасы паркін жыл сайын 8–10 пайызға жаңарту міндеті қойылған. Бұл шығындарды азайтып, шаруашылықтардың технологиялық деңгейін көтеруге мүмкіндік береді.
Қаржылық қолдау: арзан несие және мемлекеттік кепілдік
Жаңа модельдің маңызды тетігі – қаржыға қолжетімділік. Мал шаруашылығында асыл тұқымды мал сатып алуға жылдық 6 пайызбен ұзақмерзімді несие беру, ал айналым қаражатын толықтыру үшін 5 пайыздық жеңілдетілген несие бағдарламалары іске қосылады.
Кепілдік мүлік тапшылығы мәселесін шешу үшін мемлекеттік кепілдік тетігі енгізіледі. Шаруалар несие сомасының 85 пайызына дейін кепілдік ала алады. Бұл ауылдық жерлердегі көптеген шаруашылықтарға қаржы ресурстарына жол ашады.
Ғылым, кадр және технология
Қаржыландырумен қатар ғылыми-тәжірибелік бағыт та күшейтілуде. Ірі қара малды эмбриондық жолмен көбейтуге арналған зертхана ашу мәселесі қаралып жатыр. Сонымен бірге салаға жаңа кадрларды тарту және ауылда еңбек ететіндер үшін әлеуметтік жағдай жасау да күн тәртібінде.
Терең өңдеу және экспорт
Қазақстан агроөнеркәсібінің басты артықшылығы – берік шикізаттық база. Елде 183 млн гектар жайылым мен 27,2 млн гектар егістік бар. Бұл ресурстар шикізатты сол күйінде емес, терең өңдеу арқылы экспорттауға мүмкіндік береді.
Қазірдің өзінде Қазақстан 70-тен астам елге ауыл шаруашылығы өнімдерін жеткізеді. Ұн экспорты бойынша әлемде екінші, күнбағыс майы бойынша сегізінші, дәнді дақылдар бойынша оныншы орында.
2024–2025 маркетингтік жылы астық экспорты 13,4 млн тоннаға жетіп, соңғы 20 жылдағы ең жоғары көрсеткіш тіркелді. Жеткізу географиясы да кеңейіп келеді.
Нәтиже бар, мақсат – одан да жоғары
Соңғы жылдары ауыл шаруашылығы тұрақты өсім көрсетіп отыр. 2025 жылы жалпы өнім көлемі 9,8 трлн теңгеге жетіп, бір жылда 5,9 пайызға артты. Бұл өсім өсімдік және мал шаруашылығының қатар дамуы есебінен қамтамасыз етілді.
Алдағы жылдары ірі қара мал басын 12 млн-ға, ұсақ малды 28 млн-ға дейін жеткізу, ет экспортын екі есеге арттыру көзделіп отыр. Өнімді Halal жүйесі бойынша сертификаттау да экспорттық стратегияның бір бөлігіне айналмақ.
Жаңа кезеңнің мәні неде
Озық агроэкономикаға көшу – бұл тек саланы жаңарту емес. Бұл ауылдағы табысты арттыру, жаңа жұмыс орындарын ашу, өңдеуші өндірісті дамыту және Қазақстанның әлемдік нарықтағы орнын күшейту.
Агроөнеркәсіп кешені енді экономиканың осал емес, технологияға сүйенген стратегиялық тірегіне айналуға бағыт алды.
