Ветеринария жүйесі жаппай жаңғыртылады. Қазақстан 2026–2027 жылдары 2 399 ветеринариялық нысан салып немесе сатып алып, жануарлар ауруларын бақылаудан бастап экспортқа арналған өнімді қадағалауға дейінгі жүйені цифрландыруды жоспарлап отыр, деп хабарлайды DKNews.kz.
Бұл міндеттер Ауыл шаруашылығы министрі Айдарбек Сапаровтың төрағалығымен өткен алқа отырысында қаралды. Ауыл шаруашылығы министрлігінің ресми мәліметіне сәйкес, ветеринарияны жаңғырту азық-түлік қауіпсіздігімен ғана емес, қазақстандық мал шаруашылығы өнімдерінің жаңа экспорттық нарықтарға шығуымен тікелей байланысты.
2 399 ветеринариялық нысанға 66,2 млрд теңге бағытталады
2026–2030 жылдарға арналған Ветеринарияны дамыту жөніндегі кешенді жоспар сегіз негізгі бағытты қамтиды. Оның ішінде эпизоотиялық ахуалды тұрақтандыру, зертханалық диагностика, цифрландыру, кадр даярлау және ветеринариялық фармацевтиканы дамыту бар.
Ал 2026–2027 жылдары ветеринариялық қызметтің материалдық-техникалық базасын нығайтуға 66,2 млрд теңге қарастырылған. Қаражат 2 399 ветеринариялық нысанды салуға және сатып алуға жұмсалады.
«Мемлекет басшысының тапсырмасына сәйкес 2026–2030 жылдарға арналған Ветеринарияны дамыту жөніндегі кешенді жоспар бекітілді. Қазіргі таңда ветеринариялық қауіпсіздіктің инфрақұрылымы, зертханалық диагностика, цифрландыру, заңнамалық реттеу, кадрлық қамтамасыз ету және ветеринариялық фармацевтика бағыттарын қамтитын заманауи жүйе әзірленуде. Мемлекет тарапынан бұл мақсаттарға қомақты қаражат бөлініп отыр. Сондықтан негізгі міндет – бөлінген қаржыны тиімді пайдаланып, жергілікті жерлерде нақты нәтижеге қол жеткізу. Яғни жануарлар арасында аурулардың алдын алуды уақтылы жүргізу, ветеринариялық бақылаудың тиімділігін арттыру, эпизоотиялық ахуалды жақсарту және ветеринариялық қызметтердің сапасын күшейту қажет», – деді Айдарбек Сапаров.
Министр осы жылға жоспарланған жұмыстарды белгіленген мерзімде аяқтап, әр нысанды толық іске қосуды тапсырды.
Вакцинация мен мал қорымдары бойынша мерзім қазанның соңына қойылды
Инфрақұрылым салу ветеринариялық реформаның бір бөлігі ғана.
Ауыл шаруашылығы вице-министрі Аманғали Бердалин баяндаған жоспар бойынша жануарларды вакцинациялау мен ауыл шаруашылығы малдарын сәйкестендіруге ерекше назар аударылады.
Мал қорымдарын түгендеу және олардың қоршауларын белгіленген талаптарға сәйкестендіру жұмыстары да жүргізіледі. Бұл міндеттерді 2026 жылдың қазан айының соңына дейін аяқтау жоспарланған.
Практикалық тұрғыдан мұндағы негізгі мәселе — ауру пайда болғаннан кейін әрекет ету емес, оның таралу қаупін алдын ала төмендету. Министрлік бұған дейін де ветеринариялық жүйені «фермадан үстелге дейін» қағидаты бойынша жаңғыртып, өнімнің толық қадағалануын қамтамасыз ету көзделетінін хабарлаған.
Қазақстан ет пен сүтке жаңа алты экспорт бағытын қарастырып жатыр
Ветеринариялық жүйені жаңғыртудың бизнес үшін тікелей маңызы экспортпен байланысты.
Қазақстан аусыл, құс тұмауы, африкалық және классикалық шошқа обасы, сондай-ақ африкалық жылқы обасы бойынша Дүниежүзілік жануарлар денсаулығы ұйымы мойындаған халықаралық мәртебелерін растаған. Министрлік мұндай ветеринариялық мәртебелерді отандық мал шаруашылығы өнімдерінің экспорттық әлеуетімен байланыстырады.
Қазір бірнеше жаңа бағыт бойынша нарыққа кіруге рұқсат алу мәселесі пысықталып жатыр:
- құс шаруашылығы өнімдері — Қытайға;
- ет өнімдері — Түркия мен Таиландқа;
- спорттық жылқылар — Біріккен Араб Әмірліктеріне;
- тірі жылқылар — Жапонияға;
- сүт өнімдері — Корея Республикасына;
- шошқа еті — Грузияға.
Бұдан бөлек, аквашаруашылық өнімдері мен жылқы етін Еуропалық одақ нарығына шығару көзделген.
Бұл бағыттар бойынша әзірге экспорттың басталғаны емес, тиісті нарықтарға шығуға рұқсат алу мәселесінің пысықталып жатқаны туралы сөз болып отыр.
Ветеринариялық препараттың жолы цифрлық жүйеде бақыланбақ
Реформаның тағы бір бөлігі — жануарлар мен өнімдердің қозғалысын қадағалау және электрондық сертификаттау жүйелерін жетілдіру.
Дүниежүзілік банктің қолдауымен ветеринариялық препараттарды есепке алатын жаңа жүйе әзірленіп жатыр. Ол препарат тағайындалған сәттен бастап нақты қолданылғанға дейінгі кезеңді қадағалауға мүмкіндік беруге тиіс.
Саланы цифрландыру экспорт үшін де маңызды. Электрондық қадағалау жүйесі жануардың немесе одан алынған өнімнің қозғалысы туралы деректерді бір тізбекке біріктіруге бағытталған. Министрлік бұған дейін экспорт кезінде жануарларды карантинге қою процестерін автоматтандыру бойынша да жұмыс жүргізіліп жатқанын хабарлаған.
Ветеринарларға грант саны 200-ге дейін көбеймек
Жаңа нысандар мен ақпараттық жүйелерге оларды басқаратын мамандар қажет.
Сондықтан кешенді жоспарда ветеринарларға әлеуметтік қолдау көрсету, арнайы және нысанды киім беру, еңбекақыны арттыру және қосымша ынталандыру тетіктерін енгізу қарастырылған.
Магистратурада ветеринариялық бағытта білім алуға арналған мемлекеттік гранттардың санын 200-ге дейін көбейту жоспарланып отыр.
Мемлекеттік шекарадағы ветеринариялық бақылау бекеттерін де кезең-кезеңімен жаңғырту көзделген. Мұндағы міндет — бір жағынан елге ветеринариялық қатердің енуіне тосқауыл қою, екінші жағынан сыртқы сауда рәсімдерінің үздіксіз жүруін қамтамасыз ету.
Ветеринария саласының ережелері де өзгермек
Инфрақұрылым мен цифрландыру заңнамалық өзгерістермен қатар жүріп жатыр.
Ветеринария мәселелері бойынша заң жобасы Мәжіліске 2026 жылғы сәуірде түскен. Құжат ветеринариялық қызметтің тиімділігін арттыру және саланы мемлекеттік реттеу тетіктерін жетілдіруге бағытталған.
Ал министр алқа отырысының қорытындысында көрсеткіштері төмен өңірлерге назар аударып, ветеринариялық нысандар құрылысын жеделдетуді және кешенді жоспардағы міндеттердің жергілікті жерде орындалуын бақылауды күшейтуді тапсырды.
«Ветеринариялық қызметтің алдында тұрған басты мақсат – ықтимал қауіп-қатерлердің алдын алып, елдегі ветеринариялық салауаттылықты тұрақты қамтамасыз ететін заманауи, тиімді әрі цифрлық жүйе қалыптастыру. Оған қажетті қаржылық, инфрақұрылымдық және заңнамалық негіз жасалды. Ендігі міндет – ветеринариялық жүйенің барлық деңгейінің өзара үйлесімді жұмысын жолға қойып, қабылданған әрбір шешімді шынайы жетістікке айналдыру», – деді Айдарбек Сапаров.
Бұған дейін біз Қазақстанда ветеринариялық инфрақұрылымды дамытуға 66,2 млрд теңге бөлініп, өңірлердегі құрылыс қарқынына қатысты мәселе көтерілгені туралы жазған едік. Сол кезде де 2026–2027 жылдары 2 399 нысан құру міндеті қойылған болатын.
