Қазақстанда экология мәселесі жай ғана тренд емес, ұлттық қауіпсіздік деңгейіндегі маңызды тақырыпқа айналды.
Соның айқын дәлелі — Президент бастамашы болған «Таза Қазақстан» жобасы. Бұл жолы Премьер-министр Олжас Бектенов өткізген жиында елдің экологиялық болашағына қатысты нақты тапсырмалар беріліп, әсіресе Арал өңіріне ерекше назар аударылды, деп хабарлайды DKNews.kz.
Арал: өткеннің қасіреті, болашақтың үміті
Арал теңізі — ХХ ғасырдағы ең ірі экологиялық апаттардың бірі. Бірақ соңғы жылдары бұл өңірде үміт пайда болды. Құрғап қалған теңіз табанында сексеуіл егу жұмыстары қарқынды жүріп жатыр.
Неге дәл сексеуіл?
- Ол тұзды топырақта өседі
- Тамыры тереңге кетіп, құмды ұстап тұрады
- Тұзды дауылдардың алдын алады
Қарапайым тілмен айтқанда, сексеуіл — табиғи «қалқан». Ол тек ағаш емес, бүтін бір экожүйені қалпына келтіру құралы.
2021 жылдан бері Арал маңында 1 миллион гектардан астам аумаққа орман отырғызылған. Қазір тағы 165 мың гектарда жұмыс жалғасуда. Бұл — бірнеше мемлекет көлеміндегі жер.
1,6 миллиард ағаш: сан ғана ма, әлде нәтиже бар ма?
Ресми деректер бойынша, Қазақстанда соңғы жылдары 1,6 миллиард ағаш отырғызылған. Биыл тағы 210 миллион көшет егу жоспарланып отыр.
Бірақ Бектенов бір маңызды мәселені көтерді:
Ағаш отырғызу — жарты жұмыс. Ең бастысы — олардың жерсініп кетуі.
Шынында да, экологияда «отырғыздық — бітті» деген ұғым жоқ. Көшеттің тірі қалуы — негізгі көрсеткіш. Сондықтан енді бақылау күшейтіледі.
Технология экологияға қалай көмектеседі?
Биыл Қазақстанда цифрландыруға ерекше мән беріліп отыр. Бұл экология саласына да әсер етпек.
Қандай технологиялар қолданылмақ:
- Жерді қашықтықтан зондтау
- Дрондар арқылы бақылау
- Жасанды интеллект элементтері
Мысалы, дрондар арқылы қай жерде ағаш өспей қалғанын анықтап, сол жерге қайта отырғызу жұмыстарын жүргізуге болады. Бұл — уақыт пен ресурсты үнемдейді.
Орман тәлімбақтары: жасыл экономиканың негізі
Қазақстанда қазір:
- 243 орман тәлімбағы жұмыс істейді
- 157 миллион көшет өсірілуде
- Жаңа 6 ірі жоба іске қосылмақ
Премьер-министр бірнеше облыста тәлімбақ құрылысын жеделдетуді тапсырды. Себебі сапалы көшет болмаса — нәтиже де болмайды.
Қоқыс пен карьерлер: ұмыт қалған мәселе емес
Жиында тек ағаш отырғызу ғана емес, қалдықтарды басқару мәселесі де көтерілді.
- 185 млрд теңге жеңілдетілген қаржыландыру қарастырылған
- 26 жоба іске асуда
- Карьерлердің кемінде 40%-ы көгалдандырылуы тиіс
Бұл — өндіріс пен экология арасындағы тепе-теңдікті сақтау әрекеті.
«Мөлдір бұлақ»: экология әр адамнан басталады
23 наурызда басталатын «Мөлдір бұлақ» акциясы — халықты тікелей тартуға бағытталған бастама.
Жоспар:
- 700+ су нысанын тексеру
- Бұлақтар мен жағалауларды тазарту
- Еріктілер мен жастарды тарту
Бұл жерде басты идея — экология тек мемлекетке емес, әр азаматқа қатысты екенін көрсету.
Неге бұл бастама маңызды?
«Таза Қазақстан» — жай ғана экологиялық акция емес. Бұл:
- Жаңа экологиялық мәдениет
- Қоғамдық сана өзгерісі
- Болашақ ұрпаққа инвестиция
Аралдағы жұмыстар, миллиардтаған ағаш, жаңа технологиялар — бәрі бір мақсатқа бағытталған: Қазақстанды өмір сүруге қолайлы, таза елге айналдыру.
Қазақстан экологияны қалпына келтіру жолында нақты қадамдар жасап жатыр. Бірақ басты сұрақ ашық күйінде қалады:
Бұл бастама ұзақ мерзімді нәтижеге айнала ма, әлде кезекті науқан болып қала ма?
Жауап — тек билікте емес. Ол әрқайсымыздың әрекетімізге байланысты.
