Биыл Қазақстанда егіс алқаптарының көлемі тағы да ұлғайып, 23,8 миллион гектардан асты. Бұл — соңғы жылдардағы агросектордағы ең ірі көрсеткіштердің бірі.
Үкімет көктемгі дала жұмыстарының қарқынын талқылап жатқанда, басты назар тек көлемге емес, қандай дақылдардың егілетініне де ауды. Себебі бүгінгі ауыл шаруашылығы — жай ғана егін егу емес, бұл азық-түлік қауіпсіздігі мен баға тұрақтылығына тікелей әсер ететін стратегиялық сала, деп хабарлайды DKNews.kz.
Ауыл шаруашылығы вице-министрі Азат Сұлтановтың айтуынша, биылғы егіс көлемі өткен жылмен салыстырғанда 180 мың гектарға артқан. Бірақ ең қызығы — мемлекет соңғы жылдары қалыптасқан “тек бидайға сену” тәсілінен біртіндеп алыстап жатыр.
Қазақстан неге бидай алқаптарын қысқартып жатыр?
Көпшілік үшін бұл күтпеген жаңалық болуы мүмкін. Қазақстан дәстүрлі түрде әлемдегі ірі бидай экспорттаушы елдердің бірі саналады. Соған қарамастан, биыл бидай алқабы 125 мың гектарға қысқарып, 12,1 миллион гектар болды.
Мұның бірнеше себебі бар. Біріншіден, әлемдік нарықта бидай бағасы құбылмалы. Екіншіден, климаттың өзгеруі мен су тапшылығы ескі тәсілмен жұмыс істеуге мүмкіндік бермей отыр. Сондықтан Үкімет енді жоғары табыс әкелетін әрі сұранысқа ие дақылдарға көбірек көңіл бөлуде.
Мысалы, майлы дақылдардың көлемі 4 миллион гектардан асты. Бұл күнбағыс, зығыр, рапс секілді өнімдерге сұраныстың артқанын көрсетеді. Қазір мұндай дақылдар экспортта да, ішкі өңдеу өнеркәсібінде де тиімді бағытқа айналып келеді.
Картоп пен жүгеріге ерекше назар
Биыл жүгері алқабы 265 мың гектарға дейін кеңейтілді. Себебі елде қайта өңдеу жобалары көбейіп келеді. Яғни Қазақстан енді тек шикізат сатып қана қоймай, оны өңдеп, дайын өнім шығаруға көбірек бет бұруда.
Ал картоп отырғызу көлемі ұйымдасқан шаруашылықтарда 10 мың гектарға ұлғаяды. Бұл соңғы жылдары халық жиі байқайтын картоп бағасының күрт қымбаттау мәселесін азайтуға бағытталған қадамдардың бірі болуы мүмкін.
Сарапшылардың айтуынша, ішкі нарықтағы әлеуметтік маңызы бар азық-түлік бағасы көбіне өндіріс көлеміне тәуелді. Егер өнім жеткілікті болса, баға да тұрақты болады.
Су азайып барады: күріш қысқарды, мақта көбейді
Биылғы өзгерістің тағы бір маңызды бөлігі — су ресурстарын үнемдеу саясаты. Осыған байланысты күріш алқаптары 20,2 мың гектарға қысқартылды.
Күріш — суды ең көп қажет ететін дақылдардың бірі. Ал Орталық Азиядағы су тапшылығы жылдан-жылға күшейіп келеді. Сондықтан мемлекет қазір су үнемдейтін технологияларға басымдық бере бастады.
Мысалы, тамшылатып суару технологиясы қолданылатын мақта алқаптары 29,8 мың гектарға дейін ұлғаймақ. Бұл — ауыл шаруашылығын жаңа климаттық жағдайға бейімдеудің нақты көрінісі.
Қазақстан агросекторы жаңа кезеңге өтіп жатыр
Бұрын ауыл шаруашылығында басты мақсат — мүмкіндігінше көп жерге егін егу болса, қазір басты сұрақ өзгерді: “Қандай өнім тиімді және тұрақты табыс әкеледі?”
Үкіметтің қазіргі әртараптандыру саясаты дәл осыған негізделген. Сарапшылардың пікірінше, егер бұл бағыт сақталса, Қазақстан тек астық елі емес, өңделген ауыл шаруашылығы өнімдерін экспорттайтын ірі ойыншыға айналуы мүмкін.
Ал қарапайым халық үшін мұның ең маңызды нәтижесі — дүкендегі бағаның тұрақты болуы мен азық-түлік тапшылығының азаюы.
