Соңғы уақытта Қазақстанда дропперлік схемаларға азаматтарды тарту жағдайлары жиілеп барады. Мамандар мұндай ұсыныстардың артында көбіне алаяқтық пен қылмыстық қаржы операциялары тұрғанын ескертеді, деп хабарлайды DKNews.kz.
Дропперлік – бұл адамның өз банктік картасын, шотын, электронды әмиянын немесе жеке сәйкестендіру нөмірін үшінші тұлғаларға ақша қабылдау, аудару немесе қолма-қол ақшаға айналдыру үшін пайдалануға беруі.
Дроппер кім және ол неге қауіпті?
Көп жағдайда адамдар өздерін қылмысқа қатысып жатқанын түсінбей жатады.
Алайда мұндай схемаларға қатысқан азамат:
- ұрланған ақшаны аударуға көмектеседі
- қаржылық алаяқтықтың делдалына айналады
- қылмыстық жолмен алынған қаражатты жылыстатуға қатысуы мүмкін
Сондықтан дропперлік қызмет заң алдында ауыр құқық бұзушылық ретінде қарастырылады.
Қандай жаза қарастырылған?
Қазақстан Республикасының Қылмыстық кодексіне сәйкес дропперлік қызмет үшін қылмыстық жауаптылық көзделген.
Жаза түрлері:
- айыппұл салу
- банктік шоттарды бұғаттау
- мүлікті тәркілеу
- 7 жылға дейін бас бостандығынан айыру
Сонымен қатар азаматтардың банктік қызметтерге қолжетімділігі шектелуі мүмкін.
Алаяқтар қандай тәсілдерді қолданады?
Көп жағдайда дропперлік схемалар жеңіл әрі тез табыс табуды ұсынудан басталады.
Ең жиі кездесетін хабарламалар:
- «Онлайн-кассир болып жұмыс істеңіз»
- «Күніне 200 мың теңге табыс»
- «Ақша қабылдап, бір бөлігін өзіңізге қалдырыңыз»
- «10 транзакция үшін жоғары сыйақы төленеді»
- «Танысыңызға көмектесіп жіберіңіз»
Кей жағдайда банкомат маңында немесе әлеуметтік желілер арқылы бейтаныс адамдар ақша қабылдау және аудару жөнінде өтініш жасайды.
Қауіпті ұсынысты қалай тануға болады?
Мамандар алаяқтық схемалардың бірнеше негізгі белгісін атады.
Олардың қатарында:
- еңбек шартының болмауы
- жұмысты дереу бастауға қысым жасау
- банк картасының фотосын сұрау
- жеке куәлік немесе ЖСН деректерін талап ету
- СМС-кодтарды беру туралы өтініш
- мобильді банкингтің логині мен құпиясөзін сұрау
- жаңа банк картасын ашып, оны басқа адамға беру талабы
Осы белгілердің кез келгені қылмыстық схемаға тарту әрекеті болуы мүмкін.
Банктер дропперлерді қалай анықтайды?
Қаржы ұйымдары күмәнді операцияларды автоматты түрде бақылап отырады.
Банктер назар аударатын белгілер:
- бірдей сомалардың жиі түсуі және аударылуы
- қысқа уақыт ішінде көп транзакция жасау
- көптеген белгісіз алушыларға ақша жіберу
- алаяқтыққа қатысы бар шоттармен байланыс
Мұндай жағдайларда:
- шоттар бұғатталуы мүмкін
- қосымша түсініктемелер сұралады
- банк қызметі уақытша тоқтатылады
- ақпарат құқық қорғау органдарына жолданады
Тіпті клиенттің заңды қаражаты да уақытша бұғатталуы ықтимал.
Дропперлер қандай шығынға ұшырайды?
Сот тәжірибесінде дропперлерден негізсіз баю ретінде алынған қаражаттың толық көлемі өндіріліп алынады.
Сонымен қатар:
- банктер қызмет көрсетуден бас тартуы мүмкін
- жаңа шот ашуға шектеулер қойылады
- барлық банктік сервистерге қолжетімділік жабылуы ықтимал
Өзіңізді қалай қорғауға болады?
Мамандар азаматтарға қарапайым қауіпсіздік ережелерін сақтауға кеңес береді.
Ешқашан:
- банк картасын бөтен адамға бермеңіз
- ЖСН мен жеке деректерді таратпаңыз
- СМС-кодтарды хабарламаңыз
- мобильді банкингке қолжетімділікті бөліспеңіз
- «ақша қабылдап, комиссияны өзіңізге қалдырыңыз» деген ұсыныстарға келіспеңіз
Күмәнді жағдай туындаса, барлық хабарламаларды сақтап, банкке және құқық қорғау органдарына дереу хабарласқан жөн.
Бұл неге маңызды?
Көптеген азаматтар дропперлік схемаларға тез табыс табу немесе танысына көмектесу мақсатында қатысады. Алайда мұндай әрекеттер қылмыстық жауапкершілікке әкелуі мүмкін. Сондықтан қаржылық қауіпсіздік ережелерін сақтау және күмәнді ұсыныстардан бас тарту өз қаражатыңызды да, өзіңізді де құқықтық тәуекелдерден қорғауға мүмкіндік береді.
