Ақпан айының қорытындысы бойынша теңге бағамы 0,7 пайызға нығайып, 1 АҚШ доллары үшін 497,69 теңге деңгейіне жетті, деп хабарлайды DKNews.kz.
Қыс мезгілінің соңында ұлттық валютаның мұндай қозғалысы нарықтағы белсенділікпен және Ұлттық Банктің жоспарлы операцияларымен қатар жүрді. Бұл нені білдіреді? Ал наурызда не күтеміз?
Сауда көлемі артты – нарық қызды
Қазақстан қор биржасындағы (KASE) орташа бір күндік сауда көлемі бір айда 306 млн доллардан 335 млн долларға дейін ұлғайды. Жалпы көлем 6,7 млрд долларды құрады.
Бұл – валюта нарығында сұраныс пен ұсыныстың жоғары болғанын көрсететін белгі. Сарапшылардың айтуынша, сауда көлемінің өсуі көбіне импорттық төлемдер, квазимемлекеттік сектор операциялары және бюджетке қатысты трансферттермен байланысты.
Ұлттық қордан $400 млн сатылды
Ақпан айында Ұлттық қордан 400 млн АҚШ доллары көлемінде валюта сатылды. Бұл республикалық бюджетке трансферт бөлу үшін қажет болды.
Маңыздысы – бұл сома жалпы сауда көлемінің небәрі 6 пайызын ғана құрады. Күніне сатылған валюта көлемі 20 млн доллардан асқан жоқ. Яғни, нарыққа қысым түсірмей, біркелкі және тұрақты түрде сатылған.
Ұлттық Банк валюта сатуда «нарықтық бейтараптық» қағидатын ұстанатынын мәлімдеді. Бұл – күрт интервенция емес, алдын ала жоспарланған және бірқалыпты операциялар жүргізу деген сөз.
Наурызда не күтеміз?
Үкіметтің алдын ала өтінімдеріне сәйкес, наурыз айында республикалық бюджетке трансферт бөлу үшін Ұлттық қордан 400 млн доллардан 500 млн долларға дейін валюта сатылуы мүмкін.
Сонымен қатар «айналау» операциялары аясында ақпанда 350 млрд теңге алынған. Наурызда да дәл осындай көлемде – 350 млрд теңге баламасында валюта сату жоспарланып отыр.
Бұл операциялар теңге өтімділігін реттеуге бағытталған. Яғни, қаржы нарығындағы теңгенің шамадан тыс көбейіп немесе азайып кетпеуін бақылау механизмі.
Интервенция болған жоқ
Ұлттық Банк ақпан айында валюталық интервенция жүргізген жоқ. Бұл – нарықтағы жағдай тұрақты болғанының белгісі.
Сонымен бірге квазимемлекеттік сектор субъектілері валюталық түсімнің бір бөлігін міндетті түрде сату нормасы аясында шамамен 284 млн доллар сатты. Бұл да теңге ұсынысын арттырып, бағамның нығаюына ықпал етті.
БЖЗҚ доллар сатып алмады
Бірыңғай жинақтаушы зейнетақы қоры (БЖЗҚ) валюталық активтерінің үлесі 40 пайыздан асқандықтан, ақпан айында Ұлттық Банк зейнетақы активтері портфелі үшін доллар сатып алған жоқ.
Наурызда да валюта сатып алу жоспары жоқ. Бұл – нарықта қосымша долларлық сұраныс болмайды дегенді білдіреді.
Теңге тағдыры неге байланысты?
Қысқамерзімді кезеңде теңгенің динамикасы бірнеше факторға тәуелді болады:
- Нарық қатысушыларының күтулері
- Тоқсандық салық төлемдері
- Әлемдік нарықтағы мұнай бағасы мен доллар индексі
- Геосаяси ахуал
Ұлттық Банк икемді бағам режимін сақтайтынын мәлімдеді. Бұл – теңгенің нарықтағы сұраныс пен ұсынысқа байланысты еркін қозғалуына мүмкіндік беру.
Ақпанда теңге нығайды, бірақ бұл күрт өзгеріс емес – жоспарлы операциялар мен нарықтағы теңгерімділік нәтижесі. Наурызда да Ұлттық қордан валюта сату жалғасады, алайда интервенциясыз және бірқалыпты режимде.
Теңгенің алдағы тағдыры әлемдік нарықтағы жағдай мен ішкі фискалдық процестерге байланысты болмақ.
Сұрақ біреу: көктем ұлттық валюта үшін тұрақтылық әкеле ме, әлде жаңа құбылмалылық кезеңі бастала ма?
