Астанада Қазақстанның мыңжылдық мемлекеттілік тарихын жаңа қырынан танытатын ерекше жоба іске қосылды.
Президенттік орталықта тарихи карталар галереясы ашылып, көпшілікке XI–XIX ғасырлардағы сирек карталар алғаш рет кең көлемде ұсынылды, деп хабарлайды DKNews.kz.
2026 жылғы 1 шілдеде ҚР Президенттік орталығында Қазақстанның тарихи карталар галереясының, сондай-ақ кәдесый және қолөнер аймақтарының салтанатты тұсаукесері өтті. Бұл жоба жаңа Конституцияның күшіне енуімен тұспа-тұс ашылып, ел тарихын ғылыми негізде танытуға бағытталған маңызды бастама ретінде бағаланып отыр.
Карта арқылы жазылған тарих
Тарихты оқулықтан ғана емес, карталардан да оқуға болады. Президенттік орталықтағы жаңа экспозиция дәл осыны дәлелдеуді мақсат етеді. Галереяда XI–XIX ғасырларға жататын араб, еуропалық және ресейлік саяхатшылар мен зерттеушілер жасаған тарихи карталар жинақталған. Бұл құжаттар қазақ мемлекеттілігінің ғасырлар бойғы дамуын көрнекі түрде көрсетеді.
Жоба Мемлекет басшысы Қасым-Жомарт Тоқаевтың отандық мемлекеттіліктің көпғасырлық тарихын жан-жақты зерттеу, тарихи-мәдени мұраны сақтау және оны қоғамға кеңінен таныту жөніндегі тапсырмасы аясында жүзеге асырылды.
Жаңа Конституциядағы тарихи сабақтастықтың алғашқы көрінісі
Президенттік орталық директоры Бақытжан Темірболаттың айтуынша, бұл бастама жай ғана жаңа көрме емес.
«Бүгін біз жаңа экспозицияның немесе кезекті мәдени жобаның ашылуынан әлдеқайда ауқымды мәнге ие тарихи оқиғаның куәсі болып отырмыз. Қазақстанның тарихи карталар галереясының, кәдесый және қолөнер аймақтарының салтанатты тұсаукесері жаңа Конституцияның күшіне енуімен тұспа-тұс келіп отырғандықтан, оның мемлекеттік әрі қоғамдық маңызы ерекше. Бұл – жаңа Конституциядағы Ұлы Даланың мыңжылдық тарихының сабақтастығы туралы негізгі қағидалардың іс жүзіндегі алғашқы көрінісі».
Ол Мемлекет басшысы тарихқа үстірт қарамай, оны бүгінгі дамуға серпін беретін құндылық ретінде қабылдау қажеттігін бірнеше рет атап өткенін еске салды.
«Тарих қоғамның өзін тереңірек тануына, ұлттық бірегейлікті нығайтуына, өткеннен тағылым алып, болашақтың сын-қатерлеріне сенімді жауап беруіне ықпал еткен жағдайда ғана шынайы құндылыққа ие болады».
Галереяның негізінде қандай ғылыми еңбек жатыр?
Экспозицияның ғылыми тұғыры Л.Н. Гумилев атындағы Еуразия ұлттық университеті Заманауи зерттеулер институтының директоры, профессор Мұхит-Ардагер Сыдықназаровтың көпжылдық зерттеулеріне негізделген.
Бұған дейін ғалым Мемлекет басшысына «Тарих ағынындағы Қазақстанның үздіксіз мемлекеттілігі. XVI–XIX ғасырлардағы еуропалық және америкалық карталардағы Қазақ мемлекеті» атты еңбегін таныстырған болатын. Президент бұл зерттеуді жоғары бағалап, оның нәтижелерін қоғам арасында кеңінен насихаттаудың маңызын ерекше атап өткен.
Мұхит-Ардагер Сыдықназаровтың пікірінше, галереяның Президенттік орталықта орналасуының өзіндік символдық мәні бар.
«Президенттік орталық – қазіргі қазақстандық мемлекеттіліктің жады институты ғана емес. Бұл – мемлекет тарихы, конституциялық даму, саяси мәдениет пен ұлттық құндылықтар өзара сабақтасқан біртұтас кеңістік. Сондықтан дәл осы жерде Қазақстанның тарихи карталар галереясының орналасуы оны ерекше зияткерлік, білім беру, дипломатиялық және мемлекеттік алаңға айналдырады».
Оның сөзінше, жаңа галерея Қазақстанның терең тарихи тамырларын, кеңістіктік сабақтастығын және мемлекеттік дәстүрінің беріктігін нақты тарихи құжаттар арқылы көрсетеді.
Тарих пен ұлттық өнер бір кеңістікте тоғысты
Жоба тек карталармен шектелмейді. Президенттік орталықта кәдесый және қолөнер аймақтары да ашылды.
Мұнда танымал зергер Берік Әлібайдың зергерлік туындылары мен әскери тарих маманы, этнограф-қарутанушы Қалиолла Ахметжан ұсынған ұлттық қару-жарақ және тарихи мұра үлгілері көпшілік назарына ұсынылды.
Осылайша тарихи карталар, ұлттық қолөнер және мәдени мұра бір алаңда тоғысып, Қазақстанның ғасырлар бойы қалыптасқан мемлекеттілігі мен ұлттық болмысын жаңа форматта таныстыруға мүмкіндік беріп отыр.
Неліктен бұл жоба маңызды?
Президенттік орталықтағы тарихи карталар галереясы тек көрме емес. Бұл – тарихи деректерді жүйелеуге, цифрландыруға, сақтауға және болашақ ұрпаққа жеткізуге бағытталған ғылыми-ағартушылық алаң.
Мамандардың пікірінше, мұндай жобалар Қазақстанның тарихи санасын нығайтып қана қоймай, елдің мемлекеттік дәстүрінің терең тамырын халықаралық қауымдастыққа да нақты тарихи құжаттар арқылы көрсетуге мүмкіндік береді.
Тұсаукесер рәсіміне мемлекет және қоғам қайраткерлері, белгілі ғалымдар, сарапшылар, дипломатиялық корпус өкілдері, сондай-ақ мәдениет пен білім беру саласының мамандары қатысты.
