Қазір несие алу – көпшілік үшін қалыпты жағдай. Біреу баспана алғысы келеді, енді бірі бизнес бастайды. Бірақ әрдайым банк сұраған талаптарға сай келу оңай емес, деп хабарлайды DKNews.kz.
Осындай кезде «қоса қарыз алушы» деген ұғым алға шығады. Көп адам бұл рөлдің мәнін толық түсіне бермейді. Ал шын мәнінде, бұл — жай ғана “көмек” емес, үлкен жауапкершілік.
Қоса қарыз алушы деген кім?
Қоса қарыз алушы — бұл негізгі қарыз алушымен бірге кредиттік келісімшартқа қол қоятын адам. Яғни, ол тек куәгер емес, толыққанды қатысушы. Оның міндеттері де, жауапкершілігі де қарыз алушымен бірдей.
Ең маңыздысы — банк үшін сіздердің араларыңызда “басты” және “қосымша” деген айырмашылық жоқ. Екеуіңіз де тең дәрежеде жауап бересіздер.
Неге қоса қарыз алушы қажет?
Көбінесе бұл схема ипотека рәсімдеу кезінде қолданылады. Себебі:
- Қарыз алушының табысы жеткіліксіз болуы мүмкін
- Банктің талаптары қатаң
- Қарыз сомасы үлкен
Осындай жағдайда банк екі адамның табысын біріктіріп есептейді. Бұл несие мақұлдану мүмкіндігін арттырады. Яғни, сіз біреуге “жақсылық жасап жатырмын” деп ойлауыңыз мүмкін. Бірақ бұл шешімнің салдары әлдеқайда терең.
Жауапкершілік қай деңгейде?
Міне, ең маңызды бөлік осы.
Егер негізгі қарыз алушы қандай да бір себеппен төлем жасай алмаса:
- Банк қарызды сізден талап ете алады
- Сіздің шоттарыңыздан ақша өндіріп алынады
- Мүлкіңізге шектеу қойылуы мүмкін
- Тіпті сотқа дейін жетуі ықтимал
Яғни, “мен тек көмектескен едім” деген аргумент жұмыс істемейді.
Кепілгерден айырмашылығы қандай?
Көп адам қоса қарыз алушы мен кепілгерді шатастырады. Бірақ айырмашылық үлкен:
- Кепілгер – тек белгілі бір жағдайда ғана жауап береді
- Қоса қарыз алушы – бірден толық жауапкершілік алады
Тағы бір маңызды нюанс: қоса қарыз алушының табысы несие сомасын есептеуде тікелей ескеріледі. Сондықтан оның тәуекелі де жоғары.
Қандай тәуекелдер бар?
Қоса қарыз алушы болу — бұл формальды қадам емес. Ол сіздің қаржылық өміріңізге тікелей әсер етеді:
- Өз атыңызға жаңа несие алу қиындайды
- Кредиттік тарихыңыз нашарлауы мүмкін
- Тұрақты қаржылық қысым пайда болады
- Қарыз алушыға тәуелді боласыз
Ең қиыны — бұл тәуекелдер сіздің бақылауыңыздан тыс болуы мүмкін.
Қоса қарыз алушы болмас бұрын нені ескеру керек?
Егер сізге осындай ұсыныс түссе, асықпаңыз. Міндетті түрде:
- Келісімшарттың әр тармағын мұқият оқыңыз
- Қарыз алушының төлем қабілеттілігін шынайы бағалаңыз
- Қажет болса, заңгермен кеңесіңіз
- Өз қаржылық жағдайыңызды қайта есептеңіз
Ең басты сұрақ:
“Егер ол төлей алмаса, мен бұл қарызды өзім өтей аламын ба?”
Егер жауап сенімсіз болса — ойланыңыз.
Қорытынды
Қоса қарыз алушы болу — бұл жай ғана қол қою емес. Бұл — толық қаржылық міндеттеме. Жақын адамға көмектесу жақсы, бірақ өз болашағыңызды қауіпке тікпеу одан да маңызды.
Сондықтан эмоциямен емес, есеппен шешім қабылдаған дұрыс. Кейде “жоқ” деп айту — ең дұрыс таңдау.
