Қазақ әдебиетінің аудиториясы 125 елге жетті.
Отандық авторлардың шығармалары ондаған тілге аударылып, әлемнің кітапханалары, университеттері мен ғылыми орталықтарына таралып жатыр, деп хабарлайды DKNews.kz.
Қазақ классикасымен қатар қазіргі поэзия мен прозаға да шетелдік оқырмандардың қызығушылығы артып келеді. Ұлттық әдебиетті халықаралық нарыққа шығаруда аударма, кітап көрмелері, цифрлық кітапханалар және шетелдердегі қазақ әдебиеті орталықтары негізгі құралға айналды.
Қазақ әдебиетінің антологиялары БҰҰ-ның алты тіліне аударылды
Қазіргі қазақ поэзиясы мен прозасының антологиялары БҰҰ-ның алты ресми тілінде жарық көрді.
Олар:
- ағылшын;
- араб;
- испан;
- қытай;
- орыс;
- француз тілдеріне аударылған.
Жинақтардың жалпы таралымы 120 мың дананы құрады.
Антологиялар әлемнің 90-нан астам еліндегі 23 мыңнан астам кітапханаға, жоғары оқу орнына және ғылыми-зерттеу орталығына таратылды.
Бұл қазіргі қазақ әдебиетінің халықаралық аудиторияға жүйелі түрде ұсынылып жатқанын көрсетеді.
«Ақ боз үйден» «Менің атым Қожаға» дейін
Кейінгі жылдары жеке авторлардың шығармаларын шет тілдеріне аудару жұмыстары да қарқын алды.
Шетелде жарық көрген туындылар қатарында:
- Смағұл Елубайдың «Ақ боз үй» романы – испан тілінде;
- Қабдеш Жұмаділовтің «Дарабоз» шығармасы – ағылшын тілінде;
- Бауыржан Момышұлының «Ұшқан ұясы» – ағылшын тілінде;
- Әзілхан Нұршайықовтың «Махаббат, қызық мол жылдары» – ағылшын тілінде;
- Дулат Исабековтің «Қарғын» романы – француз тілінде;
- Мұхтар Әуезовтің «Көксерек» шығармасы – қытай тілінде;
- Ілияс Есенберлиннің «Айқас» романы – қытай тілінде;
- Бердібек Соқпақбаевтың «Менің атым Қожа» повесі – француз тілінде бар.
«Менің атым Қожа» бұған дейін ағылшын, неміс, орыс, өзбек және басқа да тілдерде жарық көрген.
«Абай жолы» мен «Көшпенділерге» қызығушылық жоғары
Қазақ классикасы да халықаралық аудитория арасында сұранысқа ие.
Әлемге кеңінен танылған шығармалардың қатарында Мұхтар Әуезовтің «Абай жолы» роман-эпопеясы, Абай Құнанбайұлының «Қара сөздері» және Ілияс Есенберлиннің «Көшпенділер» тарихи трилогиясы бар.
Бұл шығармалар арқылы шетелдік оқырмандар қазақ тарихы, мәдениеті, дүниетанымы және ұлттық болмысымен таныса алады.
Қазақстандық баспалар әлемдік кітап көрмелеріне шығып жүр
Отандық баспалар халықаралық кітап нарығындағы ірі алаңдарға тұрақты қатысады.
Олардың арасында:
- Frankfurter Buchmesse;
- Bologna Children’s Book Fair;
- Abu Dhabi International Book Fair;
- Beijing International Book Fair;
- The London Book Fair бар.
Былтыр Франкфурт кітап жәрмеңкесінде Қазақстаннан 137 кітап таныстырылды.
Болоньядағы балалар әдебиеті жәрмеңкесіне 24, ал Абу-Дабидегі халықаралық кітап көрмесіне 27 қазақстандық басылым шығарылды.
Мұндай алаңдар отандық баспаларға шетелдік әріптестермен байланыс орнатып, шығармаларды аудару және басқа елдерде басып шығару мүмкіндігін кеңейтеді.
Абайдың «Қара сөздері» негізіндегі кітап 12 тілге аударылды
Қазақ классикасын заманауи форматта танытуға да назар аударылып келеді.
«Ұлттық кітап» республикалық байқауында Гүлмира Амандықованың Абай Құнанбайұлының «Қара сөздері» негізінде жазылған «Ұрпаққа ұлағат. Завет потомкам» еңбегі «Жыл кітабы» атанды.
Кітап қазақ, орыс және ағылшын тілдерінде жарық көрді. Жалпы жоба аясында туынды әлемнің 12 тіліне аударылған.
Басылым Франкфурт, Дели және Гуанчжоудағы халықаралық кітап алаңдарында таныстырылып, ЮНЕСКО кітапханасының қорына табысталды.
Қазақстандық кітап халықаралық байқауда Гран-при алды
Отандық кітаптар халықаралық кәсіби байқауларда да жүлде алып жүр.
2025 жылы Бакуде өткен «Искусство книги» халықаралық байқауында «Жошы хан. Ұлы Ұлыстың әміршісі» басылымы Гран-при иеленді.
Мұндай марапаттар қазақстандық кітаптардың мазмұнымен қатар баспа сапасы мен көркемдік деңгейінің де халықаралық ортада бағаланып жатқанын көрсетеді.
Қазақстандық электронды кітапханаға 125 елден кіреді
Ұлттық әдебиетті әлемге таратуда цифрлық ресурстардың рөлі артып келеді.
Қазақстан Республикасы Ұлттық кітапханасының тұрақты шетелдік оқырмандары арасында Үндістан, Қытай, АҚШ, Түркия, Германия, Жапония, Франция және Ұлыбритания азаматтары бар.
Ұлттық академиялық кітапхананың ресурстарын әлемнің 120 еліндегі оқырмандар пайдаланады.
Ал Қазақстандық Ұлттық электронды кітапханасына 125 мемлекеттен пайдаланушылар кіреді.
Шетелдік аудиторияны әсіресе:
- қазақ әдебиеті;
- Қазақстан тарихы;
- түркі әлеміне арналған зерттеулер;
- сирек басылымдар қызықтырады.
Цифрлық формат қазақ әдебиетінің географиялық шекарасын кеңейтіп, кітаптарды әлемнің кез келген нүктесінен оқуға мүмкіндік беріп отыр.
41 елде қазақ әдебиеті орталықтары жұмыс істейді
Шетелдердегі қазақ әдебиеті орталықтарының желісі де кеңейіп келеді.
Қазір мұндай орталықтар 41 елдің ұлттық кітапханаларында жұмыс істейді.
Олардың қатарында Мажарстан, Түркия, Қытай, Франция, Жапония, АҚШ, Италия, Финляндия және Бразилия бар.
Орталықтардың кітап қоры Қазақстанда жарық көрген жаңа басылымдармен тұрақты толықтырылып отырады.
Бұл не үшін маңызды
Қазақ әдебиетінің халықаралық аудиторияға шығуы мәдени имиджбен ғана шектелмейді. Кітап – елдің тарихын, құндылықтарын және қоғамын шетелдік аудиторияға тікелей таныстыратын құралдардың бірі.
Антологиялардың 90-нан астам елге таралуы, электронды кітапханаға 125 мемлекеттен оқырман кіруі және 41 елде қазақ әдебиеті орталықтарының жұмыс істеуі ұлттық әдебиеттің халықаралық инфрақұрылымы біртіндеп қалыптасып келе жатқанын көрсетеді.
Келесі маңызды қадам – шетелдік оқырманға кітапты жеткізумен қатар, қазақ авторларының шығармаларын халықаралық баспа нарығына тұрақты енгізу және олардың жаңа тілдерге сапалы аударылуын кеңейту.
