Қазақстан Үкіметі 2026–2028 жылдарға арналған көлеңкелі экономикаға қарсы іс-қимылдың кешенді жоспарын бекітті. Құжат Мемлекет басшысының экономикалық үдерістердің ашықтығын қамтамасыз ету жөніндегі тапсырмаларын орындау аясында әзірленді, деп хабарлайды DKNews.kz.
Жоспарды Қаржы министрлігі мүдделі мемлекеттік органдармен бірлесіп дайындады. Тиісті қаулыға Премьер-министр Олжас Бектенов қол қойды.
Негізгі мақсат қандай?
Жаңа кешенді жоспардың басты міндеті:
- көлеңкелі экономиканың үлесін азайту;
- адал бәсекелестікті дамыту;
- бизнесті жүргізудің ашықтығын арттыру;
- кәсіпкерлерге қосымша міндеттемелер жүктемей бюджет кірістерін көбейту.
Қазақстан қандай нәтижелерге қол жеткізді?
Соңғы жылдары көлеңкелі экономиканы қысқарту бағытында бірқатар нақты нәтиже тіркелді.
Атап айтқанда:
- 20 мемлекеттік ақпараттық жүйе енгізіліп, жаңғыртылды;
- айналымы 2 триллион теңгені құрайтын интернет-казиноның қаржылық инфрақұрылымының қызметі тоқтатылды;
- 360 миллиард теңге көлеміндегі негізсіз бюджеттік шығыстардың алдын алу мүмкін болды.
Осының нәтижесінде көлеңкелі экономиканың үлесі:
- 2019 жылы – ЖІӨ-нің 24 пайызы;
- 2025 жылдың қорытындысында – 16,7 пайызға дейін төмендеді.
Жаңа жоспар бұл көрсеткішті 2028 жылға қарай 13,8 пайызға дейін қысқартуды көздейді.
Жасанды интеллект негізіндегі цифрлық бақылау енгізіледі
Кешенді жоспардың негізгі құралдарының бірі – жасанды интеллект технологияларын пайдаланатын бірыңғай цифрлық мониторинг платформасы болады.
Жүйе:
- мемлекеттік органдардың деректерін біріктіреді;
- тәуекелдерді автоматты түрде анықтайды;
- заңбұзушылықтардың алдын алуға мүмкіндік береді;
- бюджетке келетін шығынды азайтуға көмектеседі.
Жоспар аясында экономиканың ашықтығын арттыруға бағытталған 53 іс-шара жүзеге асырылады.
Қай салалар цифрландырылады?
Кешенді жоспар ең алдымен көлеңкелі экономика тәуекелі жоғары салаларды қамтиды.
Олардың қатарында:
- сауда;
- құрылыс;
- көлік;
- ауыл шаруашылығы;
- денсаулық сақтау;
- білім беру салалары бар.
Сауда саласына ерекше назар аударылады
Құжатта сауда саласын цифрландыруға басымдық берілген.
Бұл бағытта:
- Digital Bazaar электрондық платформасы одан әрі дамытылады;
- міндетті цифрлық таңбалауға жататын тауарлар тізімі кеңейтіледі;
- тауарлардың Ұлттық каталогы толықтырылады.
Министрлік бұл шаралар тауар айналымының ашықтығын арттырып, контрафактілік өнім көлемін азайтуға және барлық кәсіпкерлер үшін тең жағдай қалыптастыруға мүмкіндік береді деп есептейді.
Цифрлық теңгені қолдану кеңейеді
Жоспарда бірқатар жаңа цифрлық шешімдерді енгізу көзделген.
Атап айтқанда:
- акцизделетін және әлеуметтік маңызы бар өнімдердің айналымын автоматтандырылған бақылау;
- электрондық коммерция мен маркетплейстерді реттеуді жетілдіру;
- мемлекеттік ақпараттық жүйелердің интеграциясын дамыту;
- әлеуметтік салада қызмет сапасы мен баға мониторингіне арналған цифрлық құралдарды енгізу;
- мемлекеттік бағдарламаларда «Цифрлық теңге» жобасын кеңінен пайдалану.
Бұл бюджет қаражатының қозғалысын барынша ашық етуге бағытталған.
Бизнеске қосымша жүктеме болмайды
Үкіметтің мәліметінше, жаңа кешенді жоспар кәсіпкерлерге қосымша әкімшілік міндеттер жүктеуді көздемейді.
Негізгі басымдық:
- цифрландыру;
- процестерді автоматтандыру;
- жасанды интеллектті пайдалану;
- заманауи аналитикалық құралдарды енгізу.
Мұның маңызы қандай?
Көлеңкелі экономиканы қысқарту – экономиканың ашықтығын арттырудың маңызды бағыты. Жасанды интеллект пен цифрлық технологияларды енгізу заңбұзушылықтардың алдын алуға, бюджет қаражатының тиімді жұмсалуын бақылауға және адал кәсіпкерлер үшін тең әрі әділ бәсекелестік ортаны қалыптастыруға мүмкіндік береді.
