Салықтық айырмашылықты жою ұсынылды.
Қазақстанда квазимемлекеттік сектор облигацияларымен жасалатын операцияларға бірыңғай салықтық тәсіл енгізу қолдау тапты. Бұл қазақстандық биржадан тыс жасалатын мәмілелердің салық тұрғысынан тиімсіз жағдайға түсуіне жол бермеуі тиіс, деп хабарлайды DKNews.kz.
Мәселе Премьер-министрдің орынбасары — Ұлттық экономика министрі Серік Жұманғариннің төрағалығымен өткен Салық кодексін енгізу жөніндегі Жобалық кеңсенің 27-отырысында қаралды.
Бір облигацияға — екі түрлі салық режимі
Негізгі мәселе биржалық және биржадан тыс мәмілелерге қолданылатын салық режимінің әркелкілігінде.
Егер бейрезидент квазимемлекеттік сектор облигацияларын Қазақстан қор биржасында сатса, олардың құнының өсуінен түскен табыс салықтан босатылады. Ал дәл сол бағалы қағаздар кейін қазақстандық биржадан тыс сатылған жағдайда мұндай жеңілдік заңнамада қарастырылмаған.
Бұл мәселеге Ұлттық банк төрағасының орынбасары Әлия Молдабекова назар аударды.
Айырмашылық қазақстандық бағалы қағаздарға Euroclear және Clearstream халықаралық депозитарлық инфрақұрылымы арқылы шетелдік инвесторлардың қолжетімділігі кеңейген сайын айқынырақ сезіледі.
Euroclear мен Clearstream мәмілелерді KASE-ден тыс жүргізеді
Қазақстан халықаралық депозитарлық инфрақұрылым арқылы қолжетімді бағалы қағаздар тізімін кеңейтуді жоспарлап отыр. Соның ішінде квазимемлекеттік сектор субъектілерінің облигацияларын да осы жүйеге енгізу қарастырылуда.
Болжам бойынша, Euroclear және Clearstream арқылы мұндай қағаздардың негізгі ұстаушылары бейрезиденттер болуы мүмкін.
Алайда шетелдік инвесторлар арасындағы осы жүйелердің ішіндегі мәмілелер қазақстандық сауда және есеп айырысу инфрақұрылымы арқылы өтпейді.
Тағы бір сценарий бар: бейрезидент бағалы қағаздарды қазақстандық нарық қатысушысына биржадан тыс OTC-мәміле арқылы сатады. Мұндай жағдайда да Қазақстанның қор биржалары арқылы ұйымдастырылған нарықта жасалатын операцияларға берілетін салықтық жеңілдік қолданылмайды.
Инвестор үшін бұл салықтық нәтиже тек бағалы қағаздың өзіне және алынған табысқа емес, оның қай инфрақұрылым арқылы сатылғанына да байланысты болуы мүмкін дегенді білдіреді.
Нарық көлемі — 17,6 трлн теңге
Мәселенің ауқымын нарықтың өзі көрсетіп отыр.
Қазір айналымда квазимемлекеттік сектор субъектілерінің шамамен 17,6 трлн теңгелік теңгемен номинацияланған облигациялары бар.
Шетелдік сұраныстың ықтимал көлемін бағалау үшін 2026 жылдың соңғы сегіз айында мемлекеттік бағалы қағаздардағы бейрезиденттердің орташа үлесі есепке алынған. Бұл көрсеткіш 8,1% болған.
Егер осындай үлес квазимемлекеттік сектор облигацияларында да қалыптасса, бейрезиденттердің ықтимал инвестиция көлемі шамамен 1,4 трлн теңгеге жетуі мүмкін.
Сондықтан биржалық және биржадан тыс мәмілелерге қолданылатын салық режимінің айырмашылығы техникалық мәселе ғана емес. Ол шетелдік капитал үшін қосымша кедергі туғызып, қазақстандық облигациялардың халықаралық депозитарлық жүйелер арқылы айналымын шектеуі ықтимал.
OTC-мәмілелерден түсетін табысты салықтан босату қолдау тапты
Талқылау қорытындысында Жобалық кеңсе қатысушылары тиісті биржадан тыс мәмілелер бойынша бағалы қағаз құнының өсуінен алынатын табысты салықтан босату тәсілін жалпы қолдады.
Мақсат — мұндай операциялардың салық режимін Қазақстан қор биржасында жасалатын мәмілелермен теңестіру.
Енді Ұлттық экономика министрлігі Қаржы министрлігімен бірлесіп, салық заңнамасына қажетті нақтылауларды пысықтайды. Жұмыстың нәтижесі туралы нарық қатысушыларына кейін хабарланады.
