Өндіріс үш жылда 36 пайыз өсті. Қазақстанда машина жасау саласының көлемі 2023 жылғы 4,3 трлн теңгеден 2025 жылы 5,9 трлн теңгеге дейін ұлғайды, деп хабарлайды DKNews.kz.
2026 жылдың алғашқы жеті айында кәсіпорындар 3,23 трлн теңгенің өнімін шығарды. Бұл өткен жылдың сәйкес кезеңінен 13,3 пайыз жоғары. Қыркүйектің соңғы жексенбісінде атап өтілетін Машина жасаушы күні қарсаңында саланың негізгі көрсеткіштері жарияланды.
Отандық өндірушілердің нарықтағы үлесі 24,7 пайызға жетті
Машина жасаудағы өсім өндіріс көлемімен ғана шектелмейді. Негізгі өзгерістердің бірі — ішкі нарықтағы қазақстандық өнім үлесінің артуы.
2023 жылы бұл көрсеткіш 16,8 пайыз болса, 2025 жылы 22,2 пайызға жетті. Ал 2026 жылдың бірінші жартыжылдығында отандық өндірушілердің үлесі 24,7 пайызға дейін көтерілді.
Локализацияның артуы ел ішінде компоненттер шығаруды жолға қоюға, аралас өндірістерді дамытуға және жаңа технологиялық құзыреттер қалыптастыруға мүмкіндік береді.
Инвестициялық белсенділік те сақталып отыр:
- 2025 жылы машина жасау жобаларына 655,5 млрд теңге инвестиция салынды;
- 39 жоба жүзеге асырылып, шамамен 10 мың жұмыс орны құрылды;
- 2026 жылғы қаңтар–шілдеде тағы 157,8 млрд теңге инвестиция тартылды;
- тамыздағы жағдай бойынша жалпы құны 94 млрд теңге болатын 19 жаңа жоба іске қосылды.
Қазақстан сегіз айда 124 мыңнан астам көлік шығарды
Автомобиль өнеркәсібі машина жасаудың ең жылдам дамып келе жатқан бағыттарының бірі болып отыр.
Қазір Қазақстанда жеңіл және жүк автомобильдерін, автобустар мен арнайы техниканы шығаратын 11 зауыт жұмыс істейді.
2025 жылы елде 171 мыңнан астам көлік өндірілсе, 2026 жылғы қаңтар–тамызда көрсеткіш 124,1 мыңнан асты. Бұл бір жыл бұрынғы сәйкес кезеңнен 32,4 пайыз көп.
Сегіз айдағы ірі өндірушілердің нәтижесі:
- Allur («СарыарқаАвтоӨндіріс») — 47 619 автомобиль;
- Astana Motors Manufacturing Kazakhstan — 33 102 автомобиль;
- Hyundai Trans Kazakhstan — 25 066 автомобиль;
- Kia Qazaqstan — 12 290 автомобиль.
Автоөндірістің ұлғаюы жұмыспен қамту көрсеткішіне де әсер етіп отыр. Саладағы қызметкерлер саны 11 мың адамға жетіп, 2024 жылмен салыстырғанда 62,5 пайыз өсті.
Онымен байланысты өндірістерде тағы шамамен 9 мың адам жұмыс істейді. Нәтижесінде автомобиль өнеркәсібі мен аралас өндірістер шамамен 20 мың қазақстандықты жұмыспен қамтып отыр.
Қазақстанда локомотив өндірісі де ұлғайып келеді
Теміржол машина жасау саласында да өндірістік база кеңейіп жатыр.
2025 жылы «Электровоз құрастыру зауыты» (Alstom) және «Локомотив құрастыру зауыты» (Wabtec) жалпы 114 локомотив шығарды:
- 45 электровоз;
- 69 тепловоз.
2026 жылы тағы 94 локомотив шығару жоспарланған.
Сонымен бірге отандық кәсіпорындар жүк және жолаушылар вагондары өндірісін арттырып келеді.
Қазақстан халықаралық өндірушілермен өнеркәсіптік кооперацияны да кеңейтуде. Astana Motors Manufacturing Kazakhstan, Kia Qazaqstan, Stadler Kazakhstan және Атырау вагон жасау зауыты осы бағыттағы ірі жобалардың қатарына кіреді.
John Deere және басқа брендтердің тракторлары, комбайндары мен ауыл шаруашылығы техникасын шығару да дамып келеді.
Саран қаласында қытайлық SINOTRUK компаниясымен бірлесіп HOWO және SITRAK жүк көліктері мен арнайы техника шығаратын өндірістік алаңды іске қосуға дайындық жүріп жатыр.
Қазақстан зауыттарында жүзден астам робот жұмыс істейді
Машина жасаудағы тағы бір өзгеріс — роботтандыру мен жасанды интеллектінің нақты өндірістік процестерге енуі.
Кәсіпорындар өнеркәсіптік роботтарды, компьютерлік көру технологиясын, автоматтандырылған сапа бақылауын және ЖИ негізіндегі шешімдерді пайдаланып жатыр.
Автомобиль зауыттарындағы роботтар санының өзі айтарлықтай:
- Hyundai Trans Kazakhstan — 17 робот;
- Astana Motors Manufacturing Kazakhstan — 54 робот;
- Kia Qazaqstan — 68 робот.
Осы үш кәсіпорында барлығы 139 өнеркәсіптік робот жұмыс істейді.
Қостанайдағы Allur зауытында дәнекерлеу жіктерінің сапасын бақылайтын жасанды интеллект жүйесі енгізілген. Мұнда кузовтарды роботпен сырлау және компьютерлік көру технологиялары да қолданылады.
Тұрмыстық техника өндірісінде де өсім бар
Машина жасау автомобиль және теміржол техникасымен шектелмейді. Қазақстанда халықаралық брендтердің тұрмыстық техникасын шығару бағыты да дамып келеді.
Samsung, Artel, Dauscher және Xiaomi брендтері бойынша өндірістер жолға қойылған.
2026 жылдың сегіз айында бірқатар кәсіпорын өндіріс көлемін едәуір арттырды:
- Silk Road Electronics — 15 пайыз;
- DS Multimedia — 5 есе;
- Almaty Turmystyq Tehnika Zavody — 86 пайыз;
- Jasyl Suyq Qazaqstan — 2,6 есе.
Бұл көрсеткіштер машина жасаудың құрылымы әртараптанып, бұрын импорт арқылы қамтамасыз етілген тауарлардың бір бөлігін ел ішінде өндіруге бағыт алғанын көрсетеді.
Зауыттарға жаңа буын инженерлері қажет
Өндірістің технологиялық күрделенуі кадр даярлау тәсілін де өзгертуде.
Кәсіпорындар кәсіптік бағдар беру, дуальды білім беру және инженерлік-техникалық мамандарды даярлау бағыттарын бір жүйеге біріктіріп жатыр.
Оның негізінде:
- мектеп;
- колледж;
- жоғары оқу орны;
- оқыту орталығы;
- корпоративтік университет;
- зауыт арасындағы сабақтастық құрылады.
Мақсат — жаңа өндірістерге қажетті инженерлерді, техникалық мамандар мен білікті жұмысшыларды ел ішінде даярлау.
Қазақстандық машина жасау енді тек өндіріс көлемін арттыруға сүйеніп отырған жоқ. Саланың келесі кезеңі локализация деңгейін көтеруге, компоненттік базаны қалыптастыруға, роботтандыру мен жасанды интеллектіні енгізуге және осы технологиялармен жұмыс істейтін мамандар даярлауға байланысты болмақ.
