Қазақстан алдағы он жылда газ саласын түбегейлі жаңартуға кірісті. Жаңа кен орындары, мыңдаған шақырым газ желісі, өңдеу зауыттары, цифрлық сервистер және халықты газбен қамту деңгейін 80%-ға жеткізу жоспары.
Үкіметтің соңғы отырысында жарияланған мәліметтер елдің газ нарығында ауқымды өзгерістер күтіп тұрғанын көрсетті, деп хабарлайды DKNews.kz.
Премьер-министр Олжас Бектеновтің төрағалығымен өткен Үкімет отырысында энергетика министрі Ерлан Ақкенженов Қазақстанның тауарлық газ ресурсын көбейтуге бағытталған негізгі жоспарларды таныстырды.
Қазақстан жаңа газ кен орындарын игеруге көшті
Газға деген ішкі сұраныс жыл сайын артып келеді. Сондықтан Үкімет енді басты назарды жаңа кен орындарын игеруге аударып отыр.
Осы мақсатта екі маңызды құжат бекітілді:
- 2025–2029 жылдарға арналған газ саласын дамыту кешенді жоспары;
- 2035 жылға дейін көмірсутек шикізатының жаңа перспективалы кен орындарын игеру жоспары.
Энергетика министрінің айтуынша, бұл құжаттардың негізгі мақсаты – елдің табиғи газ қорын тұрақты ұлғайтып, болашақтағы сұранысты толық қамтамасыз ету.
«Тауарлық газдың ресурстық базасын ұлғайту мақсатында екі негізгі құжат бекітілді. Аталған құжаттардың негізгі мақсаты – мұнай мен газдың жаңа кен орындарын кезең-кезеңімен игерудің тиімді тетігін қалыптастыру, көмірсутек ресурстық базасын тұрақты ұлғайту және экономика мен халықтың табиғи газға өсіп отырған қажеттілігін қамтамасыз ету», – деді энергетика министрі Ерлан Ақкенженов.
Қазіргі таңда жоспарға енгізілген 30 жер қойнауы учаскесінің ішінде QazaqGaz компаниясы бойынша 9 келісімшарт жасалған. Оның алтауы барлау кезеңінде болса, үшеуі өндіру кезеңіне өткен.
Соңғы екі жылда Анабай, Барханная, Рожковское және Западная Прорва кен орындары өнеркәсіптік пайдалануға берілді. Ал 2027 жылы Малдыбай, Придорожное, Өріктау және Западная Прорва кен орнының екінші кешені іске қосылады.
Газ өндірісі 30 пайызға жуық өседі
Министрлік болжамына сәйкес, 2032 жылға қарай Қазақстандағы тауарлық газ өндірісі айтарлықтай ұлғаяды.
Егер 2025 жылы өндіріс көлемі 27,4 млрд текше метр болса, жеті жылдан кейін бұл көрсеткіш 35,5 млрд текше метрге дейін жетеді.
Яғни өсім шамамен 30 пайызды құрайды.
Бұл нәтиже ең алдымен Қашаған мен Қарашығанақтағы жаңа газ өңдеу жобаларының іске қосылуы есебінен қамтамасыз етіледі.
«Болжамды көрсеткіштерге сәйкес, тауарлық газ өндіру көлемі 2025 жылғы 27,4 миллиард текше метрден 2032 жылға қарай 35,5 миллиард текше метрге дейін ұлғаяды», – деді Ерлан Ақкенженов.
Газдандыру деңгейі 80 пайызға дейін өседі
Бүгінде Қазақстан халқының 64,2 пайызы немесе 13,1 миллион адам табиғи газға қол жеткізіп отыр.
Үкіметтің мақсаты – 2035 жылға қарай бұл көрсеткішті 80 пайызға дейін жеткізу.
Бұл үшін ел бойынша 40 жаңа газ инфрақұрылымы жобасы жүзеге асырылып жатыр.
Соның ішінде солтүстік өңірлер үшін ерекше маңызды саналатын «Есіл – Астана» магистральдық газ құбыры жобасы бар. Ол Астана, Көкшетау және Петропавл қалаларын тұрақты газбен қамтамасыз етіп, төрт солтүстік облыстың энергетикалық қауіпсіздігін күшейтеді.
Қашағанда жаңа газ зауыттары салынады
Алдағы жылдары Қазақстанда бірнеше ірі газ өңдеу кәсіпорны пайдалануға беріледі.
2027 жылы:
- Қашағанда қуаты жылына 1 млрд текше метр болатын газ өңдеу зауыты;
- Жаңаөзендегі қуаты 0,9 млрд текше метр болатын Қазақ газ өңдеу зауыты іске қосылады.
Ал 2030 жылы:
- Қашағандағы екінші газ өңдеу зауыты (2,5 млрд текше метр);
- Қарашығанақтағы жылына 5–7 млрд текше метр өңдейтін жаңа зауыт пайдалануға беріледі.
Бұл жобалар ішкі нарықты газбен тұрақты қамтамасыз етіп қана қоймай, тасымалдау инфрақұрылымын да күшейтеді.
Газ есептегіші енді бәрін өзі оқиды
Газ саласындағы өзгерістер тек өндіріс пен құбырларға ғана қатысты емес.
Министрлік халыққа арналған цифрлық қызметтерді де белсенді енгізіп жатыр.
Aqyl Energy жобасы аясында смарт-есептегіштер орнатылуда. Қазірдің өзінде 49 мың құрылғы жеткізілген. Болашақта олардың саны 1 миллион 352 мыңға жетеді.
Ал QazaqGaz Aimaq сервисі арқылы тұрғындар:
- газ көрсеткішін суретке түсіріп жібере алады;
- жүйе оны автоматты түрде таниды;
- төлем тарихын көреді;
- қарызын бақылайды;
- есептегішті тексеру мерзімі туралы хабарлама алады;
- тәулік бойы жұмыс істейтін AI-көмекшіден кеңес сұрай алады.
Газға қосылу бұрынғыдан әлдеқайда жеңіл болды
Бұрын газға қосылу үшін бірнеше мекемеге барып, қағаз құжат өткізу қажет болатын.
Енді техникалық шарттарды алу толықтай онлайн форматқа көшті.
Өтінімді eGov немесе eGov Mobile арқылы жіберуге болады. Азаматтар өтініштің қай кезеңде тұрғанын онлайн бақылап, барлық процесті қашықтан жүргізеді.
Министрлік мұның сыбайлас жемқорлық тәуекелдерін азайтып, мемлекеттік қызметтің ашықтығын арттырғанын атап өтті.
Газ желілерінің 91 пайызы цифрландырылды
Қазір еліміздегі газ тарату желілерінің цифрландыру жұмыстары қарқынды жүріп жатыр.
Бүгінде:
- 65 мың шақырым газ желісі немесе жалпы көлемнің 91 пайызы;
- 2,33 миллион тұтынушының 93 пайызы бірыңғай цифрлық базаға енгізілген.
Сонымен қатар сұйытылған мұнай газын бөлу процесі де автоматтандырылып жатыр. Пилоттық жоба әзірге Астана, Шымкент және Батыс Қазақстан облысында іске қосылған. Жыл соңына дейін жүйе барлық өңірде жұмыс істейді.
Қазақстан газ дәуірінің жаңа кезеңіне аяқ басты
Газ өндірісін ұлғайту, жаңа кен орындарын игеру, қуатты өңдеу зауыттарын іске қосу, солтүстік өңірлерді газдандыру және қызметтердің толық цифрландырылуы – мұның бәрі Қазақстанның энергетикалық стратегиясының жаңа кезеңін айқындайды.
Егер жоспарланған жобалар толық орындалса, алдағы он жылда елдің газ ресурсы едәуір артып, табиғи газға қолжетімді халық саны бірнеше миллион адамға көбейеді. Сонымен қатар жаңа инфрақұрылым мен цифрлық шешімдер газ саласын ашық, тиімді әрі заманауи деңгейге көтеруге мүмкіндік береді.
