БЖЗҚ-да 28,35 трлн теңге: орташа төлем — 38 993 теңге

Жинақ 28,35 трлн теңгеге жетті. Бірақ жалпы соманың өсуі төлемдер де дәл сондай қарқынмен артты дегенді білдірмейді: БЖЗҚ-дан зейнет жасына толуына байланысты кесте бойынша берілетін орташа айлық төлем 38 993 теңгені құрайды, деп хабарлайды DKNews.kz.

Бұл — «БЖЗҚ» АҚ баспасөз орталығының 2026 жылғы 1 тамыздағы дерегі. Соңғы 12 айда қазақстандықтардың зейнетақы жинақтары 3,50 трлн теңгеге немесе 14,1%-ға өсті.

28,35 трлн теңге бір салымшының қанша жинағанын көрсетпейді

Жалпы сома ауқымды көрінеді. Бірақ бұл бүкіл зейнетақы жүйесіндегі қаражат, сондықтан оны шоттар санына жай ғана бөліп, «бір қазақстандықтың орташа жинағы» деп қабылдау дұрыс емес.

2026 жылғы 1 тамызда БЖЗҚ-дағы зейнетақы шоттарының жалпы саны 18,89 млн-ға жетті. Бір жылда олардың саны 1,12 млн-ға немесе 6,3%-ға артқан. Салымшылар мен алушылардың жеке зейнетақы шоттары 12,84 млн болды.

Бұған қоса, жұмыс берушінің міндетті зейнетақы жарналары есепке алынатын 6,06 млн шартты зейнетақы шоты бар.

МЗЖ есептелетін шоттардың жалпы санына Қазақстаннан тұрақты тұруға кеткен, бірақ жинағын алуға өтініш бермеген азаматтардың, мұрагерлері жинақты әлі ресімдемеген қайтыс болған салымшылардың және заңнама бойынша жарна түспейтін басқа да санаттардың шоттары кіреді.

Сондықтан 28,35 трлн теңге зейнетақы жүйесінің көлемін көрсетеді, бірақ нақты жұмыс істейтін салымшының шотында қанша ақша бар деген сұраққа жауап бермейді. Қордың осы ақпараттық хабарламасында белсенді салымшыға шаққандағы медианалық немесе орташа жинақ көрсетілмеген.

Негізгі жинақ 11,4%-ға, жұмыс беруші жарнасы 2,5 есе өсті

Зейнетақы қаражатының басым бөлігі міндетті зейнетақы жарналары есебінен қалыптасқан. Оның көлемі 26,31 трлн теңгеге жетіп, бір жылда 2,69 трлн теңгеге немесе 11,4%-ға ұлғайды.

Міндетті кәсіптік зейнетақы жарналары есебінен қалыптасқан жинақ 751,56 млрд теңгеден асып, 6,6%-ға өсті. Ерікті зейнетақы жарналары бойынша жинақ 14,9%-ға артып, 10,41 млрд теңгеге жетті.

Ең жоғары өсім жұмыс берушінің міндетті зейнетақы жарналарында байқалады. Олардың көлемі 1 273,93 млрд теңгеге жетіп, 12 айда 2,5 есе артты.

Бірақ бұл көрсеткішті бұрыннан қолданылып келе жатқан жарналармен тікелей салыстыруға болмайды. ЖМЗЖ салымшылардың шоттарына тек 2024 жылғы 1 қаңтардан бастап түсе бастады, сондықтан оның өсу қарқыны салыстырмалы түрде төмен базамен де байланысты.

Жеті айда шоттарға 2,13 трлн теңге жарна түсті

Жалпы жинақтың өсуіне жаңа жарналар да, инвестициялық кіріс те әсер етеді.

2026 жылдың алғашқы жеті айында салымшылардың жеке және шартты зейнетақы шоттарына 2 127,27 млрд теңге түсті. Бұл өткен жылдың сәйкес кезеңімен салыстырғанда 289,09 млрд теңгеге немесе 15,7%-ға көп.

Оның ішінде міндетті зейнетақы жарналары 1 630,80 млрд теңгені құрады. Бір жыл бұрынғы сәйкес кезеңмен салыстырғанда МЗЖ көлемі 8,1%-ға өсті.

Міндетті кәсіптік зейнетақы жарналары 87,69 млрд теңге болды. Жұмыс берушінің міндетті зейнетақы жарналары жыл басынан бері 407,53 млрд теңгеге жетті.

Тағы 1 233,05 млрд теңге — жыл басынан бері салымшылардың шоттарына түскен таза инвестициялық кіріс.

Осы жерден БЖЗҚ статистикасын бағалаудағы маңызды айырмашылық көрінеді. Зейнетақы жинақтарының 14,1%-ға өсуі тек азаматтардың жаңа жарналарынан құралмайды: жалпы нәтижеге зейнетақы активтерін инвестициялаудан түскен кіріс те кіреді.

38 993 теңге — БЖЗҚ-дан берілетін орташа төлем

28,35 трлн теңгенің жанында тағы бір көрсеткіш әлдеқайда қарапайым көрінеді.

Қаңтар–шілде айларында зейнет жасына толуына байланысты БЖЗҚ-дан жасалған төлемдер 170,95 млрд теңгеге жетті. Ал кесте бойынша берілетін орташа айлық төлем 38 993 теңгені құрады.

Бұл соманы қазақстандық зейнеткер алатын бүкіл зейнетақымен теңестіруге болмайды. БЖЗҚ төлемі жинақтаушы бөлікті білдіреді, ал мемлекеттік базалық және ынтымақты зейнетақы төлемдері бөлек есептеледі.

Мысалы, біз бұған дейін 2026 жылы базалық және ынтымақты зейнетақылардың қалай өскенін және БЖЗҚ төлемдерінің оған кірмейтінін егжей-тегжейлі жазғанбыз. 2026 жылдан бастап зейнетақылар мен жәрдемақылар қалай өзгерді

Сондықтан БЖЗҚ активтерінің 14,1%-ға өсуі әр зейнеткердің ай сайынғы төлемі де 14,1%-ға артты деген сөз емес. Нақты төлем адамның жеке шотындағы жинағына байланысты.

Тұрғын үй мен емделуге 435,2 млрд теңге жұмсалды

Зейнетақы жүйесінен қаражат тек ай сайынғы төлемдер түрінде шықпайды.

2026 жылғы қаңтар–шілде айларында барлық жарна түрлері бойынша жасалған төлемдер мен сақтандыру ұйымдарына аударымдар 1 083,51 млрд теңгені құрады.

Соның ішінде тұрғын үй жағдайын жақсартуға және емделуге арналған біржолғы зейнетақы төлемдері 435,20 млрд теңгеге жетті.

Мұрагерлік бойынша 63,06 млрд теңге, Қазақстаннан тыс жерге тұрақты тұруға кетуге байланысты 28,13 млрд теңге төленді. Мүгедектігі бар адамдарға 2,05 млрд теңге, жерлеуге 5,56 млрд теңге берілді. Сақтандыру ұйымдарына 378,56 млрд теңге аударылды.

Сандар БЖЗҚ-дағы қаражат қозғалысының екі бағытын қатар көрсетеді: бір жағынан жаңа жарналар мен инвестициялық кіріс жинақты ұлғайтып отыр, екінші жағынан тұрғын үй, емделу, зейнетақы және сақтандыру мақсаттарына жүздеген миллиард теңге төленуде.

Ал зейнетақы активтерін басқару тәртібіндегі 2026 жылғы өзгерістер туралы біз бұған дейін БЖЗҚ-ның жаңа инвестициялық портфельдері жөніндегі материалда жазған едік.