Тоқаевтың халықаралық су ұйымын құру бастамасы БҰҰ-да қаралады

427
Фотосурет: PTRK

Қазақстанның бастамасы жаһандық деңгейде талқыланбақ. Президент Қасым-Жомарт Тоқаевтың Халықаралық су ұйымын құру туралы ұсынысы Абу-Дабиде өтетін БҰҰ конференциясының күн тәртібіне енгізіледі. Бұл бастаманы Сенегал мен Біріккен Араб Әмірліктерінің өкілдері қолдады, деп хабарлайды DKNews.kz.

Бұл туралы Нью-Йорктегі БҰҰ штаб-пәтерінде өткен брифингте белгілі болды, деп хабарлайды Jibek Joly телеарнасы. Екі елдің дипломаттары Қазақстанның ұсынысы су ресурстарын басқарудың болашағына арналған халықаралық талқылауда қаралатынын растады.

Қазақстан үшін бұл ауызсу тапшылығы, су қауіпсіздігі, инфрақұрылым және инвестиция мәселелері талқыланатын маңызды алаңда өз бастамасын ілгерілетуге мүмкіндік береді.

Қазақстанның ұсынысы 8–10 желтоқсанда БҰҰ конференциясында талқыланады

БҰҰ-ның су ресурстары жөніндегі конференциясы 2026 жылғы 8–10 желтоқсанда Абу-Дабиде өтеді. Іс-шараны Біріккен Араб Әмірліктері мен Сенегал бірлесіп ұйымдастырады.

Конференцияға шамамен жеті мың адам қатысады деп күтіліп отыр. Жиынның негізгі мақсаттары — халықаралық ынтымақтастықты нығайту, инвестиция тарту және су қауіпсіздігін қамтамасыз етуге бағытталған технологиялық шешімдерді іздеу.

Конференция аясында халықаралық әріптестіктің алдағы бағыттарына арналған жеке интерактивті диалог өткізу жоспарланған. Онда Қазақстанның Халықаралық су ұйымын құру туралы ұсынысы да қаралады.

БАӘ-нің БҰҰ жанындағы тұрақты өкілі Мұхаммед Абушахаб бұл бастаманы талқылауға дайын екенін мәлімдеді.

«БҰҰ-ның су ресурстары жөніндегі конференциясында түрлі бастамаларды, соның ішінде халықаралық су ұйымын құру туралы ұсынысты талқылауға мүмкіндік туады», — деді ол.

Дегенмен ұсыныстың күн тәртібіне енгізілуі жаңа ұйым құру туралы шешім қабылданды дегенді білдірмейді. Оның құрылымы, өкілеттігі мен жұмыс істеу тәртібі әзірге белгісіз.

Сенегал су тапшылығын шешу үшін елдердің күш біріктіруін қолдайды

Сенегалдың БҰҰ жанындағы тұрақты өкілінің орынбасары Мамаду Ндиайе су мәселелерін тиімді шешу үшін мемлекеттердің екіжақты және көпжақты ынтымақтастығы қажет екенін айтты.

«Жұмыс ойдағыдай жүріп жатыр. Бұл үдеріс жақын арада аяқталып, сумен жабдықтау және санитария саласындағы халықаралық ынтымақтастықтың дамуына ықпал етеді деп үміттенеміз. Мұнда екіжақты және көпжақты байланыстар шешуші рөл атқара алады. Дәл осындай өзара іс-қимыл су тапшылығына байланысты мәселелерді тиімді шешуге көмектеседі», — деді дипломат.

Сенегалдың ұстанымы ерекше назар аудартады. Өйткені бұл мемлекет Біріккен Араб Әмірліктерімен бірге алдағы конференцияны ұйымдастырып отыр.

Алайда су саласындағы ынтымақтастықты қолдау мен жаңа халықаралық ұйым құруға ресми келісім беру екі бөлек мәселе.

Сондықтан Қазақстан ұсынған бастама әлі де дипломатиялық келіссөздер мен жан-жақты талқылауды қажет етеді.

Тоқаев не үшін Халықаралық су ұйымын құруды ұсынды?

Қасым-Жомарт Тоқаев Халықаралық су ұйымын құру идеясын алғаш рет 2025 жылғы желтоқсанда Ашхабадта өткен халықаралық форумда көтерген болатын.

Ұсыныс бойынша жаңа құрылым мемлекеттердің су ресурстарын жаһандық деңгейде басқаруға бағытталған іс-қимылын үйлестіруге тиіс.

Сонымен қатар ұйым қызметін энергетика, климаттың өзгеруі және азық-түлік қауіпсіздігі мәселелерімен байланыстыру көзделіп отыр.

Мұндай тәсіл су мәселесіне кеңірек қарауға мүмкіндік береді. Өйткені судың қолжетімділігі ауыл шаруашылығына, азық-түлік өндірісіне және энергетикалық инфрақұрылымға тікелей әсер етеді.

Бір саладағы шешімнің салдары басқа салаларға да ықпал етуі мүмкін.

Қазақстан бұл бастаманы халықаралық алаңдарда жүйелі түрде көтеріп келеді. Бұған дейін біз Тоқаевтың БҰҰ аясында Халықаралық су ұйымын құру туралы ұсынысы және жаңа құрылымның су ресурстарын жаһандық басқару жүйесіндегі ықтимал рөлі туралы жазған едік.

Халықаралық су ұйымы Қазақстанға не береді?

Қазақстан үшін су қауіпсіздігі стратегиялық маңызға ие. Оның басты себептерінің бірі — елдегі су ресурстарының бір бөлігінің трансшекаралық өзендерге тәуелді болуы.

Суды әділ бөлу, оны үнемді пайдалану және су экожүйелерін қорғау мәселелерін бір мемлекеттің күшімен толық шешу қиын. Бұл бағытта көрші елдермен тұрақты келіссөздер жүргізу және ортақ шешімдер қабылдау қажет.

Егер мемлекеттер жаңа ұйым құру жөнінде келісімге келсе, ол су саясатын үйлестіруге, технология алмасуға және бірлескен инфрақұрылымдық жобаларды талқылауға арналған қосымша халықаралық алаңға айналуы мүмкін.

Қазақстанның ауыл шаруашылығы үшін тұрақты сумен қамтамасыз ету және суару жүйелерін дамыту мәселелері өзекті.

Ал мемлекеттік деңгейде трансшекаралық су ресурстарын пайдалану жөніндегі келісімдер мен көрші елдер арасындағы ынтымақтастықтың маңызы жоғары.

Дегенмен болашақ ұйымның нақты жұмыс тетіктері, қаржыландыру көздері және оған мүше мемлекеттердің міндеттемелері әзірге айқындалған жоқ.

Бұған дейін біз Қазақстанның ЮНЕСКО алаңында халықаралық су ұйымын құру бастамасын көтергені туралы да хабарлаған болатынбыз.

Абу-Дабиде су инфрақұрылымына инвестиция тарту мәселесі көтеріледі

Алдағы конференцияда су мәселесіне қатысты нақты экономикалық және технологиялық шешімдерге басымдық беріледі.

Қатысушылар су инфрақұрылымын қаржыландыру, инновациялық технологияларды енгізу және халықаралық серіктестікті кеңейту жолдарын талқылайды.

Қазақстан үшін бұл — өз ұсынысын су саясатын қалыптастыруға қатысатын мемлекеттер мен халықаралық ұйымдарға тікелей таныстыру мүмкіндігі.

Алайда ең маңызды мәселе әзірге шешілген жоқ: Тоқаевтың бастамасы халықаралық қолдауға ие болып, нақты ұйым құру кезеңіне өте ала ма?

Бұл мемлекеттердің алдағы келіссөздеріне және ынтымақтастықтың ортақ үлгісін әзірлеуге қаншалықты дайын екеніне байланысты.

Қазақстанның су дипломатиясына халықаралық деңгейде назар аударыла бастағаны байқалады. Бұған дейін біз БҰҰ-ның бұрынғы Бас хатшысы Пан Ги Мунның Тоқаев бастамасына қолдау білдіргені туралы жазған едік.

Енді Қазақстанның ұсынысы мемлекеттер, халықаралық ұйымдар және су саласының мамандары қатысатын ауқымды конференцияда қаралмақ.

Әзірге нақтысы — бастама халықаралық талқылау деңгейіне шықты. Ал оның жаңа халықаралық ұйымға айналуы мемлекеттердің ортақ шешіміне байланысты болады.

«DKnews.kz» халықаралық ақпараттық агенттігі Қазақстан Республикасының Мәдениет және ақпарат министрлігінде тіркелген. Есепке қою туралы куәлік № 10484-АА 2010 жылдың 20 қаңтарында берілді.

Тақырып
Жаңарту
МИА «DKnews.kz» © 2006 -