Қазақстанда жаңартылатын энергия көздеріне қызығушылық жыл сайын артып келеді, деп хабарлайды DKNews.kz.
Биылғы жылдың алғашқы үш айының қорытындысы да бұл бағыттағы қарқынның күшейгенін көрсетті. 2026 жылдың I тоқсанында еліміздегі жел, күн және су электр станциялары 2,3 миллиард кВт·сағ электр энергиясын өндірген. Бұл өткен жылдың осы кезеңімен салыстырғанда 15 пайызға көп.
Сарапшылардың айтуынша, мұндай өсім Қазақстан энергетикасындағы маңызды бетбұрыстың белгісі. Өйткені бірнеше жыл бұрын ғана «жасыл» энергетика қосымша бағыт ретінде қарастырылса, қазір ол ұлттық энергетикалық саясаттың негізгі бөліктерінің біріне айналып отыр.
Қазақстанда «жасыл» энергия неге маңызды бола бастады?
Әлемде көмір мен мұнайға тәуелділікті азайту үрдісі күшейіп келеді. Климаттың өзгеруі, экология мәселелері және энергия тапшылығы көптеген елдерді баламалы энергия көздерін дамытуға итермеледі. Қазақстан да бұл трендтен тыс қалған жоқ.
Еліміз электр энергиясының басым бөлігін әлі де көмір станцияларынан алады. Бірақ көмір энергетикасының экологияға әсері үлкен. Ірі қалалардағы ауа сапасының нашарлауы, көміртек шығарындылары және ескі инфрақұрылым мәселесі жаңа шешімдерді қажет етеді.
Осы себепті мемлекет соңғы жылдары күн, жел және су энергетикасына инвестиция тартуды күшейтті.
Биыл 10 жаңа нысан іске қосылады
2026 жылы Қазақстанда жалпы қуаты 245 МВт болатын 10 жаңа ЖЭК нысанын іске қосу жоспарланған. Оның ішінде:
- 4 жел электр станциясы;
- 5 күн электр станциясы;
- 1 гидроэлектр станциясы бар.
Бұл жобалар бірнеше өңірде жүзеге асады деп күтілуде. Әсіресе жел энергетикасы үшін Қазақстанның әлеуеті жоғары екені жиі айтылады. Сарапшылар Жоңғар қақпасы мен Шелек дәлізін Орталық Азиядағы ең перспективалы аймақтардың қатарына қосады.
Күн энергетикасы да қарқынды дамып келеді. Қазақстанның оңтүстік өңірлерінде күн радиациясының деңгейі жоғары болғандықтан, мұндай жобалар өзін тез ақтайды.
ЖЭК үлесі 7 пайызға жетті
2025 жылдың қорытындысы бойынша жаңартылатын энергия көздерінің елдегі электр өндірісіндегі үлесі 7 пайызға жеткен. Бұл бірнеше жыл бұрынғы көрсеткішпен салыстырғанда айтарлықтай жоғары.
Қазақстан 2030 жылға қарай бұл көрсеткішті 15 пайызға дейін жеткізуді жоспарлап отыр. Ал ұзақ мерзімді жоспар одан да ауқымды.
2035 жылға дейін елде ЖЭК-тің 8 ГВт-тан астам жаңа қуатын іске қосу көзделген. Бұл тек экология үшін емес, энергетикалық қауіпсіздік үшін де маңызды қадам саналады.
Ірі халықаралық компаниялар Қазақстанға неге қызығып отыр?
Қазақстанның «жасыл» энергетика саласына әлемдегі ірі компаниялар келе бастады. Олардың қатарында TotalEnergies, Masdar, China Power және China Energy сияқты алпауыттар бар.
Мамандардың пікірінше, шетелдік инвесторларды Қазақстанның табиғи әлеуеті қызықтырады. Елде кең аумақ, тұрақты жел аймақтары және күн сәулесінің мол қоры бар. Сонымен қатар мемлекет тарапынан ұсынылатын жеңілдіктер де маңызды рөл атқарады.
Халықаралық компаниялардың келуі жаңа технология, инвестиция және жұмыс орындарын әкеледі. Бұл өз кезегінде өңірлік экономиканың дамуына әсер етеді.
Болашақта жарық арзандай ма?
Көпшілікті қызықтыратын басты сұрақтардың бірі – «жасыл» энергия электр бағасына қалай әсер етеді?
Сарапшылардың айтуынша, бастапқы кезеңде мұндай жобалар үлкен инвестиция талап етеді. Бірақ ұзақ мерзімде күн мен жел энергиясының өзіндік құны төмендейді. Себебі олар көмір немесе газ сияқты тұрақты отын шығынын қажет етпейді.
Оның үстіне Қазақстанда электр энергиясына сұраныс жыл сайын өсіп келеді. Сондықтан жаңа қуат көздерін іске қосу – болашақтағы энергия тапшылығының алдын алудың бір жолы.
Қазақстан үшін бұл нені білдіреді?
«Жасыл» энергетиканың дамуы – тек жаңа станциялар салу емес. Бұл ел экономикасының жаңа кезеңге өтуін білдіреді. Сарапшылардың пікірінше, алдағы жылдары Қазақстан Орталық Азиядағы жаңартылатын энергетика орталықтарының біріне айналуы мүмкін.
Егер жоспарланған жобалар толық іске асса, Қазақстан энергия тапшылығын азайтып қана қоймай, экологиялық ахуалды жақсартып, шетелдік инвестиция көлемін де арттыра алады.
