Қазақстан соңғы жылдары халықаралық көші-қон ағындарының бір бөлігіне айналып келеді. Әсіресе түрлі себептермен өз елінен кетуге мәжбүр болған адамдар үшін біздің ел қауіпсіз әрі тұрақты аймақ ретінде қарастырылады, деп хабарлайды DKNews.kz.
Бірақ көпшілік босқындардың Қазақстанда қандай құқықтары бар екенін және мемлекет оларды қалай қолдайтынын біле бермейді.
Жақында ҚР Еңбек және халықты әлеуметтік қорғау министрлігі осы мәселеге қатысты маңызды түсіндірме берді. Ендеше, бәрін рет-ретімен қарастырайық.
Босқын деген кім?
Қазақстан заңнамасына сәйкес, босқын мәртебесі кез келген адамға беріле бермейді. Ол үшін нақты негіз болуы керек.
Егер адам өз елінде:
- нәсіліне,
- ұлтына,
- дініне,
- азаматтығына,
- әлеуметтік тобына,
- немесе саяси көзқарасына байланысты қудалауға ұшыраса — онда ол Қазақстаннан пана сұрай алады.
Ал тек экономикалық себептермен кеткендер немесе жай ғана жақсы өмір іздегендер бұл санатқа кірмейді. Бұл – маңызды айырмашылық.
Жұмыс істеуге рұқсат керек пе?
Көпшілікті таңғалдыратын факт:
Қазақстандағы босқындар мен пана іздеуші адамдарға жұмысқа тұру үшін арнайы рұқсат қажет емес.
Яғни олар:
- ресми жұмысқа орналаса алады
- кәсіпкерлікпен айналыса алады
Бұл – басқа шетелдіктермен салыстырғанда үлкен артықшылық.
Тегін медицина мен білім
Мемлекет босқындарды базалық әлеуметтік қызметтермен қамтамасыз етеді.
Медициналық көмек
Оларға тегін медициналық көмектің кепілдік берілген көлемі (ТМККБК) аясында қызмет көрсетіледі.
Білім беру
Босқындардың балалары:
- балабақшаға бара алады
- мектепте тегін оқиды
Ал жоғары білім:
- қазақстандықтар сияқты конкурс арқылы беріледі
Ақшалай көмек те қарастырылған
Қазақстанда босқындар да әлеуметтік көмектен тыс қалмайды.
Олар:
- атаулы әлеуметтік көмек ала алады
- бұл төлемдер Қазақстан азаматтарымен тең деңгейде беріледі
Бұл – елдегі әлеуметтік теңдіктің бір көрінісі.
Босқын мәртебесін қалай алуға болады?
Ең маңызды талаптардың бірі – уақыт.
Адам:
- Қазақстанға келгеннен кейін
немесе - қауіп бар екенін білген сәттен бастап
5 күн ішінде жергілікті атқарушы органға өтініш беруі керек.
Өтініш қаралып жатқан кезде:
адам елде заңды түрде тұра алады
Тіпті шешімге келіспесе, оны шағымдануға да құқығы бар.
Қазақстаннан күштеп шығару мүмкін бе?
Жоқ.
Қазақстан халықаралық міндеттемелерді сақтай отырып, босқындарды:
- өміріне қауіп төнетін елге қайтармайды
- мәжбүрлі түрде шығармайды
Бұл – адам құқықтарын қорғаудағы негізгі қағидалардың бірі.
Болашақ: тұрақты тұру және азаматтық
Босқындар үшін Қазақстанда өмірді жалғастыру мүмкіндігі бар:
- тұрақты тұруға рұқсат ала алады
- кейін азаматтыққа өтініш бере алады
Тағы бір жеңілдік:
олардан шыққан елінен сотталмағаны туралы анықтама талап етілмейді
Қорытынды
Қазақстан босқындарға тек уақытша пана беріп қана қоймай, олардың қоғамға бейімделуіне нақты жағдай жасайды.
Жұмыс істеу мүмкіндігі, тегін медицина, білім және әлеуметтік көмек – мұның бәрі жаңа өмір бастауға мүмкіндік береді.
Бірақ ең бастысы – мемлекет оларды қауіптен қорғауды басты міндеттердің бірі ретінде қарастырады.
Бұл саясат Қазақстанның тек экономикалық емес, гуманитарлық тұрғыдан да жауапты ел екенін көрсетеді.
