Жаз аяқталып келеді, демек, Қазақстан үшін жылдың ең жауапты кезеңдерінің бірі — алдағы жылыту маусымына дайындық басталады. Мемлекет басшысы осы көктемде бұл жұмысты күшейтуді тапсырған болатын. Мамыр айында Премьер-Министрдің бірінші орынбасарымен кездесуде Қасым-Жомарт Тоқаев ірі инфрақұрылымдық жобаларды сапалы іске асыруды қамтамасыз ету, отандық өндірушілерді қолдауды күшейту және жылыту маусымына дайындықты ерекше бақылауда ұстау міндетін қойды.
Тамыздың аяғына қарай жөндеу науқаны қызу жүріп жатыр. Елде энергетикалық кешенді қысқа дайындау жалғасуда: электр станциялары, электр беру желілері және жылумен жабдықтау объектілері жөнделіп жатыр. 25 тамыздағы үкімет отырысында энергетика министрі Ерлан Ақкенженов хабарлағандай, ағымдағы жылы электр станцияларын, электр және жылу желілерін жөндеуге 384 млрд теңге бөлу көзделген — бұл өткен жылдағыдан 9%-ға артық.
Жұмыстар бекітілген кестеге сәйкес жүргізіліп жатыр және энергетикалық инфрақұрылымның басты объектілерін қамтиды.
Мәселен, 2026 жылы электр станцияларында 9 энергоблокты, 55 қазандықты және 51 турбинаны жөндеу жоспарланған. Қазіргі уақытта 3 энергоблокта, 33 қазандықта және 24 турбинада жұмыстар жалғасуда.
Мұнымен қатар электр желілерінде де ауқымды жөндеу науқаны жүргізіліп жатыр. Өңірлік электр желі компаниялары ағымдағы жылы 17,1 мың км электр беру желісін және 444 қосалқы станцияны жөндеуі тиіс. Тамыз айының соңындағы жағдай бойынша жоспарланған желілердің 91%-ында және қосалқы станциялардың 84%-ында жөндеу аяқталды.
Энергия жүйесі жұмысының сенімділігін арттыруда да оң динамика байқалады. Ағымдағы жылдың жеті айының қорытындысы бойынша электр станцияларындағы технологиялық бұзушылықтар саны 5,6%-ға азайды.
Жылумен жабдықтау инфрақұрылымының жай-күйіне ерекше назар аударылады. Ағымдағы жылы 377 км жылу желісін реконструкциялау және күрделі жөндеу жоспарланған. Тамыздың аяғындағы жағдай бойынша 246 км желі жөнделген, бұл жылдық жоспардың 65%-ын құрайды.
Бұл ретте жылу желілерін жөндеуді қаржыландыру айтарлықтай өсті. Осы мақсаттарға 2026 жылы 196,8 млрд теңге бөлу қарастырылған — бұл өткен жылғыдан бірден 34%-ға артық. Сонымен қатар жөндеу науқанының ауқымы да кеңейтілді: егер 2025 жылы 323 км желіні жөндеу жоспарланса, ағымдағы жылы бұл көрсеткіш 14%-ға ұлғайып, 377 км-ге жетті.
Қаржыландыру бірнеше көз бойынша бөлінген. Атап айтқанда:
- 98,1 млрд теңге «Энергетикалық және коммуналдық секторларды жаңғырту» (ЭККЖ) ұлттық жобасы шеңберінде қарастырылған;
- 49,9 млрд теңге республикалық бюджеттен бөлінді;
- 24,2 млрд теңге — жергілікті бюджеттерден;
- 16,2 млрд теңге тарифтік қаражат есебінен қаржыландырылады;
- 8,4 млрд теңге үкімет резервінен бөлінді.
Сонымен қатар жөндеу науқанын іске асыру қарқыны өңірге байланысты айтарлықтай ерекшеленеді. Тамыз айының соңындағы жағдай бойынша жоспарды орындаудың ең жоғарғы көрсеткіштерін Атырау (96%) және Павлодар (91%) облыстары, Астана қаласы (90%), сондай-ақ Қостанай (88%), Қарағанды (85%) және Батыс Қазақстан (81%) облыстары көрсетіп отыр.
Қалған өңірлерде жоспардың орындалуы әлі 74%-дан аспайды, бұл жылыту маусымы қарсаңында жұмысты жеделдету қажеттігін білдіреді.
Жалпы алғанда, жоспарланған барлық іс-шараларды іске асыру энергетикалық және коммуналдық инфрақұрылымның тозу деңгейін біртіндеп төмендетуге ықпал етуі тиіс. Жыл қорытындысы бойынша электр станцияларының тозу деңгейін 53%-дан 52%-ға дейін, электр желілерін — 66,2%-дан 65,7%-ға дейін, жылу желілерін — 50%-дан 48%-ға дейін азайту жоспарланып отыр.
Осылайша, алдағы қысқа дайындық ауқымды жөндеу науқанымен ғана емес, сонымен бірге қаржыландыру көлемінің ұлғаюымен де ұштасады. Ендігі басты міндет — жоспарланған жұмыстарды белгіленген мерзімде аяқтау, өйткені ел өңірлерінде жылыту маусымының өту тұрақтылығы дайындық қарқыны мен сапасына тікелей байланысты.
