Алматыда соңғы жылдары бір мезетте сонша ірі жоба қатар жүріп көрмеген шығар. Әуежай кеңейіп жатыр, вокзал жаңарып жатыр, айналма жолдар салынып жатыр, ескі ЖЭО-лар газға көшірілуде, тау туризміне миллиардтаған инвестиция тартылуда.Бірақ мұндай ауқымды өзгерістердің бір сұрағы бар: халық нақты нәтижені қашан көреді?
Осы аптада ҚР Премьер-министрінің бірінші орынбасары Нұрлыбек Нәлібаев Алматыға арнайы барып, мегаполистегі ең маңызды жобалардың барысын тексерді. Сапар жай ғана ресми аралау емес, нақты ескертулер мен талаптарға толы болды, деп хабарлайды DKNews.kz.
Әуежай: жаңа терминал бар, бірақ жұрттың ашуы да бар
Алматы халықаралық әуежайы бүгінде елдің басты әуе қақпасына айналып келеді. Жаңа халықаралық терминал іске қосылғаннан кейін жолаушылар өткізу мүмкіндігі жылына 14 миллион адамға дейін артқан. Бұл — Орталық Азиядағы ең ірі авиациялық жобалардың бірі.
Бірақ әдемі цифрлардың артында халықтың наразылығы да жиналып қалған.
Соңғы айларда әлеуметтік желілерде әуежайдағы бітпейтін құрылыс, кептеліс, ыңғайсыздық және жаңбырдан кейін терминалды су басу мәселесі қызу талқыланды. Әсіресе шетелдік туристердің Алматыға алғашқы әсері дәл осы әуежайдан басталатынын ескерсек, мәселенің маңызы үлкен.
Нұрлыбек Нәлібаев бұл жерде ашық сын айтты.
Ол әуежай маңындағы созылып кеткен жұмыстарды 1 шілдеге дейін аяқтауды талап етті. Себебі жаз — туристер ең көп келетін кезең. Алматы өзін халықаралық туристік орталық ретінде көрсеткісі келсе, қалаға кіреберістегі басты нысан мінсіз болуы керек.
Үкімет сонымен қатар әуежайды метро және қоғамдық көлікпен толық интеграциялау мәселесін көтерді. Бұл Алматы үшін бұрыннан айтылып жүрген, бірақ әлі нақты шешімі көрінбеген тақырыптардың бірі.
Алматы-1 вокзалы: жолаушылар әлі күнге дейін құрылыс алаңында жүр
Алматы-1 теміржол вокзалындағы жағдай да сынға ұшырады.
Реконструкция былтыр басталғанымен, жоба әлі толық қарқын ала алмай отыр. Күніне мыңдаған адам пайдаланатын вокзалда жолаушылар әлі де қолайсыз жағдайда жүр.
Бірінші вице-премьер мұндағы жұмыс қарқынын "сын көтермейді" деп атады.
Бұл бекер емес. Қазақстан бойынша бір уақытта 121 вокзал жаңарып жатыр. Бірақ Алматыдағы негізгі вокзалдардың бірі әлі де ұзаққа созылған құрылыс күйінде тұр.
Жазғы демалыс маусымы басталып кеткенде мұндай баяулық қоғамның наразылығын күшейтуі мүмкін.
Алматының үлкен мәселесі — көлік
Қала өсіп жатыр. Машина көбейіп жатыр. Ал жол үлгере алмай жатыр.
Сондықтан Үлкен Алматы айналма автожолына жалғанатын радиалды жолдар — қала үшін стратегиялық мәселе.
Қазір негізгі проблема — жер телімдерін сатып алу мен инженерлік желілерді көшіру. Кейбір учаскелерде жүздеген жер әлі алынбаған. Кей жерде жоғары кернеулі электр желілері құрылысты тоқтатып тұр.
Үкімет бұл жобаларды жеделдетуді талап етті. Себебі Алматыдағы кептеліс енді жай тұрмыстық проблема емес, экономикалық мәселе деңгейіне жеткен.
Ескі көмір дәуірі аяқтала ма?
Алматыдағы ең маңызды жаңалықтардың бірі — ЖЭО-2 мен ЖЭО-3-тің газға көшуі.
Бұл экологиясы ең ауыр қалалардың бірі үшін шешуші кезең болуы мүмкін.
ЖЭО-2 бүгінде Алматының басты жылу көзі. Бірақ ондаған жыл бойы көмірмен жұмыс істеген станса қаладағы ауа сапасына үлкен әсер етті.
Қазір мұнда жаңа газ турбиналары орнатылып жатыр. Жоба толық аяқталса, зиянды қалдықтар айтарлықтай азаяды дейді мамандар.
ЖЭО-3-те де ауқымды модернизация басталған. Мұнда жаңа бу-газ қондырғысы салынып жатыр.
Бірақ ең маңызды сұрақ — мерзім.
Алматылықтар бұл жобалардың кешікпеуін күтеді. Себебі қаладағы экология мәселесі жылдан жылға ушығып барады.
Алматыны әлемдік тау курортына айналдырмақ
Сапардағы ең амбициялы жоба — Алматы тау кластері болды.
Билік Алматыны тек мегаполис емес, әлемдік деңгейдегі тау туризмі орталығына айналдырғысы келеді.
Жоспар өте үлкен:
- аспалы жолдар саны 16-дан 62-ге дейін өседі;
- тау трассалары 252 шақырымға дейін ұлғаяды;
- курорттардың өткізу мүмкіндігі күніне 40 мың адамға жетеді.
Яғни Алматы Орталық Азиядағы ең ірі тау туризмі хабына айналмақ.
"Шымбұлақ", "Oi-Qaragai", "Көк-Жайлау" және жаңа Almaty Superski жобалары бір жүйеге біріктіріледі.
Қазірдің өзінде жаңа жолдар, көпірлер, инженерлік желілер салынып жатыр.
Биліктің есебінше, жоба жыл сайын қала экономикасына 300 миллиард теңгеден астам табыс әкелуі мүмкін.
Бірақ бұл жобаның айналасында экология мәселесі де жиі көтеріледі. Алматы тұрғындарының бір бөлігі таулы аймақтардың шамадан тыс игерілуіне алаңдайды.
Алматыдағы жаңа автомобиль дәуірі
Сапардың тағы бір маңызды бөлігі — Индустриялық аймақ.
Мұнда Astana Motors Manufacturing Kazakhstan базасында жаңа автомобиль кластері құрылып жатыр.
Кәсіпорын қазірдің өзінде көліктерді дәнекерлеу, бояу және құрастыру жұмыстарын жүргізіп отыр. Болашақта өндіріс терең локализацияға көшпек.
Жоспар бойынша зауыт жылына 120 мың автокөлік шығара алады.
Бұл — Қазақстанның автомобиль өндірісіндегі ең ірі жобалардың бірі.
Алматы өзгеріп жатыр. Бірақ адамдар нәтиже күтеді
Бұл сапардан бір нәрсе анық байқалды: Алматыда ақша да салынып жатыр, мегажобалар да көп.
Бірақ Үкіметтің өзі де негізгі проблеманы көріп отыр — қарқын баяу.
Құрылыс созылады. Халық шаршайды. Туристер сын айтады. Кептеліс азаймайды. Экология мәселесі әлі шешілмеді.
Сондықтан Нұрлыбек Нәлібаевтың бұл сапары "жоспармен танысу" емес, нақты ескерту сапары болды деуге болады.
Өйткені Алматы қазір жай қала емес — Қазақстанның қандай бағытта дамитынын көрсететін басты мегаполиске айналып барады.
