Жеңіс тек ұрыс даласымен өлшенбейді. Мемлекет тарихы институтының директоры Нұрбек Пұсырманов қоғамның тарихи қасіреттерді еңсеріп, өткеннен сабақ алуы және жаңа құндылықтар қалыптастыруы «жеңімпаз ұлттың» негізгі белгісі екенін айтты, деп хабарлайды DKNews.kz.
Тарихшы бұл туралы e-history.kz порталына берген сұхбатында мәлімдеді. Әңгіме барысында ол «жасампаз ұлт» ұғымын тарихи сана, тәуелсіздік кезеңіндегі өзгерістер және қоғамның болашаққа көзқарасымен байланыстырды.
«Жеңімпаз ұлт жеңілістен ада болмайды»
Пұсырмановтың пайымдауынша, халықтың тарихында жеңілістер мен ауыр кезеңдердің болуы оның болашақтағы мүмкіндігін анықтамайды.
Негізгі мәселе — қоғамның сол тәжірибені қалай қабылдап, одан қандай қорытынды шығаратынында.
«Жеңімпаз ұлт тарихта бір жеңілістерден ада ұлт емес, бұл өзінің бәсекеге қабілеттілігін көрсете алатын, белгілі бір тарихи қасіреттерін еңсере отырып, қоғамдық жаңа жүйеге сәйкес құндылықтарын орнықтырып, институттарын жаңалап, болашаққа ұмтылатын қоғам. Осындай белгілі бір тұжырымды қалыптастырсақ, онда біз жеңімпаз ұлт қана емес, қоғамда бәсекелестіктен қалмайтын ұлттың қатарына қосыла аламыз», – деді Нұрбек Пұсырманов.
Бұл түсінікте «жеңімпаз ұлт» әскери жеңістермен емес, тарихи күйзелістерден кейін қоғамның өзін қайта қалыптастыра алу қабілетімен сипатталады.
Тарихи сана өткенді еске алумен шектелмейді
Сұхбаттағы екінші өзекті мәселе — тарихи сананың қоғам дамуына ықпалы.
Пұсырманов тарихи жарақаттарды еңсеру, тәуелсіздік жылдарындағы сапалық өзгерістер мен ұлттық сананың жаңғыруы туралы пікір білдірді.
Мұнда тарихқа көзқарас тек өткен оқиғаларды білу мәселесі емес. Оның пайымдауынша, тарихи тәжірибеден сабақ шығару қоғамның жаңа құндылықтарын орнықтырумен және институттарды жаңартумен ұштасады.
Бұл тақырып Қазақстандағы қоғамдық пікірталаста да көтеріліп жүр. Ұлттық құрылтайдың үшінші отырысында жасампаздық пен жаңашылдық ұлттың бәсекеге қабілетті болуының басты шарттарының бірі ретінде аталған.
Тәуелсіздік кезеңіне қандай өлшеммен қарау керек
Сұхбатта Қазақстанның тәуелсіздік жылдарындағы өзгерістерін «жеңімпаз ұлт» қалыптастыру жолындағы қадамдар ретінде бағалау мәселесі де қозғалды.
Пұсырмановтың тұжырымында қоғамның алға жылжуы бірнеше белгімен байланысты: тарихи қасіретті еңсеру, жаңа қоғамдық жүйеге сай құндылықтарды қалыптастыру, институттарды жаңарту және бәсекеге қабілетті болу.
Осы тұрғыдан тәуелсіздік кезеңіндегі өзгерістерді тек экономикалық немесе саяси көрсеткіштер арқылы емес, қоғамның тарихи санасындағы трансформациямен қатар қарастыру ұсынылады.
Нұрбек Пұсырманов бұған дейін де тарихи сана мен мемлекеттік даму мәселелеріне арналған сараптамалық пікірталастарға қатысқан. Мемлекет тарихы институтының директоры ретінде ол Қазақстанның жаңғыруы мен мемлекеттілік мәселелері талқыланған сараптамалық алаңдарда баяндама жасаған.
«Жасампаз ұлт» ұғымы нені білдіреді
Сұхбаттың негізгі желісі «жасампаз ұлт қандай болуы керек?» деген сұраққа келіп тіреледі.
Тарихшы ұсынған өлшем бойынша, мұндай қоғам:
- өткендегі қасіреттерді еңсере алады;
- тарихи тәжірибеден сабақ шығарады;
- жаңа қоғамдық құндылықтарды қалыптастырады;
- институттарын жаңартады;
- өзінің бәсекеге қабілеттілігін сақтайды;
- болашаққа ұмтылады.
«Жасампаз ұлт» түсінігі соңғы жылдары қоғамдық дискурста да жиі қолданылып келеді. 2026 жылғы маусымда Қасым-Жомарт Тоқаев Қазақстанның «біртұтас әрі жасампаз ұлт ретінде» даму жолына түскенін айтып, ауқымды реформалардың қоғамдық санаға да әсер еткеніне тоқталған еді.
Пұсырмановтың сұхбатындағы ерекшелік — бұл ұғымға тарихшының өлшемімен қарауында. Оның пайымдауынша, қоғамның болашағы өткендегі жеңілістердің болмауына емес, тарихи жарақаттан кейін институттарын, құндылықтарын және өзіне деген көзқарасын қаншалықты жаңарта алатынына байланысты.
Бұған дейін DKNews.kz Мемлекет басшысының жасампаздық пен қоғамдық сананың өзгеруі туралы пікірін жариялаған еді. Президент реформалардың қоғамдағы құндылықтарға әсеріне тоқталған. «Біртұтас әрі жасампаз ұлт ретінде дамудың даңғыл жолына түстік – Тоқаев»
