Шымкентте интернет және телефон алаяқтарына қарсы күрес жаңа кезеңге өтті.
Қала прокуратурасының бастамасымен «Қазақтелеком» АҚ Басқарма төрағасы Бағдат Мусин жұмыс сапарымен қадағалау органына барып, киберқылмысқа қарсы құрылған «Антифрод-колл-орталықтың» жұмысымен танысты, деп хабарлайды DKNews.kz.
Бұл – жай ғана кезекті жоба емес. Бұл – күн сайын жүздеген қазақстандықты қаржылық шығыннан, жүйке күйзелісінен құтқаруға бағытталған нақты тетік.
Посмотреть эту публикацию в Instagram
Алаяқтар қалай алдайды?
Соңғы жылдары алаяқтық схемалар күрделеніп, сенімдірек бола түсті. Қоңырау шалған адам өзін:
- салық қызметкері,
- полиция қызметкері,
- дәрігер,
- тіпті жақын туысы ретінде таныстырады.
Ең көп таралған тәсілдер мыналар:
жалған тауар жеткізу,
“туысыңыз жол апатына түсті” деген сценарий,
салық органдары атынан қорқыту,
медициналық тексеруге шақыру арқылы жеке деректерді жинау.
Алаяқтар психологиялық қысым жасап, адамды тез шешім қабылдауға итермелейді. Көп жағдайда құрбандар не болып жатқанын кеш түсінеді.
“Антифрод” қалай жұмыс істейді?
Жаңа орталықтың басты ерекшелігі – тек қылмыс болған соң әрекет ету емес, оның алдын алу.
Антифрод жүйесі күмәнді қоңырауларды, жалған нөмірлерді, интернет арқылы жасалатын алаяқтық әрекеттерді анықтап, оларды бұғаттауға мүмкіндік береді. Бұл — техникалық сүзгі ғана емес, деректерді талдау, күмәнді белсенділікті ерте анықтау және жедел әрекет ету механизмі.
Мұндай тәсіл азаматтардың:
- қаржылық шығындарын азайтады,
- жеке деректерінің таралуын тежейді,
- психологиялық қысымнан қорғайды.
Неге бұл маңызды?
Қазақстанда интернет-алаяқтық деректері жыл сайын өсіп келеді. Цифрландыру дамыған сайын, қылмыскерлер де технологияны жетік меңгеруде. Сондықтан қарсы шаралар да заманауи болуы тиіс.
Кездесу қорытындысында интернет-алаяқтықпен күреске басқа да цифрлық байланыс провайдерлерін тарту арқылы әріптестікті кеңейту туралы келісімге қол жеткізілді.
Яғни, енді тек бір оператор емес, бүкіл байланыс нарығы бірігіп әрекет етуге ниетті. Бұл жүйенің техникалық мүмкіндіктерін арттырып, алаяқтарға қарсы тосқауылды күшейтеді.
Бұл қарапайым адамға не береді?
Егер жүйе толық қуатында жұмыс істесе:
- күмәнді нөмірлер тез бұғатталады,
- жалған сценарийлер арқылы жасалатын қысым азаяды,
- азаматтардың ақшасын қайтару процесі жеделдейді.
Ең бастысы — адамдар өзін жалғыз сезінбейді. Себебі алаяқпен бетпе-бет қалған сәтте ең үлкен мәселе – қорқыныш пен абыржу.
Дегенмен сақ болу – әркімнің өз міндеті
Қанша жерден технология дамыса да, жеке қауіпсіздік ережелерін ұмытпау маңызды:
- Бейтаныс нөмірге жеке деректерді айтпаңыз.
- Банк кодтарын ешкімге бермеңіз.
- Қорқыту немесе асықтыру байқалса — әңгімені тоқтатыңыз.
Шымкенттегі бастама – бүкіл елге үлгі боларлық қадам. Алаяқтар да жаңа айла табады, бірақ мемлекет пен байланыс операторлары да қарап отырмайды.
Цифрлық дәуірде қауіпсіздік – тек пароль емес, бұл – жүйелі қорғаныс. Ал Шымкент осы бағытта нақты қадам жасады.
