Қазақстан су үнемдеу технологияларын қолдаудың жаңа бағдарламасын әзірлейді.
Қазақстанда ауыл шаруашылығында су үнемдеу технологияларын кеңінен енгізуге арналған жаңа кешенді бағдарлама әзірленеді. Құжат суару инфрақұрылымын жаңғыртуды, фермерлерді жеңілдікпен қаржыландыруды және отандық өндірістегі жабдықтарды пайдалануды ынталандыруды біріктіреді, деп хабарлайды DKNews.kz.
Тиісті тапсырманы Премьер-министрдің орынбасары – ұлттық экономика министрі Серік Жұманғарин суармалы егіншілікті дамыту мәселелері жөніндегі кеңесте берді.
Бағдарлама нені қамтиды?
Жаңа бағдарлама суару жүйесін енгізудің толық циклін қамтиды – су көзінен бастап шаруашылықтағы жабдықты орнатуға дейін.
Оның аясында:
- жаңбырлатып суару машиналарын сатып алуға жеңілдікпен қаржыландыру беріледі;
- суару қондырғылары мен қажетті инфрақұрылымға қолдау көрсетіледі;
- су үнемдеу технологияларын қолданатын шаруашылықтарға арналған қаржылық модель әзірленеді;
- мемлекеттік қолдауда отандық техника мен жабдықтарға басымдық беріледі.
Қазақстанда қазір қанша жер суарылады?
Ауыл шаруашылығы министрлігінің мәліметінше, бүгінде елімізде 1,6 млн гектар ауыл шаруашылығы алқабы суарылады.
Оның ішінде:
- 57% – жерүсті әдісімен;
- 36% – су үнемдеу технологияларымен;
- 7% – үздіксіз су толтыру әдісімен суарылады.
Отандық өндіріс күшейтіледі
Қазір Қазақстанда жаңбырлатып суару техникасын шығаратын 7 отандық кәсіпорын жұмыс істейді.
Олар:
- Түркістан облысында – 3;
- Астанада – 2;
- Алматыда – 1;
- Атырау облысында – 1 кәсіпорын.
Сонымен қатар әлемдік Lindsey, Valley және Bauer брендтерінің техникасын Қазақстанда жергіліктендіру жобалары жүзеге асырылып жатыр.
2030 жылға дейін қандай жоспар бар?
Үкімет 2030 жылға дейін:
- суармалы жер көлемін 2,5 млн гектарға жеткізуді;
- су үнемдеу технологияларын қолдану аумағын 543,5 мың гектардан 1,3 млн гектарға дейін ұлғайтуды жоспарлап отыр.
Жыл сайын кемінде 150 мың гектар алқапқа жаңа технология енгізу көзделген.
Су көп қажет ететін дақылдар қысқартылды
Биыл алғаш рет егіс құрылымы нақты су пайдалану лимиттерімен байланыстырылды.
Нәтижесінде:
- күріш алқабы 20,6 мың гектарға қысқарды;
- мақтаның жалпы көлемі сақталғанымен, оның едәуір бөлігі су үнемдеу технологиясына көшірілді.
Соның арқасында:
- тамшылатып суару көлемі 29,8 мың гектарға артты;
- дәстүрлі суару тәсілі 12 мың гектарға қысқарды.
Мемлекет қандай қолдау көрсетеді?
Қазіргі таңда фермерлерге бірнеше қолдау тетігі ұсынылып отыр.
Атап айтқанда:
- ұңғымаларды бұрғылау шығындарының бір бөлігі өтеледі;
- су үнемдеу жүйелерін сатып алу және орнату шығындарының 80%-ына дейін субсидия беріледі;
- суармалы суға сараланған субсидия қолданылады.
Жыл сайын 90 млрд теңге қажет болады
Үкімет жыл сайын шамамен 30 мың гектар жерді суармалы алқап санатына қосуды жоспарлап отыр.
Жаңа аумақтардың:
- шамамен 60%-ы жаңбырлату жүйесімен жабдықталуға тиіс.
Бұл үшін жыл сайын:
- 1 500-ге жуық спринклер сатып алу қажет;
- бір қондырғының орташа құны 60 млн теңгені құрайды.
Осыған байланысты ауыл шаруашылығы өндірушілерін жеңілдікпен несиелеуге жыл сайын 90 млрд теңге қажет деп бағаланған.
Әкімдіктерге жаңа тапсырма берілді
Серік Жұманғарин өңір әкімдіктеріне:
- су көздеріне жақын ауыл шаруашылығы жерлеріне тексеру жүргізуді;
- суармалы егіншілікке жарамды учаскелерді анықтауды;
- оларды суармалы жер санатына ауыстыруды;
- жердің тиімді пайдаланылуын қамтамасыз етуді тапсырды.
Бұл неліктен маңызды?
Қазақстанда су ресурстарының тапшылығы күшейіп келе жатқан жағдайда су үнемдеу технологияларын кеңінен енгізу ауыл шаруашылығының тұрақты дамуы үшін шешуші мәнге ие. Жаңа бағдарлама суды тиімді пайдалануға, фермерлердің шығынын азайтуға, өнімділікті арттыруға және климаттық өзгерістерге бейімделуге мүмкіндік береді.
