Үш хабарлама ғана расталды. «Ел Дауысы» қоғамдық қоры Құрылтай сайлауында дауыс беру нәтижесіне елеулі ықпал етуі мүмкін заң бұзушылықтарды тіркемегенін мәлімдеді, деп хабарлайды DKNews.kz.
Қор 2026 жылғы 23 тамызда өткен Құрылтай депутаттарын сайлаудағы қоғамдық байқаудың қорытындысын жариялады. Сайлау күні Қазақстанның 20 қаласында 582 өкіл жұмыс істеп, 457 сайлау учаскесі тұрақты байқаумен қамтылған.
11 хабарламаның тек үшеуі расталды
Күні бойы байқаушылар дауыс беру рәсімдерінің сақталуын, өз жұмыстарына жасалған жағдайды бақылаған. Учаскелер жабылған соң дауыстарды санау мен қорытынды хаттамалардың рәсімделуін қадағалаған.
Республикалық штабқа ықтимал кемшіліктер мен даулы жағдайлар туралы 11-ге жуық хабарлама түскен. Алдын ала тексеру аяқталған сәтте олардың үшеуі ғана расталған.
Бұл жерде бір жайтты ажыратқан жөн: қалған хабарламалар «жалған» деп танылған жоқ. Қордың мәліметінде сол сәтке дейін тек үш фактінің расталғаны, ал басқа материалдарды өңдеу жалғасып жатқаны айтылады.
Екі жағдай дауыс беру кабиналары маңындағы камераларға қатысты
Расталған үш жағдайдың екеуі бейнебақылау камераларына байланысты болған.
Қор мәліметінше, камералар дауыс беру кабиналары орналасқан аумақта тұрған. Байқаушылар бұған назар аударғаннан кейін аумақтық сайлау комиссиясының өкілдері әрекет етіп, камераларды сол жерде жауып тастаған.
Үшінші жағдай Ақтөбедегі №25 сайлау учаскесінде тіркелген. Ол арбамен қозғалатын мүгедектігі бар азамат үшін учаскенің қолжетімділігіне қатысты болды.
Қор байқаумен қамтылған басқа учаскелерде дауыс беру барысына қатысты ауқымды қорытынды жасауға негіз болатын расталған фактілер анықталмағанын хабарлады.
457 учаске елдегі барлық учаскенің шамамен 4,4%-ын құрайды
«Ел Дауысының» бағасын бүкіл елдегі барлық сайлау учаскесіне автоматты түрде тарату дұрыс болмас еді.
Қордың стационарлық байқауы 457 учаскені қамтыды. Ал Қазақстан Орталық сайлау комиссиясының 23 тамыздағы ресми мәліметі бойынша, Құрылтай сайлауында барлығы 10 423 сайлау учаскесі болған. Оның 79-ы 61 шет мемлекетте орналасқан. Орталық сайлау комиссиясының ресми мәліметінде
Демек, тұрақты байқау барлық учаскенің шамамен 4,4%-ын қамтыған. Бұдан бөлек, қордың басқа өкілдері мобильді үйлестіруші ретінде жұмыс істеп, қажет болған жағдайда учаскелерге жедел барған.
Сондықтан «Ел Дауысының» қорытындысы ең алдымен оның өз байқаушылары жұмыс істеген учаскелер мен сол жерлерден алынған материалдарға қатысты.
Штабқа 20 қаладан фото, видео және құжаттар түскен
Қордың қолындағы ақпарат тек 11 хабарламамен шектелмейді.
23 тамызда 20 қаладан 20-дан астам жұмыс және үйлестіру чатына ақпарат үздіксіз келіп отырған. Оның ішінде учаскелерден жіберілген есептер, фото және бейнематериалдар, сондай-ақ құжаттар болған.
Өңделген материалдардың негізінде қор дауыс беру ашық әрі Қазақстан заңнамасына сәйкес өтті деген баға берді.
Бұл — «Ел Дауысының» өз байқауы бойынша жасаған қорытындысы. Ол Орталық сайлау комиссиясының ресми қорытындысын немесе басқа отандық және халықаралық байқау миссияларының бағасын алмастырмайды.
Аида Джексенова: алдымен факт, содан кейін қорытынды
«Ел Дауысы» ҚҚ жетекшісі Аида Джексенова қор үшін заң бұзушылықтардың санынан гөрі алынған ақпаратты тексеру маңызды болғанын айтты.
«Біз үшін байқаушыларымыз жұмыс істеген учаскелердегі жағдайдың объективті көрінісін алуы маңызды болды. Алдымызда тек заң бұзушылықтарды анықтаймыз деген міндет болған жоқ және олардың санын байқау сапасының көрсеткіші деп есептемейміз. Күні бойы штабқа 20 қаладан ауқымды ақпарат келіп түсті. Бүгін біз тек тексеріліп, расталған деректерді ғана жариялап отырмыз. Қалған материалдарды өңдеу жұмысы жалғасуда. Дегенмен қазірдің өзінде сайлаушылардың белсенді болғанын, дауыс берудің ашық әрі Қазақстан Республикасының заңнамасына сәйкес өткенін айтуға болады. Біздің ұстанымымыз өзгермейді: алдымен факті және оны тексеру, содан кейін ғана қорытынды», – деді Аида Джексенова.
«Ел Дауысы» қоғамдық қоры электоралдық процестерге 2020 жылдан бері қоғамдық байқау жүргізіп келеді. Құрылтай сайлауы ұйым үшін алтыншы байқау науқаны болды.
Бұған дейін біз Құрылтай сайлауын 42 мемлекет пен 13 халықаралық ұйымнан келген 777 шетелдік байқаушы бақылағанын жазған едік. Әртүрлі байқау ұйымдарының қорытындыларын салыстырғанда олардың қанша учаскені қамтығаны мен қандай әдістеме қолданғаны шешуші мәнге ие.
