Қостанай облысында құны 500 миллион теңгеден асатын майнингтік жабдық мемлекет пайдасына тәркіленді, деп хабарлайды DKNews.kz.
Бұл іс аймақтағы заңсыз экспорт әрекеттерін анықтаудағы маңызды оқиғалардың бірі болды. Оқиға тек экономикалық құқық бұзушылық ретінде ғана емес, сонымен қатар Қазақстандағы криптовалюта индустриясын реттеу мәселесін тағы да күн тәртібіне шығарды.
Шекарада тоқтатылған күмәнді жүк
Оқиға 2025 жылдың 18 қазанында Қостанай облысы Бейімбет Майлин ауданындағы “Аят” автомобиль өткізу пунктінде болған. Ресей Федерациясына бағыт алған жүк көлігін тексеру кезінде жалпы салмағы 8 тоннадан асатын майнингтік серверлер анықталған.
Тексеру барысында бұл жабдықтардың экспорттық бақылауға жататын арнайы тауарлар екені белгілі болды. Мұндай техниканы шетелге шығару үшін міндетті түрде арнайы лицензия немесе рұқсат құжаттары қажет. Алайда жүк иесі – “B2C mining” ЖШС – мұндай құжаттарды ұсына алмаған.
Әкімшілік іс қозғалды
Аталған факті бойынша компанияға қатысты Қазақстан Республикасының Әкімшілік құқық бұзушылық туралы кодексінің 463-бабының 1-бөлігі бойынша әкімшілік хаттама толтырылды. Бұл бап лицензиясыз немесе рұқсатсыз кәсіпкерлік қызмет жүргізгені үшін жауапкершілікті қарастырады.
Алғашында бірінші сатыдағы сот компанияны кінәлі деп танып, 98 300 теңге көлемінде айыппұл салумен шектелген. Бірақ маңызды бір мәселе назардан тыс қалған: заң бойынша құқық бұзушылық заты – яғни майнинг жабдығы – міндетті түрде тәркіленуі тиіс еді.
Прокуратура шешімге қарсы шықты
Қостанай облысының прокуратурасы бұл шешіммен келіспеді. Прокурорлар соттың үкімінде міндетті қосымша жаза – мүлікті тәркілеу қолданылмағанын атап өтті. Сондықтан прокуратура апелляциялық тәртіппен шағым түсірді.
Прокуратура өз уәжінде ӘҚБтК-нің 45-бабына және Жоғарғы Соттың түсіндірмелеріне сүйенді. Бұл нормаларға сәйкес, құқық бұзушылық жасалған кезде пайдаланылған немесе сол әрекеттің нысаны болған мүлік мемлекет меншігіне өтеусіз берілуі тиіс.
Апелляциялық соттың шешімі
Істі қайта қараған облыстық сот прокуратураның дәлелдерін негізді деп таныды. Нәтижесінде құны 500 миллион теңгеден асатын майнингтік жабдықты тәркілеу туралы шешім қабылданды.
Сот қаулысы заңды күшіне енді. Бұл дегеніміз, барлық тәркіленген жабдық мемлекет кірісіне өткізіледі.
Неліктен майнинг жабдығы ерекше бақылауда?
Соңғы жылдары Қазақстан криптовалюта майнингі бойынша әлемдегі ірі орталықтардың біріне айналды. Алайда электр энергиясын көп тұтыну, көлеңкелі нарық және заңсыз жабдық тасымалы сияқты мәселелер де көбейді.
Сондықтан мемлекет майнинг техникасының импорты мен экспортын бақылауды күшейтті. Кейбір жабдықтар жоғары технологиялық немесе қос мақсаттағы техника ретінде қарастырылып, оларды шетелге шығару үшін арнайы лицензия талап етіледі.
Қостанайдағы бұл оқиға сарапшылардың айтуынша, майнинг саласындағы бақылаудың күшейіп жатқанын көрсетеді.
Бұдан қандай сабақ бар?
Бұл жағдай кәсіпкерлерге маңызды сигнал болуы мүмкін. Экспорттық бақылауға жататын кез келген техника, әсіресе жоғары өнімді серверлер мен майнинг құрылғылары, заң талаптарына сай рәсімделуі тиіс. Әйтпесе, тек айыппұл ғана емес, жүздеген миллион теңгенің мүлкінен айырылып қалу қаупі бар.
Қостанайдағы оқиға соны тағы бір рет дәлелдеді:
заңсыз тасымалданған жабдықтың құны қаншалықты жоғары болса да, ол мемлекет пайдасына тәркіленуі мүмкін.
