Пандуспен мәселе бітпейді. Қазақстан әуежайларында ерекше қажеттілігі бар жолаушының тұрақтан терминалға, тіркеуден ұшаққа дейінгі бүкіл қозғалысын кедергісіз ұйымдастыру мәселесі қаралып жатыр, деп хабарлайды DKNews.kz.
Бұл тақырып Азаматтық авиация комитетінде өткен жұмыс кеңесінде көтерілді. Оған Қазақстанның авиациялық әкімшілігі, әуежайлар және қолжетімді орта мәселелері бойынша сарапшы Гүлнәр Баймолдина қатысты.
Әуежай енді тұтас маршрут ретінде бағаланбақ
Кеңестегі негізгі мәселе жекелеген пандус немесе көтергіштің болуы емес, жолаушының әуежайдағы толық маршруты болды.
Талқылау терминал маңындағы аумақтан басталып, ғимарат ішінде қажетті рәсімдер мен қызметтерді алуға дейінгі кезеңдерді қамтыды.
Оның ішінде арнайы автотұрақтан терминалға дейінгі жол, тротуардан түсу орындары, кіреберістер, пандустар, баспалдақтар, көтергіш платформалар және терминал ішіндегі кедергісіз қозғалыс қаралды.
Бұл талаптардың бір бөлігі Қазақстан заңнамасында қазірдің өзінде бекітілген. Азаматтық авиация саласындағы қызметтер ерекше қажеттілігі бар адамдарға қолжетімді болуы үшін әуежайларда арнайы тұрақ орындары бөлініп, кіреберістер мен ғимарат ішіндегі қозғалыс жолдары бейімделуге тиіс.
Көру және есту қабілеті төмен жолаушыларға не өзгереді
Физикалық кедергілермен қатар ақпараттың қолжетімділігі жеке мәселе ретінде қарастырылды.
Әуежайларда:
- тактильдік мнемосхемалар мен бағыттағыштарды;
- Брайль шрифтін;
- визуалды ақпараттандыру құралдарын;
- есту қабілеті төмен адамдарға арналған индукциялық жүйелерді пайдалану талқыланды.
Мұндағы басты қағида — жолаушы терминалда өздігінен бағдарлай алуы керек.
Гүлнәр Баймолдина да әуежайдың қолжетімділігін тек пандус немесе жекелеген техникалық құралдардың бар-жоғына қарап бағаламауды ұсынды. Оның айтуынша, адам жолға шыққан сәттен межелі жеріне жеткенге дейін ақпаратты еркін алып, өздігінен қозғала алатын немесе қажет болған жағдайда қызметкердің көмегін ала алатын біртұтас жүйе қажет.
Арнайы көмек қазір қалай көрсетіледі
Қазақстанның авиациялық әкімшілігінің арнайы қызметтер туралы ақпаратына сәйкес, қозғалысы шектеулі жолаушыларға әуежайда мүгедектік арбалары ұсынылады және тіркеуден кейін әуе кемесіне дейін сүйемелдеу қарастырылған. Мұндай жолаушылар ұшаққа бірінші болып отырғызылып, соңынан түсіріледі.
Алдын ала арнайы қызмет брондалса, әуежайға келгеннен кейін көмек көрсетуді күту нормативі 5–10 минутты құрайды. Алдын ала тапсырыс болмаса, ұшу кезінде күту мерзімі 5–20 минутқа дейін жетуі мүмкін.
Сонымен қатар жолаушы жеке пайдаланатын мүгедектік арбасын немесе зембілді қосымша жүк ретінде тегін тасымалдай алады. Көзі көрмейтін жолаушының жетелеуші иті де белгіленген талаптар орындалған жағдайда тегін тасымалданады.
Қызметкердің дайындығы да тексеріледі
Инфрақұрылымның қолжетімді болуы жеткіліксіз. Сондықтан кеңесте сүйемелдеу қызметтері, ақпараттық және анықтама бөлімдері қызметкерлерінің ерекше қажеттілігі бар адамдармен жұмыс істеуге дайындығы да қаралды.
Бұл мәселе бұған дейін де көтерілген. 2025 жылы Қазақстанның авиациялық әкімшілігі әуежайлар, әуе компаниялары және қоғамдық ұйымдармен кездесуде персоналды қауіпсіз қызмет көрсетуге, дұрыс терминология мен этикаға, сондай-ақ ерекше қажеттілігі бар адамдармен базалық коммуникацияға үйрету мәселесін талқылаған.
Демек, қолжетімді әуежайдың моделі тек құрылыс нормаларына емес, қызметкердің жолаушыға нақты жағдайда қалай көмектесетініне де байланысты.
Әуежайларға процестерді қайта талдау ұсынылды
Кеңес қорытындысында әуежайларға қазіргі қызмет көрсету процестерін қосымша талдау ұсынылды.
Бұл ретте әр нысанның нақты жағдайы мен әртүрлі санаттағы жолаушылардың қажеттілігі ескерілуге тиіс. Сонымен бірге халықаралық қолжетімділік тәжірибелерін Қазақстан әуежайларында қолдану мүмкіндігі қарастырылады.
2026 жылғы 1 шілдеден бастап елде жалпы инфрақұрылым нысандарының қолжетімділігіне бақылау да күшейтілді. Жаңадан пайдалануға берілетін объектілер бойынша қолжетімділік талаптарына сәйкестік декларацияларын келісу функциясы әлеуметтік қорғау саласындағы аумақтық бақылау департаменттеріне берілді.
1 қыркүйектегі жағдай бойынша Қазақстанда мүгедектігі бар адамдар үшін 32 802 әлеуметтік инфрақұрылым нысаны бейімделген, ал 2026 жылдың соңына дейін олардың санын 34 573-ке жеткізу жоспарланған.
Авиациядағы келесі міндет нақтырақ: әуежайда жекелеген қолжетімді элементтердің болуы ғана емес, олардың бір-бірімен байланысып, жолаушы үшін үздіксіз маршрут құруы.
