Қазақстанда өзін-өзі жұмыспен қамтыған азаматтардың құқықтық мәртебесін айқындау мәселесі талқыланды. Бұл мәселе Премьер-министрдің орынбасары – Ұлттық экономика министрі Серік Жұманғариннің төрағалығымен өткен Салық кодексін енгізу жөніндегі жобалық кеңсенің 22-ші отырысында қаралды, деп хабарлайды DKNews.kz.
Талқылаудың негізгі мақсаты – жаңа Салық кодексінде енгізілген өзін-өзі жұмыспен қамтығандар санатының құқықтық мәртебесін нақтылау және оны қолданыстағы заңнамамен үйлестіру.
Өзін-өзі жұмыспен қамтығандар деген кім?
Жаңа Салық кодексіне сәйкес, өзін-өзі жұмыспен қамтығандар – жеке кәсіпкер ретінде тіркелмей-ақ өз бетінше қызмет көрсететін немесе жұмыс істейтін, жалдамалы қызметкерлерді пайдаланбайтын және заңда белгіленген талаптарға сәйкес келетін азаматтар.
Бұл ретте қазіргі заңнама оларды кәсіпкерлік субъектілері қатарына қоспайды. Соның салдарынан бұл санат шағын және орта бизнес бойынша ресми статистикада есепке алынбайды және бірқатар заңдар арасында құқықтық қайшылықтар туындайды.
Жаңа салық режимі қалай жұмыс істейді?
Арнаулы салық режимін төмендегі талаптарға сай келетін азаматтар пайдалана алады:
- жеке кәсіпкер ретінде тіркелмеуі;
- рұқсат етілген қызмет түрлерімен айналысуы;
- жалдамалы жұмысшыларды пайдаланбауы;
- ай сайынғы табысы 300 АЕК-тен аспауы.
Бұл режим бойынша азаматтар тек 4 пайыз көлеміндегі әлеуметтік төлемді төлейді.
Жаңа режимге жүздеген мың адам тіркелді
Мемлекеттік кірістер комитетінің мәліметінше, жыл басынан бері 688,8 мың өзін-өзі жұмыспен қамтыған азамат тіркелген.
Олардың ішінде:
- 597 мың адам немесе 87 пайызы Yandex, inDrive, Wolt және басқа цифрлық платформалар арқылы жұмыс істейді;
- 91,5 мың адам немесе 13 пайызы қызметін өз бетінше жүзеге асырады.
Сонымен қатар:
- 84,2 мың адам бұрын жеке кәсіпкер болған;
- 546,4 мың азамат алғаш рет ресми жұмыспен қамту және салық жүйесіне қосылды.
Құқықтық мәртебе әзірге өзгермейді
Отырыс барысында қатысушылар өзін-өзі жұмыспен қамту:
- экономикалық қызметтің дербес нысаны ма;
- кәсіпкерлікке өтудің аралық кезеңі ме;
- әлде жұмыспен қамтудың жеке санаты ма деген мәселелерді талқылады.
Қорытындысында бұл мәселе бойынша өзгерістерді Әлеуметтік және Кәсіпкерлік кодекстерге енгізбеу туралы шешім қабылданды.
Жаңа режимнің практикалық нәтижелері қалыптасқаннан кейін бұл мәселеге келесі жылы қайта оралу жоспарланып отыр.
ЕАЭО елдерінің тәжірибесі зерттелді
Отырыс барысында Ұлттық экономика министрлігі Еуразиялық экономикалық одақ елдеріндегі тәжірибені де таныстырды.
Атап айтқанда:
- Беларусь пен Өзбекстанда өзін-өзі жұмыспен қамтығандарға жұмысшыларды жалдауға рұқсат етілмейді;
- Өзбекстанда олар кәсіпкерлік субъектілеріне жатпайды;
- Арменияда микрокәсіпкерлік режимі қолданылады;
- Ресейде кәсіптік табыс салығын төлейтін азаматтар шағын және орта кәсіпкерлік жүйесіне енгізілгенімен, заңнамада «өзін-өзі жұмыспен қамтушы» термині қолданылмайды.
Электр энергиясының теңгерімдеуші нарығы да талқыланды
Жобалық кеңесте өнімді бөлу туралы келісімдер бойынша жұмыс істейтін жер қойнауын пайдаланушылар үшін электр энергиясының теңгерімдеуші нарығындағы операцияларға салық салу мәселесі де қаралды.
Қатысушылар қолданыстағы заңнамада өтемақы төлеуге қатысты бірқатар құқықтық олқылықтар бар екенін айтып, бұл мәселені де заңнамалық тұрғыда реттеу қажеттігін атап өтті.
Мұның маңызы қандай?
Өзін-өзі жұмыспен қамтығандардың жаңа салық режимі жүздеген мың азаматтың ресми экономикаға қосылуына мүмкіндік берді. Ендігі міндет – олардың құқықтық мәртебесін нақтылап, салық, әлеуметтік және кәсіпкерлік заңнамасы арасындағы үйлесімділікті қамтамасыз ету. Бұл еңбек нарығын ашық етуге және азаматтарды әлеуметтік қорғау жүйесін жетілдіруге ықпал етеді.
