Қазақстанда су қауіпсіздігін күшейту жұмыстары жаңа кезеңге өтті.
Премьер-министр Олжас Бектеновтің төрағалығымен өткен Су кеңесінің отырысында өңірлердегі гидротехникалық құрылыстарды жаңғырту, жаңа су қоймаларын салу, су үнемдеу технологияларын енгізу және цифрландыру мәселелері жан-жақты қаралды, деп хабарлайды DKNews.kz.
Жиында ең басты мәселе – басталған жобалардың уақытында аяқталуы болды. Үкімет басшысы бірқатар өңірде жұмыстардың кешігіп жатқанын айтып, әкімдіктерге қаржыландыруды жеделдетуді тапсырды.
Кеңес барысында су ресурстары және ирригация министрі Нұржан Нұржігітовтің, сондай-ақ Ақмола, Алматы, Шығыс Қазақстан, Жамбыл, Батыс Қазақстан және Солтүстік Қазақстан облыстары әкімдерінің Президент тапсырмаларының орындалуы туралы есептері тыңдалды.
Премьер-министр алдымен кәсіби мереке қарсаңында су шаруашылығы қызметкерлерін құттықтап, олардың еңбегінің ел дамуы үшін ерекше маңызға ие екенін атап өтті.
Бүгінде Қазақстанда Су ресурстарын басқару жүйесін дамыту тұжырымдамасы мен Су саласын дамытудың кешенді жоспары аясында жалпы құны 3,2 триллион теңгені құрайтын 160 ірі іс-шара жүзеге асырылып жатыр.
Су қоймалары жаңарып, каналдар көбейіп жатыр
Министр Нұржан Нұржігітовтің айтуынша, соңғы екі жылда Ақтөбе, Түркістан, Батыс Қазақстан, Абай және Жетісу облыстарында бес су қоймасы толық жаңғыртылды.
Сонымен қатар:
- шамамен 1,5 мың шақырым канал жөнделіп, жаңартылды;
- 22 ауыз су жобасы іске асырылды;
- бұл жобалар 1 миллионға жуық тұрғынды сапалы сумен қамтуға мүмкіндік берді.
Су үнемдеу технологияларын енгізу де айтарлықтай қарқын алған. Егер бұрын мұндай технологиялар шектеулі көлемде қолданылса, қазір олардың көлемі бес есеге жуық өсіп, 550 мың гектар жерді қамтыды. Соның нәтижесінде шамамен 880 миллион текше метр су үнемделді.
Ал 2030 жылға қарай бұл көрсеткішті 1,3 миллион гектарға дейін жеткізу жоспарланып отыр.
2026 жылы мың шақырым жаңа канал пайдалануға беріледі
Алдағы жылы елімізде шамамен 1 мың шақырым суару каналы іске қосылады.
Бұл өз кезегінде:
- 200 мың гектарға жуық егістік жерді тұрақты сумен қамтамасыз етеді;
- 142 ауылдық елді мекенге сапалы ауыз су жеткізуге мүмкіндік береді;
- нәтижесінде жарты миллионнан астам тұрғынның өмір сапасы жақсарады.
Су саласы толық цифрлық жүйеге көшіп жатыр
Отырыста Ұлттық су ресурстары ақпараттық жүйесінің жұмысына ерекше назар аударылды.
Вице-министр Аслан Абдраимовтың айтуынша, бұл жүйе еліміздегі барлық негізгі су нысандары туралы мәліметтерді бір жерге жинақтайтын бірыңғай цифрлық платформаға айналып келеді.
Қазір жүйеде:
- 17 758 өзен;
- 3 148 көл;
- 3 927 мониторингтік ұңғыма;
- 1 209 гидротехникалық құрылыс тіркелген.
Бұдан бөлек, цифрлық базаға 10 мыңнан астам гидротехникалық нысанның паспорты енгізіліп, арнайы су пайдалану бойынша 6 мыңнан астам есеп қабылданған.
Маңыздысы – бұл жоба республикалық бюджеттен қаржы алмай-ақ, Еуразиялық даму банкінің гранты есебінен жүзеге асырылып жатыр.
Су мамандарына бөлінетін грант көбейеді
Үкімет кадр мәселесін де назардан тыс қалдырмай отыр.
2023 жылдан бері су шаруашылығы мамандарын даярлауға 1 652 білім гранты бөлінген. Ал жаңа оқу жылында тағы 1 мың грант беру жоспарланған.
Соңғы 2,5 жыл ішінде «Қазсушар» қызметкерлерінің орташа жалақысы екі еседен астам артқан.
Бектенов: қаржыландыруды кешіктіруге болмайды
Жиын қорытындысында Олжас Бектенов өңірлердегі кейбір жобалардың баяу жүріп жатқанын сынға алды.
«Облыс әкімдіктері жергілікті бюджеттер есебінен қаржыландырылатын іс-шараларды басым тәртіппен қаржыландыруды қамтамасыз етуі қажет. Тиісті шығыстар өңірлік бюджеттерді қалыптастыру және нақтылау кезінде уақтылы көзделуі тиіс. Су ресурстары және ирригация министрлігіне Кешенді жоспардың орындалуына мониторингті күшейтуді, әрбір іс-шараның орындалу мерзімдері мен қаржыландыру көлеміне бақылауды қатаңдатуды тапсырамын. Барлық проблемалық мәселелер бойынша Үкіметтің қарауына нақты ұсыныстар мен шешімдер уақтылы енгізілуі қажет», — деді Олжас Бектенов.
Премьер-министр су үнемдеу технологияларын енгізу Мемлекет басшысының ерекше бақылауында екенін еске салып, әкімдіктерге бұл бағыттағы жұмысты жеделдетуді тапсырды.
Үкімет қандай тапсырмалар берді?
Отырыс қорытындысында бірнеше нақты міндет жүктелді:
- Экология және табиғи ресурстар министрлігі трансшекаралық өзендердегі су сапасына мониторингті күшейтеді.
- Су ресурстары және ирригация министрлігі әкімдіктермен бірге 2027 жылғы 1 қаңтарға дейін барлық гидротехникалық құрылыстың паспорттарын Ұлттық су ресурстары ақпараттық жүйесіне енгізуі тиіс.
- 2027 жылғы 10 маусымға дейін елді мекендердегі су қорғау аймақтарының шекаралары толық белгіленуі қажет.
- Экология және табиғи ресурстар министрлігі мен Су ресурстары және ирригация министрлігі қоршаған орта жөніндегі Ұлттық деректер банкін Ұлттық су ресурстары ақпараттық жүйесімен біріктіреді.
Су реформасының жаңа кезеңі
Қазақстанда су мәселесі енді тек жаңа су қоймаларын салумен шектелмейді. Мемлекет су ресурстарын басқаруды толық цифрландыруға, суды тиімді пайдалануға және гидротехникалық инфрақұрылымды жаңғыртуға басымдық беріп отыр.
3,2 триллион теңгелік кешенді жоспардың жүзеге асуы ауыл шаруашылығының тұрақтылығына, халықты сапалы ауыз сумен қамтамасыз етуге және елдің су қауіпсіздігін нығайтуға тікелей ықпал етпек. Ал Үкіметтің бүгінгі тапсырмалары осы жұмыстың өңірлерде нақты нәтижеге айналуын қамтамасыз етуге бағытталған.
