Қазақстанда мүгедектігі бар адамдарды қолдауға бағытталған саясат кезең-кезеңімен жаңарып келеді. Үкімет отырысында Еңбек және халықты әлеуметтік қорғау министрі Асқарбек Ертаев 2030 жылға дейінгі инклюзивті саясат тұжырымдамасының жүзеге асу барысын баяндап, негізгі бағыттарға тоқталды, деп хабарлайды DKNews.kz.
Қанша адам қамтылған?
Министрдің айтуынша, бүгінде елімізде 752 мыңға жуық мүгедектігі бар адам тұрады. Бұл жалпы халық санының 3,7%-ын құрайды. Оларды қолдауға бөлінетін қаржы да айтарлықтай:
- 2026 жылы мемлекеттік бюджет пен Мемлекеттік әлеуметтік сақтандыру қорынан 1,1 трлн теңге қарастырылған
Бұл қаражат әлеуметтік төлемдерден бастап, оңалту мен инфрақұрылымды дамытуға дейінгі бағыттарды қамтиды.
Оңалту орталықтары көбейіп келеді
Инфрақұрылымды дамыту – негізгі басымдықтардың бірі. Қазір ел бойынша:
- 33 оңалту орталығы жұмыс істейді
- Мамыр айында Атырауда жаңа орталық ашылады
- Тағы 7 нысан құрылыс және жобалау сатысында
Сонымен қатар аутистік спектр бұзылыстары бар балаларға арналған арнайы орталықтар да ашылған:
- «Samruk Kazyna Trust» және «Қамқорлық» қорларымен бірге 15 орталық іске қосылған
Қызмет сапасын арттыру үшін лицензиялау жүйесі енгізіліп, бүгінде:
- 622 ұйым лицензиямен жұмыс істейді
- Олар 101 мың адамды қамтып отыр
Жұмыспен қамту: өсім бар, бірақ жеткіліксіз
Инклюзивті еңбек нарығын қалыптастыру да басты назарда. 2025 жылдың қорытындысы бойынша:
- Еңбекке қабілетті жастағы 413,7 мың адамның
- 110,8 мыңы жұмыспен қамтылған
- Бұл шамамен 30%
Министр алдағы жоспарлар туралы былай деді:
«Осы жылдан бастап біз 17 мыңға жуық мүгедектігі бар адамды квоталаумен қамтуды жоспарлап отырмыз, бұл 2025 жылмен салыстырғанда 2 есе көп. Жұмысқа орналастыру үшін азаматтарды жұмысқа шыққанға дейін проактивті сүйемелдеуді қамтамасыз ететін цифрлық жұмыспен қамту қызметі енгізіледі»
Әлеуметтік саланы трансформациялау: үш бағыт
2026 жылы жүйені жаңғырту үш негізгі бағыт арқылы іске асады.
1. Балаларды оңалтуды дамыту
Үй жағдайында оңалту жобасы пилоттық режимде іске асырылып жатыр:
- 4 өңірде жоба жүзеге асуда
- 23 бала өздігінен жүре бастаған
Жақын уақытта жоба кеңейтіледі:
- Алматы қаласы
- Алматы облысы
- Қарағанды облысы
- Ақтөбе облысы
2. Заманауи протездеу технологиялары
Бұл бағытта:
- Ортездердің отандық өндірісі іске қосылады
- Бионикалық модульдер мен микропроцессорлар енгізіледі
Мұндай технологиялар адамдардың қозғалу мүмкіндігін айтарлықтай жақсартуға бағытталған.
3. Оңалту құралдарының жаңа моделі
Маусым айынан бастап үш өңірде жаңа тәсіл сыналады:
- Ақтөбе облысы
- Қарағанды облысы
- Павлодар облысы
Жүйе «жалдау және қайтару» қағидатына негізделеді:
- Құралдар пайдаланылғаннан кейін қайтарылады
- Міндетті түрде дезинфекциядан өтеді
- Жөнделіп, қайта айналымға беріледі
Бұл тәсіл көмек алу уақытын қысқартуға мүмкіндік береді.
Жүйелі өзгерістерге бетбұрыс
Жалпы алғанда, ұсынылған шаралар қызмет көрсетудің үзік моделінен толыққанды проактивті жүйеге көшуді көздейді. Бұл мүгедектігі бар адамдардың өмір сапасын жақсартуға бағытталған кешенді қадам ретінде қарастырылады.
