Сақтандыру тарифтерін есептеу өзгереді. Қазақстанда міндетті сақтандыру бойынша тарифтерді есептеуге және қайта қарауға қатысатын тәуелсіз Орталық актуарий құру жоспарланып отыр, деп хабарлайды DKNews.kz.
Бастама «Сақтандыру нарығын дамытудың 2030 жылға дейінгі бағдарламасы» жобасына енгізілген. Құжатты Мемлекет басшысының тапсырмасы бойынша Қаржы нарығын реттеу және дамыту агенттігі мен Ұлттық Банк нарыққа қатысушылармен және сараптамалық қоғамдастықпен бірлесіп әзірледі. Сақтандыру саласындағы жаңа тәсілдер Қаржы нарығын реттеу және дамыту агенттігінің құжаттарында да қарастырылған.
Орталық актуарий сақтандыру бағасын есептеуге қатысады
Жаңа институттың ең сезімтал функцияларының бірі — міндетті сақтандыру сыныптары бойынша тарифтерді есептеуге және қайта қарауға қатысу.
Яғни Орталық актуарий сақтандыру компанияларының болашақ төлемдерін, нақты тәуекел деңгейін және ұзақ мерзімді міндеттемелерін бағалауға арналған бірыңғай тәсілдерді қалыптастырады.
Бұл сақтандыру тарифтерін экономикалық тұрғыдан негіздеуге және әртүрлі тәуекелдер үшін әділ баға белгілеуге бағытталған.
Қарапайым клиент үшін мұның нәтижесі полис бағасынан көрінеді. Міндетті сақтандыру тарифін өзгерту кезінде есеп бірыңғай деректерге және ортақ әдістемеге сүйенуі тиіс.
Қазақстанда 69 лицензияланған актуарий жұмыс істейді
Бүгінде елде небәрі 69 лицензияланған актуарий бар.
Актуарийлер сақтандыру тәуекелдерін, ықтимал төлемдерді, резервтерді және ұзақ мерзімді қаржылық міндеттемелерді математикалық модельдер арқылы есептейді.
Сақтандыру нарығы кеңейген сайын мұндай мамандарға қойылатын талап та өсіп келеді. Бұған 17 ХҚЕС-тің енгізілуі және тәуекелге бағдарланған реттеуге көшу қосылды.
Актуарлық қызмет Қазақстанда лицензияланады, ал тиісті мәліметтер Қаржы нарығын реттеу және дамыту агенттігінің ресми тізілімінде жарияланады.
69 маман жұмыс істейтін нарық үшін бірыңғай әдістеменің пайда болуы әр компаниядағы есептерді бір-бірімен салыстыруды жеңілдетуге тиіс.
Тарифтер нақты тәуекел мен болашақ төлемдерге сүйенбек
Орталық актуарийдің міндеті тек математикалық есеп жүргізумен шектелмейді.
Жаңа институт тәуекелдер мен ұзақ мерзімді міндеттемелерді бағалаудың бірыңғай тәсілдерін қалыптастырады. Бұл әсіресе міндетті сақтандыруда маңызды, өйткені мұндай полистердің бағасы көптеген азамат пен бизнеске тікелей әсер етеді.
Бағдарлама аясында Қазақстан міндетті сақтандыру жүйесін де қайта қарауды жоспарлап отыр. Бұған дейін біз тұрғын үйді жер сілкінісінен, су тасқынынан және орман өрттерінен міндетті сақтандыру ұсынылғанын жазған едік.
Осындай жаңа міндетті сақтандыру түрлері енгізілген жағдайда тәуекелді қаншаға бағалау керек деген мәселе алдыңғы қатарға шығады. Жер сілкінісі қаупі жоғары өңір мен тәуекелі төмен аумақ үшін бірдей есеп қолдану нарықтық логикаға сәйкес келмейді.
Сондықтан Орталық актуарийдің есептері болашақ тарифтік шешімдердің негізгі дәлелдерінің біріне айналуы мүмкін.
Барлық есеп үшін бірыңғай деректер массиві құрылады
Сапалы актуарлық есеп тек формулаға емес, үлкен көлемдегі сенімді статистикаға сүйенеді.
Сол үшін Қазақстанда иесіздендірілген деректердің бірыңғай салалық негізін құру жоспарланып отыр.
Орталық актуарийдің жүйесі Бірыңғай сақтандыру дерекқорымен интеграцияланады. Нәтижесінде тәуекелдерді, тарифтерді және сақтандыру міндеттемелерін бағалау кезінде өзекті әрі салыстырмалы ақпарат пайдаланылмақ.
Сақтандыру деректерін орталықтандыру тетіктері «Сақтандыру қызметі туралы» заңда да қарастырылған.
Практикалық тұрғыдан бұл есептің сапасына тікелей әсер етеді: тарихи дерек неғұрлым толық болса, сақтандыру жағдайының ықтималдығы мен болашақ төлем көлемін соғұрлым дәлірек бағалауға болады.
Жыл сайын тарифтер мен резервтерге тәуелсіз талдау жасалады
Орталық актуарий жыл сайын актуарлық есеп пен тәуелсіз талдау дайындайды деп жоспарланған.
Құжаттар тариф белгілеу, сақтандыру резервтері және сақтандыру мен зейнетақы секторларының ұзақ мерзімді тұрақтылығы мәселелерін қамтиды.
Бұл сақтандыру компанияларының болашақ міндеттемелерін бағалауға ғана емес, нарықтағы тарифтердің жинақталған статистикаға қаншалықты сәйкес келетінін салыстыруға мүмкіндік береді.
Сақтандырушы үшін мұндай есеп резервтердің жеткіліктілігін бағалауға қажет. Клиент үшін мәселе қарапайым: компания полис бойынша ақша жинап қана қоймай, сақтандыру жағдайы туындағанда төлем жасауға қаржылық тұрғыдан дайын болуы керек.
Орталық актуарий зейнетақы жүйесіне де есеп жүргізеді
Жаңа институттың жұмысы сақтандыру нарығымен шектелмейді.
Орталық актуарий зейнетақы жүйесі үшін де актуарлық сараптама орталығы болады.
Мұнда есептердің мерзімі әлдеқайда ұзақ. Зейнетақы мен аннуитеттер бойынша міндеттемелер бірнеше жылға емес, ондаған жылға созылуы мүмкін.
Сондықтан болашақ төлемдерді дұрыс бағалау инвестициялық кіріс, төлем мерзімі және ұзақ мерзімді міндеттемелер секілді көптеген параметрге тәуелді.
Бұл бастама зейнетақы аннуитеттерін дамыту жоспарымен де байланысты. Біз бұған дейін Қазақстанда инвестициялау стратегиясын таңдау мүмкіндігі бар жаңа зейнетақы аннуитеттері ұсынылатынын жазған болатынбыз.
Актуарийлердің ұлттық тізілімі құрылады
Жаңа институттың тағы бір міндеті — актуарий мамандығын дамыту.
Орталық актуарий кәсіби стандарттарды әзірлеуге, білім беру бағдарламаларын қолдауға және актуарийлердің ұлттық тізілімін құруға қатысады.
Мамандар даярлау жаңа институт көрсететін қызметтерден түсетін кірістер есебінен де қаржыландырылмақ.
Нарықта қазір 69 лицензияланған актуарий барын ескерсек, кадр даярлау жаңа реттеу моделінің жеке бағытына айналып отыр.
Жаңа институт әзірге бағдарлама жобасында
Орталық актуарий әлі жұмысын бастаған жоқ.
Оны құру туралы бастама «Сақтандыру нарығын дамытудың 2030 жылға дейінгі бағдарламасы» жобасына енгізілген. Сондықтан жаңа институт қазіргі сақтандыру полистерінің бағасын әлі есептемейді және қолданыстағы тарифтерді өзгертпейді.
Алайда болашақ модельдің логикасы анық: міндетті сақтандыру бағасы тәуекелдің нақты деңгейіне, бірыңғай статистикаға және тәуелсіз актуарлық есепке көбірек сүйенуі тиіс.
Егер бағдарламадағы бастама жүзеге асса, Орталық актуарийдің жұмысын азаматтар кәсіби терминдерден емес, әлдеқайда түсінікті көрсеткіштен — міндетті сақтандыру полисінің бағасынан көретін болады.
Бұған дейін біз Қазақстанда тұрғын үйді табиғи апаттардан міндетті сақтандыруды енгізу ұсынылғанын жаздық. Мұндай сақтандыру іске қосылған жағдайда тарифті нақты тәуекелге сай есептеу Орталық актуарий жұмысының ең практикалық міндеттерінің біріне айналуы мүмкін.
