Негізгі қауіп — қымыз бен табиғи ашытылған квас. Бұл сусындардың құрамында этил спирті болуы мүмкін, ал оның мөлшері дайындау технологиясы мен ашу ұзақтығына байланысты, деп хабарлайды DKNews.kz.
Кефир, квас, айран немесе қымыз ішкеннен кейін көлік жүргізуге бола ма? Бұл сұраққа сот-медицина сарапшысы, Пирогов университеті МАСЦ-тың оқу-әдістемелік жұмыс жөніндегі маманы Алексей Михайлович Решетун жауап берді.
Ашытылған сусындарда спирт қайдан пайда болады?
Этил спирті ашу кезінде түзіледі. Оның мөлшеріне ұйытқы, өндіріс технологиясы, пісіп-жетілу мерзімі және өнімді сақтау жағдайы әсер етеді.
Решетунның айтуынша, кефир мен квастағы этанол мөлшері өте аз. Сусынды бөтелкеден немесе қаптамадан басқа ыдысқа құйғанда спирттің бір бөлігі ауаға ұшып кетуі мүмкін.
Сонымен бірге тұтынушылар квас деп атайтын өнімдердің бәрінде этанол бола бермейді. Қаптамадағы атаудың өзі көп нәрсені аңғартады.
"Дүкендерде сатылатын сусындардың көбін квас емес, квас сусыны деп атаған дұрыс — әдетте олардың құрамында этил спирті болмайды."
Квас сусыны мен табиғи ашытылған квас — екі түрлі өнім. Екіншісінде ашу үдерісі жалғасуы мүмкін, сондықтан спирттің нақты мөлшері рецептураға, температура мен сақтау мерзіміне қарай өзгереді.
Аз мөлшердегі спирт реакцияны баяулата ма?
Әр адамның ағзасы этанолды әртүрлі ыдыратады. Бұған ішілген сусынның көлемі, дене салмағы, зат алмасу ерекшелігі, тамақтану және жеке сезімталдық әсер етеді.
"Этил спиртін қабылдау әр адамда әртүрлі жүретінін ескеру қажет. Кейбір адамдарда өте төмен концентрацияның өзі реакция жылдамдығын айтарлықтай төмендетіп, белгілі бір әрекеттерді баяулатуы мүмкін. Басқалардың ағзасы салыстырмалы түрде көп мөлшерге де өзгеше жауап береді."
Адам өзін мас сезінбесе де, оның зейіні мен қимыл үйлесімі бұрынғы деңгейде қалмауы мүмкін. Көлік жүргізушісі үшін мұндай өзгерістің салдары ауыр болуы ықтимал.
Этил спирті ағзаға қалай әсер етеді?
Этанол орталық жүйке жүйесіне әсер етеді. Ол ақпаратты қабылдау мен болып жатқан жағдайға жауап беру жылдамдығын төмендетуі мүмкін.
"Этил спирті кез келген жағдайда ағзада жүретін үдерістерді, соның ішінде жүйке импульстарының берілуін және адамның тітіркендіргіштерге, оның ішінде көру арқылы қабылданатын әсерлерге жауап беру реакциясын баяулататынын есте ұстаған жөн."
Жолда секундтың үлесі де маңызды. Көлік ағыны, жоғары жылдамдық, қолайсыз ауа райы немесе басқа жүргізушінің күтпеген маневрі баяулаған реакцияның қаупін арттырады.
Квас пен кефирді жол алдында ішуге бола ма?
Решетун жүргізушілерге сапар алдында табиғи ашытылған квастан бас тартуға кеңес береді. Оның нақты құрамы дайындау және сақтау жағдайына қарай өзгеруі мүмкін.
"Сондықтан жолға шығар алдында табиғи ашытылған квасты ішпеген дұрыс. Кефир мен квас сусындарына қатысты, бізге белгілі мәлімет бойынша, ешқандай шектеу жоқ — бұл өнімдер адамға, оның ішінде реакция жылдамдығына айтарлықтай әсер етпейді."
Сарапшының бағалауынша, кефир мен кәдімгі квас сусындары адамның реакциясына елеулі ықпал етпеуі керек. Алайда жағдайыңыз өзгерсе немесе күмән туындаса, көлік жүргізбеген дұрыс.
Айранда алкоголь бар ма?
Қазақстанда жиі тұтынылатын ашытылған сусындар кефир мен кваспен шектелмейді. Айран да сүтқышқылды және спирттік ашу арқылы дайындалады.
Сондықтан оның құрамында этил спиртінің іздік мөлшері болуы мүмкін. Нақты көрсеткіш ұйытқыға, рецептураға, сақтау мерзіміне және өндірушіге байланысты.
Өнеркәсіптік айранды алкогольді сусынға теңеуге болмайды. Дегенмен жүргізуші өнімнің құрамын, таңбалау деректерін және сақтау мерзімін тексергені дұрыс.
Қымызда қанша спирт болуы мүмкін?
Қымыз кефир мен айраннан айтарлықтай ерекшеленеді. Оны дайындау кезінде сүтқышқылды және спирттік ашу қатар жүреді, сондықтан этанол мөлшері жоғары болуы мүмкін.
Қазақстандық СТ РК 1004-98 стандарты табиғи қымызды әлсіз, орташа және күшті деп бөледі. Спирттің шекті массалық үлесі тиісінше 1%, 1,6% және 3% болады.
Сусын ұзақ пісіп-жетілген сайын оның күштілігі артуы мүмкін. Үй қымызының немесе толық таңбаланбаған өнімнің құрамындағы спирт мөлшерін алдын ала анықтау қиын.
Сондықтан жолға шығар алдында қымыз ішпеген дұрыс. Адам масаңдықты сезбесе де, сусынның нақты күштілігі күткеннен жоғары болуы ықтимал.
Қаптамадан нені тексеру керек?
«Табиғи ашытылған» деген белгі, өндірілген күні және сақтау талаптары өнім туралы негізгі ақпаратты береді. Ашу үдерісі неғұрлым ұзақ әрі белсенді жүрсе, этил спиртінің түзілу ықтималдығы соғұрлым жоғары.
Жол алдында ең қауіпсіз таңдау — су немесе құрамында спирттік ашу өнімдері жоқ сусын. Табиғи ашытылған квас пен қымызды сапар аяқталғаннан кейін ішкен жөн.
