Қазақстанның сайын даласында мыңдаған жыл бойы гүлдеп келе жатқан қызғалдақ енді театр сахнасында жаңа қырынан көрінеді.
26-27 маусым күндері «Астана Балет» театры маусымның шымылдығын «Алтын Гүл» атты ауқымды премьерамен жабады. Бұл жай ғана балет емес – тарихи мұра, ұлттық жады және табиғаттың мәңгі сұлулығы туралы заманауи көркем толғаныс, деп хабарлайды DKNews.kz.
Қазақ даласының ең танымал символдарының бірі саналатын қызғалдақтың тарихы тереңде жатыр. Ғалымдардың дерегінше, қызғалдақтың көптеген түрі дәл Қазақстан аумағында пайда болған. Ал жаңа қойылым сол табиғи мұраны сахналық өнер тілімен қайта сөйлетеді.
Ежелгі артефакттан туған идея
«Алтын Гүлдің» негізінде ерекше тарихи олжа жатыр. Қойылым идеясы б.з.д. III-II ғасырларға жататын Теңлік қорғандарынан табылған алтын тақтайшадағы қызғалдақ бейнесінен бастау алады.
Көп ғасыр бұрын белгісіз шебер алтынға бедерлеген гүл бейнесі бүгін жаңа мағынаға ие болып отыр. Спектакль авторлары бұл артефактіні халық жадында сақталған табиғат символдарының көркем жалғасы ретінде қарастырады.
Шебердің жолы мен адамның ішкі ізденісі
Балеттің басты кейіпкері – Зергер. Ол шексіз дала төсінде өмір сүріп, қызғалдақтың қайталанбас сұлулығына тәнті болады. Гүл бейнесін мәңгі есте қалдыру үшін өз өнерін арнайды.
Алайда оқиға қарапайым аңыз шеңберінде қалмайды. Зергердің жолы уақыт өте адамның өзін іздеуінің, рухани кемелденуінің және шабытқа ұмтылысының символына айналады.
Сахнада көрерменді би, музыка және әсерлі визуалды шешімдер арқылы өрілген философиялық саяхат күтеді. Кейіпкер түрлі сынақтардан өтіп, символдық кейіпкерлермен кездеседі, өз болмысын тануға талпынады.
Қызғалдақ – жай гүл емес
Спектакльдің басты символы – қызғалдақ.
Қойылымда ол жаңарудың, өмір сабақтастығының және адамның табиғатпен ажырамас байланысының белгісі ретінде көрінеді. Сонымен бірге шығарма қоршаған ортаға жауапкершілікпен қарау қажеттігін де еске салады.
Бүгінде әлем бойынша танылған бұл гүлдің тарихи отаны ретінде Қазақстан жиі аталады. Сондықтан «Алтын Гүл» ұлттық табиғи мұраны жаңа буынға жеткізудің көркем тәсіліне айналып отыр.
Табиғат пен тарих тақырыбын жалғастырған хореограф
Қойылымның қоюшы-хореографы, Қазақстанның еңбек сіңірген қайраткері, театрдың бас балетмейстері Мукарам Әбубахриева (Авахри) табиғат пен ұлттық тарих тақырыбын бұрыннан зерттеп келеді.
Оның «Жусан», «От қыз», «Жібек жолы» сияқты танымал жұмыстары көрерменге терең символизм мен ерекше сахналық шешімдері арқылы жақсы таныс.
Бұл жолы да автор ұлттық мұраны заманауи би тілінде сөйлетуді мақсат еткен.
«Алтын Гүл» балеті біз үшін ерекше шығармашылық жобаға айналды. Оның негізінде қазіргі заманғы көркем тіл арқылы ұлттық бірегейлікті түсінуге деген ұмтылыс жатыр. Бұл табиғат сұлулығы, шабыт және оның мақсатын табу туралы әңгіме. Дала қызғалдағының орталық бейнесі әр сәттің құндылығын еске түсіре отырып, өмірдің нәзіктігі мен күшін бейнелейді. Спектакльдегі жұмыста ұлттық дәстүрдің классикалық балеттің, неоклассиканың және заманауи бидің көркем тәсілдерінің үйлесімді үндестігін табу біз үшін өте маңызды болды. Біз мәдени мұрамен байланысын сақтайтын және қазіргі көрерменге жақын әрі түсінікті қойылым жасауға ұмтылдық. «Алтын Гүл» көрермен қауымға жарқын эмоциялар, шабыт және қоршаған әлемнің сұлулығына жаңа көзқараспен қарауға мүмкіндік береді деп сенемін», – дейді Мукарам Әбубахриева.
Ұлттық бейнеге жаңа тыныс
Театр директоры Тайыр Каратаевтың айтуынша, «Алтын Гүл» театр репертуарындағы айрықша жұмыстардың бірі болмақ.
«Алтын Гүл» спектаклі – театр репертуарындағы ерекше жұмыс, онда ұлттық бейне заманауи сахналық бейнеге ие болды. Бұл спектакль мәдени мұраны өзекті көркемдік формалар арқылы ашып, оны ұқыпты сақтауға деген ұмтылысымызды көрсетеді. Музыка, хореография және көрнекі бейнелер тілі көрермен көңілінен шығатынына сенімдімін», – деді Тайыр Каратаев.
Премьераға кімдер қатысады?
Балеттің музыкасын Қазақстанның еңбек сіңірген қайраткері Ренат Ғайсин жазған.
Либретто авторы – ақын, Қазақстанның еңбек сіңірген қайраткері Бақыт Қайырбеков.
Костюмдер бойынша көркем шешімді суретші Әйгерім Алтыбасарова әзірлеген.
Қойылым бас дирижер Арман Оразғалиев жетекшілік ететін симфониялық оркестрдің сүйемелдеуімен өтеді.
«Алтын Гүл» – бұл тек жаңа балет емес. Бұл қазақ даласының мыңжылдық тарихын, табиғаттың тылсым сұлулығын және ұлттық болмысты өнер тілімен қайта сөйлеткен ерекше мәдени оқиға.
