Келіссөз меморандумға ұласты. Қазақстан мен Оңтүстік Кореяның KyungDong Pharmaceutical компаниясы дәрі-дәрмек өндірісін Қазақстанда оқшаулау, технология трансфері және бірлескен кәсіпорын құру мүмкіндігін пысықтауға келісті, деп хабарлайды DKNews.kz.
Меморандум Мемлекет басшысы Қасым-Жомарт Тоқаевтың Корея Республикасына сапары аясында Денсаулық сақтау министрі Ақмарал Әлназарова мен KyungDong Pharmaceutical бас директоры Ким Кён Хунның кездесуінен кейін жасалды.
Негізгі мәселе енді ынтымақтастық туралы жалпы келісім емес, кореялық өндірушінің Қазақстанда қандай өндірістік модельмен жұмыс істей алатынында.
KyungDong Қазақстан нарығына бұған дейін қызығушылық танытқан
Бұл компанияның Қазақстандағы өндіріс мүмкіндігін алғаш талқылауы емес.
2026 жылғы 30 шілдеде KAZAKH INVEST-пен өткен кездесуде KyungDong Pharmaceutical Қазақстанда дайын дәрілік препараттармен бірге белсенді фармацевтикалық ингредиенттер — API өндірісін оқшаулау мүмкіндігін қарастырған. Ол кезде технология трансфері және қазақстандық мамандарды даярлау да талқыланды.
Енді келіссөз Денсаулық сақтау министрлігі деңгейіне көтеріліп, тараптар Өзара түсіністік туралы меморандумға қол қойды.
Алдағы ынтымақтастықтың үш ықтимал моделі қарастырылып отыр:
- келісімшарттық өндіріс;
- өндірісті кезең-кезеңімен оқшаулау;
- бірлескен өндірістік кәсіпорын құру.
Әзірге нақты зауыттың құны, өндіріс көлемі, дәрілік препараттардың тізімі және жобаны іске қосу мерзімі жарияланған жоқ. Сондықтан меморандумды дайын инвестициялық жоба емес, оны әзірлеуге мүмкіндік беретін келесі кезең ретінде қарастырған дұрыс.
Қазақстанға тек дайын дәрі емес, технология қажет
Келіссөздегі маңызды тармақтардың бірі — технология трансфері.
KyungDong Pharmaceutical-дың ресми мәліметіне сәйкес, компания рецептілік дәрілермен қатар фармацевтикалық субстанциялар мен рецептісіз препараттар шығарады. Компания басшылығын Рю Ки Сон мен Ким Кён Хун атқарады.
Қазақстан үшін мұндай әріптестіктің мәні импорттық препаратты ел ішінде қаптаумен шектелмей, өндірістің неғұрлым терең кезеңдерін игеруге байланысты.
Шілдедегі келіссөзде API өндірісінің де қарастырылуы осы тұрғыдан маңызды. Белсенді фармацевтикалық ингредиент — дайын дәрінің негізгі әсер етуші компоненті. Оны өндіру өндірістік тізбектің технологиялық жағынан күрделірек бөлігі саналады.
Қазақстанның фармацевтика нарығы $2,5 млрд-қа жетті
2025 жылдың қорытындысында Қазақстанның фармацевтикалық нарығы шамамен 2,5 млрд долларды құрады.
Салаға салынған инвестициялар $142,8 млн-ға жетсе, фармацевтикалық өнім экспорты $84 млн болған.
Инвестиция көлемінің өскенін бұған дейін жарияланған салалық деректер де көрсетеді: 2025 жылы фармацевтика өнеркәсібіне инвестиция 56 пайызға ұлғайып, $142,8 млн-ға жеткен.
Қазақстан шетелдік өндірушілерді тарту үшін ұзақ мерзімді келісімшарттар мен мемлекеттік қолдау тетіктерін пайдаланып отыр. 2026 жылдан бастап дәрілік заттарды ұзақ мерзімді сатып алу шарттары бойынша талаптар жаңартылып, олардың ішінде өндірісті тереңірек оқшаулау, технология трансфері және экспорттық әлеуетті арттыруға басымдық берілді.
Мұндай модель инвестор үшін Қазақстандағы өндірістің өткізу нарығын алдын ала жоспарлауға мүмкіндік береді, ал мемлекет үшін импортқа тәуелділікті төмендететін өндіріс құруға жағдай жасайды.
Pfizer, Roche және AstraZeneca жобалары іске асырылып жатыр
KyungDong Pharmaceutical Қазақстанға өндірісін әкелуге қызығушылық танытқан жалғыз халықаралық компания емес.
Денсаулық сақтау министрлігінің дерегінше, Қазақстанда келісімшарттық өндіріс аясында Pfizer, Hoffmann-La Roche және AstraZeneca компанияларымен жобалар жүзеге асырылып жатыр. Жалпы құны шамамен 30 млрд теңге болатын жобалар шеңберінде төрт түпнұсқалық препарат жергіліктендірілген.
Бұл тәжірибе KyungDong-пен келіссөз үшін дайын модель қалыптасып келе жатқанын көрсетеді: шетелдік фармацевтикалық компания Қазақстан нарығына өнім жеткізуші ретінде ғана емес, жергілікті өндірістің технологиялық серіктесі ретінде кіреді.
ДДҰ бағасы инвестор үшін нені өзгертеді
Фармацевтикалық өндірісті дамыту үшін зауыт салу ғана жеткіліксіз. Дәрілерді тіркейтін, сапасын бағалайтын және нарықтағы қауіпсіздігін бақылайтын реттеу жүйесінің халықаралық деңгейде танылуы да маңызды.
2026 жылы Қазақстан Дүниежүзілік денсаулық сақтау ұйымының дәрілік заттар мен импорттық вакциналарды реттеу жүйесі бойынша Maturity Level 3 — ML3 деңгейіне жетті. ДДҰ Қазақстанды Орталық Азияда мұндай деңгейге жеткен алғашқы мемлекет деп атады.
ML3 елде дәрілік өнімдердің сапасы, қауіпсіздігі мен тиімділігін бағалайтын тұрақты және интеграцияланған реттеу жүйесі жұмыс істейтінін білдіреді. ДДҰ мұндай деңгейдегі реттеуші органдардың өнімді нарыққа шығаруға дейін бағалап, кейін оның қауіпсіздығын бақылауға қажетті техникалық құзыреті мен жүйелері бар екенін атап көрсетеді.
Бұл фактор Қазақстанда өндірілген дәрілерді сыртқы нарықтарға шығаруға дайындалатын компаниялар үшін де маңызды.
Меморандумнан кейін негізгі сұрақ — өндірістің тереңдігі
KyungDong Pharmaceutical Қазақстанға қызығушылығын шілдеде білдірді, қыркүйекте Денсаулық сақтау министрлігімен меморандумға қол қойды. Демек, екі айға жуық уақытта диалог инвестициялық институт деңгейінен салалық министрлік деңгейіне өтті.
Ендігі негізгі көрсеткіш меморандумның өзі емес, оның қандай өндірістік жобаға айналатыны болады.
Егер келіссөз API өндірісі мен технология трансферіне дейін жетсе, жоба дайын дәріні Қазақстанда қаптаудан әлдеқайда терең локализацияны білдіреді. Ал егер тараптар бірлескен кәсіпорын моделін таңдаса, инвестиция көлемі, өнім түрлері, өндіріс орны және іске қосу мерзімі шешуші параметрлерге айналады.
Фармацевтикадағы локализацияның қазіргі бағыты туралы бұған дейін де жазған едік: Қазақстанда халықаралық компаниялардың өндіріс пен технология трансферіне қатысуы кеңейіп келеді.
