Тұрғын үйді қорғау міндетті болуы мүмкін. Қазақстанда үйлер мен пәтерлерді жер сілкінісінен, су тасқынынан және орман өрттерінен міндетті сақтандыруды енгізу ұсынылды, деп хабарлайды DKNews.kz.
Бұл бастама Сақтандыру нарығын дамытудың 2030 жылға дейінгі бағдарламасына енгізілген. Құжатты Мемлекет басшысының тапсырмасы бойынша Қаржы нарығын реттеу және дамыту агенттігі мен Ұлттық Банк сақтандыру нарығына қатысушылармен бірлесіп әзірледі.
Бағдарламаның негізгі ережелері Алматыда өткен дөңгелек үстелде талқыланды. Оған Агенттік, Еуропалық Қайта құру және даму банкі, Қазақстан қаржыгерлері қауымдастығы, Мемлекеттік кредиттік бюро, Қазақстан сақтандырушылары қауымдастығы, Сақтандыру төлемдеріне кепілдік беру қоры, сақтандыру нарығының өкілдері және халықаралық сарапшылар қатысты.
Тұрғын үйді үш ірі тәуекелден міндетті сақтандыру ұсынылды
Бағдарламадағы азаматтарға тікелей әсер ететін бастамалардың бірі тұрғын үйге қатысты.
Міндетті сақтандыру сыныптарының тізбесін тұрғын үйді жер сілкінісінен, су тасқынынан немесе су басудан және орман өрттерінен міндетті сақтандыру есебінен кеңейту ұсынылады.
Әзірге бұл талап күшіне енген жоқ. Бастама бағдарламада қарастырылған, ал оны іске асыру үшін тиісті заңнамалық өзгерістер қажет болады.
Егер ұсыныс заң деңгейінде бекітілсе, табиғи апаттардан сақтандыру тұрғын үй иесінің ерікті таңдауынан міндетті сақтандыру тетігіне айналады.
Полистің нақты құны, сақтандыру сомасы, төлем тәртібі және басқа талаптар әзірге жарияланған жоқ. Бұл параметрлер кейін заңға тәуелді актілер мен сақтандыру шарттарының талаптары арқылы белгіленуі мүмкін.
Міндетті сақтандырудың бірыңғай моделі енгізілмек
Бағдарлама міндетті сақтандыру жүйесінің өзін де өзгертуді ұсынады.
Қазіргі міндетті және жүктелген сақтандыру түрлерін бөлек қарастырудың орнына міндетті сақтандырудың бірыңғай моделіне көшу жоспарланып отыр.
Заң сақтандыру арқылы қорғаудың негізгі қағидалары мен кепілдіктерін айқындайды. Ал экономикалық жағдай мен тәуекелдердің өзгеруіне байланысты параметрлер заңға тәуелді актілер мен шарттар деңгейінде реттелмек.
Бұл тәсіл тарифтерді нарықтағы жағдай мен тәуекел деңгейіне қарай жедел қайта қарауға мүмкіндік береді.
Реформа міндетті автосақтандыру мен қызметкерлерді жазатайым оқиғалардан сақтандыру сияқты ең жаппай және әлеуметтік маңызы бар сақтандыру түрлерін де қамтиды.
Сақтандырушылардың активтері 3,9 трлн теңгеге жетті
Сақтандыру нарығындағы өзгерістер сектордың қарқынды өсуі аясында ұсынылып отыр.
Соңғы бес жылда сақтандырушылардың активтері екі есе өсіп, 3,9 трлн теңгеге жетті. Олардың ІЖӨ-ге қатынасы 2,58%-ды құрайды.
Өсудің негізгі драйвері — өмірді сақтандыру компаниялары. Олардың активтері шамамен үш есеге артқан.
Жалпы сақтандыру саласында активтер 1,6 есе ұлғайды, ал активтердің орташа жылдық өсу қарқыны 21%-ды құрады.
2021–2025 жылдар аралығында сақтандыру сыйлықақыларының көлемі де екі есе өсті. Ең елеулі жеделдеу 2023 жылдан бастап байқалады.
«Мемлекет басшысы біздің алдымызға сақтандыру нарығының орнықты дамуы, халық пен бизнесті сақтандырумен қамтуды кеңейту, ұзақ мерзімді жинақтарды дамыту және ұлттық экономика тәуекелдерін басқару жүйесінде сақтандырудың рөлін арттыру үшін жағдайлар жасау туралы ауқымды әрі стратегиялық міндет қойды», — деді Қаржы нарығын реттеу және дамыту агенттігінің басшысы Мәдина Әбілқасымова.
Бағдарлама сақтандыру секторын дамытудың алдағы жылдарға арналған негізгі бағдарларын айқындайды. Құжатта нарықтың экономикадағы рөлін арттыру, сақтандыру аясын кеңейту, жаңа өнімдер мен сату арналарын дамыту, цифрландыру және қадағалау жүйесін жетілдіру көзделген.
Бағдарламада 6 бағыт пен 18 бастама бар
Сақтандыру нарығын дамытудың 2030 жылға дейінгі бағдарламасы алты стратегиялық бағыт пен 18 бастаманы қамтиды.
Тұрғын үйді міндетті сақтандыру — сол бастамалардың бірі ғана.
Екінші ірі бағыт ерікті сақтандыруды дамытуға арналған. Оның аясында қазақстандықтарға инвестициялау стратегиясын таңдау құқығы бар жаңа зейнетақы аннуитеттерін ұсыну жоспарланып отыр.
Мұндай өнімдер өмір бойғы кепілді төлемдерді сақтай отырып, инвестициялық кіріс есебінен болашақ төлемдерді ұлғайтуға мүмкіндік беруі тиіс.
Бұған дейін біз Қазақстанда инвестициялық құрамдас бөлігі бар зейнетақы аннуитеттерін енгізу жоспарланып отырғанын жазған едік.
Ерікті медициналық сақтандыру МӘМС-ті толықтыруы тиіс
Бағдарламада ерікті медициналық сақтандыруды да дамыту ұсынылады.
Оны МӘМС-ке қосымша контур ретінде қарастыру көзделіп отыр. Яғни ерікті медициналық сақтандыру кепілдендірілген медициналық көмекті қайталамай, азаматтардың қосымша медициналық қызметтер алу мүмкіндігін кеңейтуі тиіс.
Бұл тәсіл азаматқа міндетті жүйеден тыс қосымша қызметтерді сақтандыру арқылы алуға мүмкіндік береді.
Сақтандыру агенттері мен брокерлердің міндеттері бөлінеді
Үшінші бағыт сату арналарын дамытуға және тұтынушылардың құқықтарын қорғауға арналған.
Бағдарлама сақтандыру агенттері мен брокерлердің қызметін нақты ажыратуды ұсынады.
Агенттер халықпен жұмыс істеуге, сақтандыру өнімін таңдауға және рәсімдеуге басымдық береді. Брокерлердің қызметі сақтандыру төлемдерін кәсіби реттеуге бағытталмақ.
Сақтандыру төлемдерін алу процесін жүйелі түрде сүйемелдейтін делдалдардың жұмысы да реттеледі.
Олар клиентке сақтандыру компаниясымен өзара іс-қимыл тәртібін және алатын комиссиялық сыйақының мөлшерін ашуға міндетті болады.
Электрондық сақтандыру шарты негізгі форматқа айналады
Төртінші бағыт сақтандыру нарығын цифрландыруға арналған.
Ерікті жаппай сақтандыру өнімдерінде электрондық шартты негізгі форматқа айналдыру ұсынылып отыр.
Сонымен қатар әртүрлі сақтандырушылардың ұсыныстарын салыстыруға және шартты онлайн рәсімдеуге мүмкіндік беретін сақтандыру маркетплейстерінің мәртебесі заңнамалық деңгейде бекітілмек.
Бірыңғай сақтандыру дерекқоры бүкіл нарық үшін ортақ цифрлық инфрақұрылым ретінде дамиды.
Міндетті сақтандыру шарттарын бірегей сәйкестендіру жүйесі нарықтың ашықтығын арттырып, клиенттерді жалған полистерден қорғауға бағытталады.
Сақтандыру ақпаратымен алмасу қауіпсіз түрде және клиенттің келісімімен жүргізілуі тиіс.
Қазақстанда Орталық актуарий құрылуы мүмкін
Актуарлық есептердің сапасын арттыру үшін Орталық актуарий құру жоспарланған.
Ол тәуекелдер мен ұзақ мерзімді міндеттемелерді бағалаудың бірыңғай тәсілдерін қалыптастырады.
Сондай-ақ Орталық актуарий міндетті сақтандыру сыныптары бойынша тарифтерді есептеуге және қайта қарауға қатысады.
Бұл тетік сақтандыру тарифтерін нақты тәуекелдерге бейімдеуде маңызды рөл атқаруы мүмкін.
Шетелдік сақтандырушыларға нарыққа кіру жеңілдеуі мүмкін
Бағдарламаның бесінші бағыты қаржылық орнықтылықты қамтамасыз етуге арналған.
Бәсекелестікті күшейту үшін шетелдік сақтандырушылардың Қазақстан нарығына қолжетімділігін ырықтандыру ұсынылып отыр.
Сонымен бірге қайта сақтандырудың елдік саясатын әзірлеу жоспарланған.
Мақсат — қазақстандық нарық өзі тиімді қабылдай алатын тәуекелдерді ел ішінде ұстап қалу, ал аса ірі тәуекелдерді халықаралық нарыққа беру.
Пруденциялық қадағалау жүйесі ұлттық сақтандыру нарығының ерекшеліктеріне бейімделген Solvency II және 17 ХҚЕС қағидаттарын ескере отырып күшейтіледі.
Сақтандыру төлемдеріне кепілдік беру қоры да таратылатын сақтандырушылардың міндеттемелерін реттеуге қатысу үшін қосымша өкілеттіктер алмақ.
ШОБ үшін арнайы сақтандыру өнімдері әзірленеді
Алтыншы бағыт сақтандырудың жаңа бизнес-модельдерін дамытуға арналған.
Бағдарлама шағын және орта бизнес субъектілері үшін арнайы сақтандыру өнімдерін құруды көздейді.
Сақтандыруды кредит алу, мемлекеттік сатып алуға қатысу және кәсіпкерлікті қолдау бағдарламалары сияқты қолданыстағы процестерге кеңінен енгізу ұсынылып отыр.
Бұл бизнестің жекелеген тәуекелдерін сақтандыру арқылы азайтуға бағытталған.
Сақтандырушыларға «исламдық терезелер» ашу ұсынылды
Қазақстанда исламдық сақтандыруды кезең-кезеңімен дамыту да жоспарланып отыр.
Бағдарлама қолданыстағы сақтандырушыларға жеке заңды тұлға құрмай-ақ исламдық өнімдер ұсынуға мүмкіндік беретін «исламдық терезелер» тетігін енгізуді ұсынады.
Бұл сақтандыру компанияларына дәстүрлі өнімдермен қатар ислам қаржысының қағидаттарына сәйкес келетін өнімдерді де ұсынуға мүмкіндік береді.
Жаңа заң жобасын жыл соңына дейін Құрылтайға енгізу жоспарланған
Бағдарламадағы бастамалардың басым бөлігі әзірге ұсыныс деңгейінде. Оларды іске асыру үшін заңнамалық база өзгеруі тиіс.
«Бағдарламаның негізгі бастамалары ағымдағы жылдың соңына дейін Қазақстан Республикасының Құрылтайына енгізіледі деп жоспарланып отырған сақтандыру нарығы туралы жаңа Заң жобасында көрініс табады.
Бағдарламада көзделген бастамаларды іске асыру, ең алдымен, тұтынушылар байқайтын болады: сақтандыру өнімдерінің таңдауы кеңейеді, цифрлық сервистердің арқасында олардың қолжетімділігі артады және полисті рәсімдеу уақыты қысқарады. Сонымен қатар, сақтандырушыларға қойылатын талаптарды күшейту және қадағалауды жетілдіру сақтандыру ұйымдарының сенімділігін және клиенттердің құқықтарын қорғау деңгейін арттырады. Азаматтардың мүлкін, денсаулығын, кірістері мен жинақтарын қорғауға арналған жаңа өнімдерге ерекше назар аударылатын болады», — деді Мәдина Әбілқасымова.
Сондықтан Қазақстанда тұрғын үйді міндетті сақтандыру әзірге енгізілген жоқ. Қазір сөз Сақтандыру нарығын дамытудың 2030 жылға дейінгі бағдарламасындағы ұсыныс туралы болып отыр.
Егер бастама заңнамалық деңгейде қабылданса, жер сілкінісі, су тасқыны және орман өрттері тұрғын үйді міндетті сақтандырумен қамтылатын негізгі табиғи тәуекелдердің қатарына енеді.
Бұған дейін біз Қазақстанда зейнетақы аннуитеттерін инвестициялық кіріспен байланыстыру ұсынылғанын жазған едік. Бұл бастама да Сақтандыру нарығын дамытудың 2030 жылға дейінгі бағдарламасына кіреді.
