Қазақстандықтарға инвестициясы бар зейнетақы аннуитеті ұсынылады

Зейнетақы таңдауы кеңеймек. Қазақстандықтарға өмір бойғы кепілдендірілген төлемдермен қатар, нәтижесі инвестициялық портфельдің немесе нарықтық индекстің кірістілігіне байланысты болатын жаңа аннуитет түрлерін ұсыну жоспарланып отыр, деп хабарлайды DKNews.kz.

Бастама «Сақтандыру нарығын дамытудың 2030 жылға дейінгі бағдарламасы» жобасына енгізілген. Құжатты Мемлекет басшысының тапсырмасы бойынша Қаржы нарығын реттеу және дамыту агенттігі нарық қатысушыларымен және сарапшылар қоғамдастығымен бірлесіп әзірледі.

Инвестициялық аннуитеттің табысы нарыққа байланысты болады

Қазір қазақстандықтарға зейнетақы аннуитетінің үш түрі қолжетімді: шұғыл, кейінге қалдырылған және бірлескен, яғни ерлі-зайыптыларға арналған аннуитет. Олар өмір бойғы сақтандыру төлемдерін алуға мүмкіндік береді.

Реформаның келесі кезеңінде зейнетақы өнімдерінің желісін кеңейту ұсынылып отыр. Ең елеулі жаңалықтардың бірі — инвестициялық-байланысты аннуитет, немесе unit-linked.

Бұл өнім зейнетақы қорғанысын инвестициялық табыс алу мүмкіндігімен біріктіреді. Нәтиже таңдалған инвестициялық портфельдің немесе нарықтық индекстің кірістілігіне байланысты болады.

Мұнда клиент үшін айырмашылық айқын: кепілдендірілген аннуитетте болашақ төлемнің тұрақтылығына басымдық берілсе, инвестициялық өнімде нәтиже нарықтағы жағдайға тәуелді болады.

Кейін мұндай жинақты өмір бойы төлем жасайтын кепілдендірілген зейнетақы аннуитетіне ауыстыру мүмкіндігі де қарастырылған.

Кепілдендірілген өмір бойғы төлем сақталады

Жаңа өнімдердің пайда болуы классикалық зейнетақы аннуитетінің жойылатынын білдірмейді.

Кепілдендірілген аннуитет негізгі өнім болып қала береді. Оның басты ерекшелігі — адам күтілген мерзімнен ұзақ өмір сүрген жағдайда да өмір бойы төлем жасау міндетін сақтандыру компаниясы өз мойнына алады.

Қолданыстағы өнімді де икемдірек ету жоспарланған. Соның ішінде зейнетақы төлемдерін индекстеудің бірнеше нұсқасын енгізу көзделіп отыр.

Яғни клиент үшін негізгі таңдау тек «аннуитет алу немесе алмау» мәселесімен шектелмеуі мүмкін. Болашақта кепілдік деңгейі мен инвестициялық тәуекелдің арақатынасын да таңдауға тура келеді.

Гибридті аннуитетте ақша екі бөлікке бөлінеді

Тағы бір жаңа нұсқа — гибридті зейнетақы аннуитеті.

Мұнда жинақ бірден екі бөлікке бөлінеді. Бір бөлігі өмір бойғы кепілдендірілген төлемдерді қамтамасыз етеді, ал екіншісі қосымша табыс алу үшін инвестицияланады.

Бұл модель толық кепілдендірілген және толық инвестициялық тәсілдің ортасындағы нұсқа болмақ.

Азамат бір жағынан тұрақты зейнетақы төлемін сақтайды, екінші жағынан жинағының бір бөлігінің инвестициялық кірісіне қатыса алады.

Аннуитет шарттарының саны бес жылда 2,5 есе өсті

Жаңа өнімдер нарықтың өзі айтарлықтай үлкейген кезде ұсынылып отыр.

2021 жылмен салыстырғанда 2026 жылдың басына қарай қолданыстағы зейнетақы аннуитеті шарттарының саны 2,5 есе, ал сақтандыру сыйлықақыларының көлемі 3,5 есеге жуық өскен. Агенттік мұндай өсімді кейінге қалдырылған және бірлескен зейнетақы аннуитеттерінің енгізілуімен байланыстырады.

2026 жылдың басында 164 294 қолданыстағы шарт болған. Олар бойынша сақтандыру сыйлықақыларының жалпы көлемі 1 168 млрд теңгеге жетті.

Соның ішінде кейінге қалдырылған аннуитеттер бойынша 53 826 шарт 429,4 млрд теңгеге жасалған.

Ал бірлескен зейнетақы аннуитеттері әзірге әлдеқайда шағын сегмент болып отыр: 275 шарттың жалпы сомасы 5,6 млрд теңгені құрайды.

Бұл сандар жаңа өнімдердің нарықта бірдей жылдам таралмайтынын көрсетеді. Кейінге қалдырылған аннуитет айтарлықтай көлемге жетсе, ерлі-зайыптыларға арналған өнім әлі де шағын үлеске ие.

1,168 трлн теңгелік нарық аннуитет бәріне қолжетімді деген сөз емес

Зейнетақы аннуитеттері нарығының өсуін оның барлық салымшыға бірдей қолжетімділігімен шатастырмаған жөн.

Аннуитет шартын жасау үшін азаматтың жеткілікті көлемде зейнетақы жинағы болуы қажет. Сондықтан өнім түрлерінің көбеюі ең алдымен аннуитет талаптарына сай келетін азаматтардың таңдауын кеңейтеді.

Бұл тұрғыда Қазақстандағы зейнетақы жүйесіндегі басқа өзгерістер де маңызды. Бұған дейін біз зейнетақы жинақтарының ең төменгі жеткіліктілік шегі не үшін өзгергенін талдаған едік. Жинақтың жеткіліктілігі зейнетақы қаражатын пайдалану мүмкіндігіне тікелей әсер ететін негізгі параметрлердің бірі болып қала береді.

Болашақ төлемді бір цифрлық сервисте есептеу ұсынылды

Өнімдердің саны көбейген сайын оларды салыстыру да күрделене түседі.

Сондықтан зейнетақыны жоспарлаудың бірыңғай цифрлық сервисін құру жоспарланып отыр. Оның көмегімен азаматтар әртүрлі өнімдерді салыстырып, болашақ төлемдердің ықтимал мөлшерін есептей алады.

Сервис қолайлы нұсқаны таңдауға және дербес зейнетақы жоспарын қалыптастыруға мүмкіндік беруі тиіс.

Бұл әсіресе unit-linked және гибридті өнімдер іске қосылған жағдайда өзекті болады. Өйткені клиентке тек ай сайынғы төлем көлемін емес, кепілдік деңгейін, инвестициялық бөліктің ықтимал нәтижесін және ұзақ мерзімді тәуекелді салыстыру қажет болады.

Сонымен бірге аталған өзгерістердің барлығы әзірге «Сақтандыру нарығын дамытудың 2030 жылға дейінгі бағдарламасы» жобасындағы ұсыныстар. Инвестициялық және гибридті аннуитеттер қазір қолданыстағы өнімдер ретінде енгізілген жоқ.

Бұған дейін біз Қазақстандағы зейнетақы жүйесін реформалаудың жаңа бағыттары қалай талқыланып жатқанын жазған едік. Енді сақтандыру нарығына ұсынылған модель зейнетақы жинағы жеткілікті азаматтарға үш түрлі тәсіл арасынан таңдау беруді көздейді: өмір бойғы кепілдік, инвестициялық кіріс немесе осы екеуін біріктіретін гибридті нұсқа.