Сақтандыру делдалдарының жұмысы өзгереді. Қазақстанда агенттерге міндетті және ерікті сақтандырудың барлық сыныптары бойынша жұмыс істеуге мүмкіндік беру, ал брокерлерге клиентті сақтандыру төлемін алғанға дейін сүйемелдеу ұсынылып отыр, деп хабарлайды DKNews.kz.
Өзгерістер Қазақстан Республикасының сақтандыру нарығын дамытудың 2030 жылға дейінгі бағдарламасы аясында қарастырылған. Құжатты Мемлекет басшысының тапсырмасы бойынша Қаржы нарығын реттеу және дамыту агенттігі нарық қатысушыларымен және сараптамалық қоғамдастықпен бірлесіп әзірледі.
Реформаның негізгі қағидаты қарапайым: клиент сақтандыру өнімін кім сатып жатқанын, делдал кімнің мүддесін білдіретінін және сақтандыру жағдайы туындағанда кімге жүгіну керектігін түсінуге тиіс.
Агенттерге міндетті сақтандыру полистерін сатуға рұқсат берілмек
Қазір сақтандыру агенттерінің мүмкіндіктері шектеулі. Олар сақтандырушылардың атынан тек ерікті сақтандыру саласында әрекет етеді.
Агенттерге міндетті полистерді сатуға тыйым салынған. Бұған қоса әр сақтандыру саласында олар тек бір сақтандыру ұйымының мүддесін білдіре алады.
Ұсынылып отырған модель бұл тәртіпті айтарлықтай өзгертеді.
Халыққа қызмет көрсету кезінде агенттердің қызмет саласын сақтандырудың барлық сыныптарына кеңейту жоспарланған. Яғни азаматтар агент арқылы ерікті өнімдерді ғана емес, міндетті сақтандыру полистерін де сатып ала алады.
Бірнеше сақтандырушының мүддесін білдіруге қойылған шектеуді де алып тастау көзделген. Бұл азаматтарға әртүрлі ұсыныстарды салыстыруға және өзіне қолайлы сақтандыру өнімін таңдауға көбірек мүмкіндік береді.
Заңды тұлғаларды агенттерге бермеу ұсынылып отыр
Агенттердің өкілеттігі кеңейгенімен, олардың қызметіне жаңа шектеу енгізіледі.
Теріс пайдалану тәуекелдерін азайту және ықтимал мүдделер қақтығысын болдырмау үшін агенттерге заңды тұлға-клиенттерді тартуға тыйым салу көзделіп отыр.
Нәтижесінде нарықтағы рөлдер нақтырақ бөлінеді. Агент халыққа сақтандыру өнімдерін сататын кең арнаға айналса, брокер күрделі сақтандыру шешімдерін таңдауға көмектесетін тәуелсіз кәсіби делдал ретінде жұмыс істейді.
Қазір Қазақстанның сақтандыру нарығында 12 лицензияланған брокер және сақтандыру агенттері делдалдық қызмет көрсетеді.
Брокер клиентпен сақтандыру жағдайынан кейін де жұмыс істейді
Реформаның екінші ірі бағыты сақтандыру брокерлеріне қатысты.
Брокер клиентке қажетті сақтандыру өнімін таңдауға және түрлі сақтандырушылардың ұсыныстарын салыстыруға көмектесіп қана қоймай, сақтандыру жағдайын реттеу процесінде де сүйемелдейді.
Бұл сақтандыру оқиғасы болғаннан кейін клиенттің делдалмен байланысы үзілмейтінін білдіреді.
Брокер әрі қарай қандай әрекет жасау керектігі жөнінде консультация бере алады, қажетті құжаттарды дайындауға көмектеседі және сақтандыру төлемін алу процесін сүйемелдейді.
Практикалық тұрғыдан бұл брокердің рөлін кеңейтеді: ол полисті таңдауға көмектесетін маманнан сақтандыру жағдайы аяқталғанға дейін клиенттің жанында болатын кәсіби өкілге айналады.
Брокерлер сақтандыру өнімдерін жасауға қатыса алады
Тағы бір өзгеріс брокерлер мен сақтандыру ұйымдарының қарым-қатынасына қатысты.
Сақтандыру брокерлеріне сақтандыру өнімдерін жасағаны және цифрлық сервистерді әзірлегені үшін сақтандырушылардан сыйақы алуға рұқсат беру ұсынылады.
Бұл брокерлердің дайын өнімдерді таңдаумен ғана шектелмей, жаңа сақтандыру шешімдерін әзірлеуге де қатысуына мүмкіндік береді.
Сонымен бірге клиент үшін делдалдың қандай қызмет көрсетіп отырғанын және оның қандай сыйақы алатынын түсіну мәселесі алдыңғы қатарға шығады.
ЖКО-дан кейін төлем алуға көмектесетін делдалдар да реттеледі
Реформа бұрын толық реттелмеген тағы бір топты қамтиды.
Әңгіме жол-көлік оқиғасында зардап шеккен адамдарға міндетті автосақтандыру бойынша төлем алуға көмектесетін делдалдар туралы.
Оларды реттеу аясына енгізу жоспарланып отыр. Мұндай делдалдар арнайы тізілімге енгізілуге тиіс.
Сонымен бірге олар клиентке өз қызметтері үшін алатын сыйақы мөлшерін ашық көрсетуге міндетті болады.
Тағы бір маңызды шектеу бар: делдалдарға сақтандырушыдан төлем алу бойынша клиенттің талап ету құқығын өз атына сатып алуға тыйым салу ұсынылған.
Тізілімнің енгізілуі азаматқа қарапайым тексеру құралын береді — ол сақтандыру төлемін алуға көмектесуді ұсынған адамның реттелетін субъект екенін анықтай алады.
Жасырын комиссияларға қарсы талаптар күшейеді
Өзгерістердің түпкі мақсаты — сақтандыру өнімін сатып алған кезде клиентке делдалдың рөлін барынша түсінікті ету.
Азамат қай компанияның өнімі ұсынылғанын, делдал кімнің атынан әрекет ететінін және қосымша қызмет үшін қанша ақы алынатынын білуі керек.
Агенттер мен брокерлердің функцияларын нақты бөлу, маркетплейстерге қойылатын жаңа талаптар және сыйақылар туралы ақпаратты ашу жасырын комиссиялар мен қызметтерді күштеп таңу тәуекелдерін азайтуға бағытталған.
Бұл ретте бәсеке де күшеюі мүмкін. Агент бірнеше сақтандырушының өнімдерін ұсына алса, ал брокер клиентті сақтандыру жағдайын реттеуге дейін сүйемелдесе, компаниялар тек баға бойынша емес, қызмет көрсету сапасы бойынша да салыстырылады.
Бұған дейін біз Қазақстанның сақтандыру нарығында 2030 жылға дейін қандай өзгерістер жоспарланып отырғанын жазған едік. Делдалдарға қатысты жаңа модель осы реформаның тағы бір бөлігін нақтылайды: клиент полисті кімнен сатып алып отырғанын және сақтандыру жағдайы болғанда кім оның мүддесін қорғайтынын алдын ала білуге тиіс.
