Қазақстанда зейнетақы жүйесінің ұзақ мерзімді қаржылық тұрақтылығын қамтамасыз ету және азаматтарды зейнетақымен қамсыздандыру деңгейін арттыру бағытындағы жұмыстар жалғасуда. Осы мақсатта Еңбек және халықты әлеуметтік қорғау министрлігі мемлекеттік органдар, сарапшылар және бейінді ұйымдардың өкілдері қатысатын арнайы жұмыс тобын құрды, деп хабарлайды DKNews.kz.
Жұмыс тобының қызметі аясында ҚР Еңбек және халықты әлеуметтік қорғау министрі Асқарбек Ертаевтың төрағалығымен кеңейтілген кеңес өтті. Оған сарапшылар қауымдастығының және үкіметтік емес сектордың өкілдері қатысты.
Зейнетақы жүйесін жетілдірудің жаңа тәсілдері ұсынылды
Кездесу барысында қатысушылар зейнетақы жүйесін жаңғыртуға қатысты бірнеше тұжырымдамалық ұсынысты талқылады.
Талқылау кезінде:
- Әлеуметтік кепілдіктерді сақтау;
- Зейнетақы төлемдерінің жеткілікті деңгейін қамтамасыз ету;
- Азаматтардың әртүрлі санаттарының мүдделерін ескеру;
- Демографиялық өзгерістердің ықпалын бағалау мәселелері көтерілді.
Министрлік барлық ұсыныстардың қаржылық және әлеуметтік салдары жан-жақты қарастырылатынын атап өтті.
Әлеуметтік зейнетақы төлемінің жаңа үлгісі ұсынылды
Мемлекеттік әлеуметтік сақтандыру қоры медианалық жалақы мен азаматтың еңбек өтіліне негізделген әлеуметтік зейнетақы төлемі жүйесін енгізу нұсқасын ұсынды.
Бұл тәсіл:
- Тек жинақтаушы жүйеге тән тәуекелдерді төмендетуге;
- Зейнетақы төлемдерінің тұрақтылығын арттыруға;
- Ынтымақтастық қағидатын күшейтуге бағытталған.
Сарапшылардың пікірінше, мұндай модель азаматтардың болашақ табысын неғұрлым болжамды етуге мүмкіндік береді.
БЖЗҚ жаңа аралас модельді таныстырды
Бірыңғай жинақтаушы зейнетақы қоры жұмыс берушілердің міндетті жарналарын бөлуге қатысты жаңа тәсілді ұсынды.
Ұсынысқа сәйкес:
- Жұмыс беруші жарнасының 4 пайызы азаматтың жеке зейнетақы шотына аударылады;
- 1 пайызы ынтымақты немесе сақтандыру құрамдас бөлігіне бағытталады.
Бұл модель азаматтарды өмір бойы қаржылық қолдаумен қамтамасыз етуге және төлемдердің тұрақтылығын күшейтуге бағытталған.
40 жыл еңбек өтілі бар азаматтарға қатысты ұсыныс қарастырылуда
Талқылау барысында Парламент Сенатының депутаты Амангелді Нұғмановтың бастамасы да сөз болды.
Ұсынысқа сәйкес, ұзақ жылдар еңбек еткен азаматтар үшін зейнетке шығу мерзімін икемді реттеу мүмкіндігін қарастыру ұсынылған.
Әсіресе:
- 40 жыл еңбек өтілі бар азаматтарға;
- Бюджеттік сала қызметкерлеріне қатысты арнайы тетіктер енгізу мәселесі көтерілді.
Талқылауға белгілі сарапшылар қатысуда
Жұмыс тобының қызметіне мемлекеттік органдармен қатар беделді сарапшылар да тартылған.
Олардың қатарында:
- Әлихан Байменов;
- Болат Жәмішев;
- Ораз Жандосов;
- Елена Бахмутова бар.
Мамандар ұсыныстардың тиімділігі мен ықтимал салдарын талдап жатыр.
Барлық ұсыныстар әзірге талқылау кезеңінде
Министрлік қазіргі уақытта қарастырылып жатқан бастамалардың ешқайсысы түпкілікті шешім емес екенін атап өтті.
Ұсыныстар:
- Консультативтік сипатқа ие;
- Қоғамдық талқылаудан өтеді;
- Қаржылық және әлеуметтік бағалау нәтижесінде қаралады.
Министр Асқарбек Ертаев азаматтық қоғам өкілдерінің қатысуы әлеуметтік тұрғыдан теңгерімді шешімдер қабылдау үшін маңызды екенін айтты.
Зейнетақы мөлшері кезең-кезеңімен өсіп келеді
Министрліктің мәліметінше, Қазақстанда зейнетақы жүйесін жетілдіру бойынша бірқатар шаралар қазірдің өзінде жүзеге асырылуда.
Атап айтқанда:
- 2026 жылғы 1 қаңтардан бастап базалық және ынтымақты зейнетақы 10 пайызға индекстелді;
- Базалық зейнетақының ең жоғары мөлшері күнкөріс деңгейінің 110 пайызынан 118 пайызына дейін көтерілді;
- 2027 жылы бұл көрсеткіш 120 пайызға дейін ұлғаяды.
Сонымен қатар жұмыс берушілердің міндетті зейнетақы жарналары да кезең-кезеңімен артып келеді.
Қазіргі жоспар бойынша:
- 2026 жылы мөлшерлеме – 3,5 пайыз;
- 2028 жылы – 5 пайыз болады.
Әлеуметтік қамсыздандыру және әлеуметтік сақтандыру департаментінің директоры Динара Қайролланың айтуынша, барлық бастама әлеуметтік әділеттілік, қаржылық орнықтылық және іске асыру мүмкіндігі тұрғысынан мұқият қаралады.
«Министрліктің басты басымдығы – азаматтарға зейнет жасына жеткеннен кейін ұзақ мерзімді перспективада лайықты өмір сүру деңгейін қамтамасыз ете алатын тұрақты әрі теңгерімді зейнетақы жүйесін қалыптастыру. Түскен барлық ұсыныстардың қаржылық негізділігі, әлеуметтік әділеттілігі және практикалық іске асырылу мүмкіндігі қарастырылады».
Бұл не үшін маңызды?
Қазақстанда халықтың өмір сүру ұзақтығы артып, демографиялық құрылым өзгеріп келеді. Мұндай жағдайда зейнетақы жүйесінің тұрақтылығы мен тиімділігі ерекше маңызға ие.
Сарапшылардың пікірінше, қазіргі талқылаулар болашақта азаматтардың табысын сақтауға, әлеуметтік қорғау деңгейін арттыруға және зейнетақы жүйесінің қаржылық тұрақтылығын қамтамасыз етуге бағытталған.
