Мерзім жақындап қалды. Қазақстандықтар 2025 жыл үшін есептелген мүлік салығын 2026 жылғы 1 қазаннан кешіктірмей төлеуі керек, ал есептеуде қате болса, берешек пен өсімпұл пайда болмай тұрып оны түзеткен дұрыс, деп хабарлайды DKNews.kz.
Маңғыстау облысы бойынша Мемлекеттік кірістер департаменті жеке тұлғалардың мүлік салығын есептеу мен төлеу тәртібін, жеңілдік берілетін санаттарды және есептелген сомаға келіспеген жағдайда не істеу керегін түсіндірді. Салықты e-Salyq Azamat, екінші деңгейлі банктердің қосымшалары және Мемлекеттік кірістер комитетінің сервистері арқылы тексеруге болады.
1 қазанға дейін 2025 жыл үшін салық төленеді
Мүлік салығын мемлекеттік кірістер органдары салық салу объектісінің орналасқан жері бойынша есептейді.
Салық есепті кезеңнен кейінгі жылдың 1 шілдесінен кешіктірілмей есептеледі және сол жылдың 1 қазанынан кешіктірілмей төленуге тиіс.
Сондықтан 2026 жылғы 1 қазанға дейін төленетін сома — 2025 жыл үшін есептелген мүлік салығы.
Салық тұрғын үйлерге, пәтерлерге, саяжай құрылыстарына, гараждарға, тұрақ орындарына және басқа да салық салу объектілеріне меншік құқығы болған жағдайда есептеледі.
Егер адам жылжымайтын мүлікке жыл бойы емес, белгілі бір кезеңде ғана иелік етсе, салық нақты иеленген мерзім ескеріле отырып есептелуге тиіс.
1 қазаннан кейін әр күнге өсімпұл есептеле бастайды
Салық белгіленген мерзімде төленбесе, төлем мерзімінен кейінгі күннен бастап әрбір кешіктірілген күн үшін өсімпұл есептеледі.
Берешек пайда болған жағдайда салық төлеушіге хабарлама жіберіледі. Оны орындауға 30 жұмыс күні беріледі.
Егер берешек сомасы 1 АЕК-тен асса, борышкерге салық бұйрығы жіберіледі.
2026 жылы 1 АЕК — 4 325 теңге.
Салық бұйрығын алғаннан кейін де берешек өтелмесе, құжаттар сот орындаушыларына берілуі мүмкін. Бұл жағдайда банк шоттары мен мүлікті арестке алуды қоса алғанда, мәжбүрлеп өндіріп алу шаралары қолданылуы ықтимал.
Яғни 1 қазанда төлем жасалмаған бойда шот бірден бұғатталмайды. Бұған дейін хабарлама жіберіліп, қарызды ерікті түрде өтеуге заңда белгіленген мерзім беріледі.
Салық сомасы жылжымайтын мүліктің құнына байланысты
Салықты меншік иесінің өзі есептемейді.
Тұрғын үйлер, ғимараттар, саяжай құрылыстары, гараждар, тұрақ орындары және өзге құрылыстар бойынша салық базасы объектінің құны болып саналады. Белгіленген шекті мөлшерден асқан жағдайда объектілердің жиынтық құны есепке алынады.
Мөлшерлеме прогрессивті: объектінің құны неғұрлым жоғары болса, қолданылатын мөлшерлеме де соғұрлым жоғары.
Салық сомасының өткен жылмен салыстырғанда өсуі объектінің құны, алаңы немесе басқа сипаттамалары өзгергенде, жылжымайтын мүлік туралы мәліметтер жаңартылғанда немесе есептеуде қолданылатын көрсеткіштер мен мөлшерлемелер өзгергенде туындауы мүмкін.
2026 жылдан бастап қымбат мүлікке бөлек есептеу тәртібі қолданылады
2026 жылдан бастап объектілердің жиынтық құны белгіленген шекті мөлшерден асқан жағдайда салықты есептеудің жеке тәртібі енгізілді.
Бұл ережені 2026 жылғы 1 қазанға дейін төленетін салықпен шатастырмау керек: қазіргі төлем 2025 жылғы салық кезеңіне қатысты.
Ал 2026 жылдан бастап күшіне енген жаңа тәртіп осы жылдан басталатын салық кезеңдеріне қолданылады.
Кейбір азаматтарға 4,325 млн теңгеге дейін жеңілдік беріледі
Жеке тұлғалардың бірқатар санаты мүлік салығын толық немесе заңда белгіленген шекте төлемейді.
Кеңес Одағының Батырлары, Социалистік Еңбек Ерлері, «Халық қаһарманы», «Қазақстанның Еңбек Ері» атақтарының иегерлері, үш дәрежелі Еңбек Даңқы ордені және «Отан» орденімен марапатталған азаматтар тиісті объектілердің жалпы құнынан 1 000 АЕК шегінде жеңілдік алады.
2026 жылы бұл — 4 325 000 теңге.
Осындай шек «Ана-батыр» атағына ие немесе «Алтын алқа» алқасымен марапатталған көпбалалы аналарға, сондай-ақ бөлек тұратын зейнеткерлерге де қолданылады.
Бөлек тұратын зейнеткер деп заңды мекенжайында тек зейнеткерлер тіркелген адам танылады.
Кейбір санаттар үшін жеңілдік 6,487 млн теңгеге дейін жетеді
Ұлы Отан соғысының ардагерлері, оларға жеңілдіктері бойынша теңестірілген ардагерлер, басқа мемлекеттердің аумағындағы ұрыс қимылдарының ардагерлері, соғыс жылдарындағы тыл еңбеккерлері және мүгедектігі бар адамдар үшін жеңілдік мөлшері жоғары.
Олар Салық кодексінде көрсетілген объектілердің жалпы құнынан 1 500 АЕК, яғни 2026 жылы 6 487 500 теңге шегінде мүлік салығын төлеуші болып саналмайды.
Сонымен қатар бұл санаттар үшін тұрғын үй қоры алып жатқан жер учаскелері, үй маңындағы жер, жеке қосалқы шаруашылық, бау-бақша, саяжай құрылысы және гараждар орналасқан жер учаскелері бойынша да жеңілдіктер қарастырылған.
Жетім балалар мен ата-анасының қамқорлығынсыз қалған балалар 18 жасқа толғанға дейін тиісті объектілер бойынша жеңілдік алады.
Бала кезінен мүгедектігі бар адамның немесе мүгедектігі бар баланың ата-анасының біреуі де заңда белгіленген жер учаскелері бойынша салық төлемейді.
Жеңілдік бар, бірақ салық есептелсе не істеу керек
Жеңілдік туралы мәліметтерді уәкілетті органдар жыл сайын мемлекеттік кірістер органдарына береді және олар салықты есептеу кезінде ескерілуге тиіс.
Дегенмен кейбір жағдайда адамның жеңілдікті санаты ақпараттық жүйеде болмауы немесе есептеу кезінде ескерілмеуі мүмкін.
Мұндай жағдайда объектінің орналасқан жері бойынша мемлекеттік кірістер органына барып, жеңілдік құқығын растайтын құжаттарды ұсыну қажет.
Тексеруден кейін есептелген сома түзетілуі мүмкін.
Сондықтан жеңілдікке құқығы бар азаматқа банк қосымшасында көрсетілген соманы бірден төлей салмай, алдымен жеңілдіктің дұрыс қолданылғанын тексерген жөн.
Үйді сатып жіберсеңіз де салық келуі мүмкін
Тағы бір жиі кездесетін жағдай — сатылған жылжымайтын мүлікке салықтың есептелуі.
Салық объектіні нақты иелену кезеңі ескеріле отырып есептеледі.
Егер меншік құқығының тоқтатылғаны туралы ақпарат мемлекеттік жүйеге түспесе немесе есептеу кезінде ескерілмесе, бұрынғы меншік иесіне салық келуі мүмкін.
Бұл жағдайда мемлекеттік кірістер органына жүгініп, сатып алу-сату шартын немесе меншік құқығының тоқтатылғанын растайтын басқа құжаттарды ұсыну керек.
Осындай тәртіп салық мүлде басқа меншік иесіне қате есептелген жағдайда да қолданылады.
Салық сомасына келіспесеңіз, қайда жүгіну керек
Есептелген сома дұрыс емес деп есептесеңіз, салық салу объектісінің орналасқан жері бойынша мемлекеттік кірістер органына жүгіну қажет.
Жағдайға байланысты құқық белгілейтін құжаттар, сатып алу-сату шарты, жеңілдік құқығын растайтын мәліметтер немесе есептеуді түзету қажеттігін дәлелдейтін басқа құжаттар сұралуы мүмкін.
Салық сомасын e-Salyq Azamat мобильді қосымшасында, kgd.gov.kz порталында, екінші деңгейлі банктердің қосымшалары мен төлем сервистері арқылы тексеруге және төлеуге болады.
Қазір меншік иелері үшін негізгі күн — 2026 жылғы 1 қазан. Егер есеп дұрыс болса, 2025 жыл үшін мүлік салығын осы мерзімге дейін төлеу қажет. Ал меншік иесі, жеңілдік немесе сома бойынша қате болса, өсімпұл есептеле бастағанға дейін түзетуге өтініш берген жөн.
Бұған дейін біз Қазақстандағы салық міндеттемелері мен төлем мерзімдері туралы өзгерістерді де жазған едік. Мүлік салығы бойынша төлем жасамас бұрын соманы ғана емес, объектінің кімге тіркелгенін және жеңілдіктің ескерілген-ескерілмегенін тексеру артық болмайды.
