Мүгедектігі бар азаматтарға көмек алу жеңілдетіледі

Қазақстанда мүгедектігі бар азаматтарға қызмет көрсететін жеке көмекшілердің жұмысы жаңа форматқа көшпек.

Еңбек және халықты әлеуметтік қорғау министрлігі Әлеуметтік қызметтер порталы арқылы қызмет көрсетудің ашық әрі икемді моделін енгізуді ұсынып отыр. Бұл өзгеріс тек құжаттарды азайтып қана қоймай, қызмет алушы мен көмекші арасындағы байланысты бұрынғыдан да ыңғайлы етпек.

Бүгінде көптеген азамат жеке көмекші қызметін алу кезінде артық қағазбастылыққа, қатаң кестелерге және шынайы өмірге сәйкес келе бермейтін талаптарға тап болады. Министрлік ұсынып отырған жаңа жүйе осы мәселелерді шешуге бағытталған.

Енді жеке көмекші – еңбеккер емес, қызмет көрсетуші

Жобадағы ең маңызды өзгерістің бірі – жеке көмекші қызметі азаматтық-құқықтық қатынас ретінде нақты бекітіледі. Яғни бұл жұмыс енді классикалық еңбек қатынастары санатына жатпайды.

Қарапайым тілмен айтқанда, жеке көмекшілерге бұрынғыдай табель толтырып, сағат санап отырудың қажеті болмайды. Қызмет нақты сұранысқа қарай көрсетіледі. Бұл әсіресе күтпеген жағдайда көмек қажет болатын адамдар үшін тиімді болмақ.

Мысалы, мүгедектігі бар азаматқа ауруханаға, ХҚКО-ға немесе басқа мекемеге бару керек болса, ол портал арқылы өтінім береді. Жеке көмекші сол сұраныс бойынша қызмет көрсетеді. Жүйе дәл осы орындалған қызмет үшін төлем жасайды.

Ақша нақты көрсетілген қызмет үшін төленеді

Жаңа модельдегі басты қағидалардың бірі – “орындалған өтінім бойынша төлем”. Яғни мемлекет тек нақты көрсетілген қызметке ақы төлейді.

Бұл бірнеше мәселені бірден шешеді:

• бюджет қаражатының ашық жұмсалуын қамтамасыз етеді;
• жалған есептердің алдын алады;
• қызмет сапасын бақылауды күшейтеді;
• көмек алушының пікірін ескеруге мүмкіндік береді.

Ең маңыздысы – қызметтің орындалғанын енді азаматтың өзі ақпараттық жүйе арқылы растайды. Бұл бақылауды күшейтіп қана қоймай, жүйені әділ етуге көмектеседі.

Қатаң график емес, адамның қажеттілігі басты орында

Министрлік ұсынған өзгерістердің тағы бір ерекшелігі – икемділік. Бұрын қызмет көрсету көбіне бекітілген кестеге тәуелді болса, енді адамның нақты өмірлік жағдайы ескеріледі.

Бұл әсіресе күнделікті қозғалысы әртүрлі болатын адамдар үшін маңызды. Бір күні бірнеше жерге бару қажет болса, келесі күні мүлде көмек керек болмауы мүмкін. Жаңа жүйе дәл осы қажеттілікке бейімделмек.

Сарапшылардың пікірінше, мұндай тәсіл әлеуметтік қызмет көрсету сапасын арттырып, азаматтардың уақытын үнемдеуге мүмкіндік береді.

Барлық өңірге ортақ ереже енгізіледі

Қазір өңірлерде қызмет көрсету тәсілі әртүрлі болуы мүмкін. Сондықтан министрлік бірыңғай үлгілік шарт енгізуді ұсынып отыр.

Бұл құжатта:

• жеке көмекшінің міндеттері;
• қызмет алушының құқықтары;
• тараптардың жауапкершілігі нақты көрсетіледі.

Осының арқасында түсініспеушіліктер азайып, екі тараптың да мүддесі қорғалмақ.

Цифрлық жүйе сұранысты да көрсетеді

Жаңа модельдің тағы бір артықшылығы – мемлекет қай өңірде қандай қызметке сұраныс көп екенін нақты көре алады. Бұл болашақта әлеуметтік қолдауды тиімді жоспарлауға көмектеседі.

Мамандардың айтуынша, цифрландыру әлеуметтік саланы тек ыңғайлы емес, сонымен бірге ашық етуге мүмкіндік береді. Ал бұл – қоғамдағы сенім үшін маңызды факторлардың бірі.

Жалпы, ұсынылып отырған өзгерістер мүгедектігі бар азаматтарға көрсетілетін көмекті қазіргі өмір ырғағына бейімдеуге бағытталған. Егер жоба қабылданса, жеке көмекші қызметі бұрынғыдан да қолжетімді, икемді әрі түсінікті болмақ.