Абай облысында 16 мың гектардан астам егістік суарылды. 2026 жылғы вегетациялық кезеңде өңір шаруашылықтары 59 млн текше метрден астам су пайдаланып, су жеткізу бойынша 403 келісімшарт жасасты, деп хабарлайды DKNews.kz.
Бұл мәліметтер ҚР Су ресурстары және ирригация министрлігінің ресми хабарламасында жарияланды. Өңірде суару маусымының қорытындысымен қатар, каналдарды жаңғырту және суды заңсыз пайдалануға қарсы күрес нәтижелері де таныстырылды.
Абай облысында қанша жер суарылды?
2026 жылғы вегетациялық кезеңнің қорытындысы Абай облысының Өңірлік коммуникациялар қызметінде өткен брифингте жарияланды.
Оған «Қазсушар» РМК облыстық филиалының директоры Жарқынбек Байсабыров пен Ертіс бассейндік инспекциясының басшысы Медет Жәдігерұлы қатысты.
Жыл басынан бері филиал су тұтынушылармен 403 келісімшарт жасасқан.
Осы келісімдер аясында 16 мың гектардан астам ауыл шаруашылығы алқабы суарылып, 59 млн текше метрден астам су пайдаланылған.
Бұл көрсеткіштер өңірдегі суармалы егіншіліктің қазіргі ауқымын сипаттайды. Алайда алдағы инфрақұрылымдық жобалар іске асса, суарылатын жер көлемі айтарлықтай ұлғаюы мүмкін.
374,5 шақырым канал жаңғыртылады
Өңірдегі ең ірі жоспарлардың бірі — магистральдық суару каналдарын реконструкциялау.
Жобалар жалпы ұзындығы 374,5 шақырым болатын ирригациялық инфрақұрылымды қамтиды.
«Сонымен қатар облыста жалпы ұзындығы 374,5 шақырым магистральдық каналдарды реконструкциялауды көздейтін инфрақұрылымдық жобалар жүзеге асырылып жатыр. Бұл жұмыстар өңірдегі суармалы жердің көлемін 55 мың гектарға ұлғайтуға мүмкіндік береді. Атап айтқанда, Жарма және Үржар аудандарында, сондай-ақ Мақаншы ауданында ирригация желілерін реконструкциялау бойынша бес жоба мемлекеттік сараптаманың оң қорытындысын алды», — деді «Қазсушар» РМК-ның Абай облысы бойынша филиалының директоры Жарқынбек Байсабыров.
Осылайша, бес жоба мемлекеттік сараптамадан өткен.
Жаңғырту жұмыстары Жарма, Үржар және Мақаншы аудандарындағы суару жүйелерін қамтиды.
Маңыздысы — 55 мың гектар жаңа суармалы жер әзірге жоспарланған нәтиже. Бұл аумақ толық пайдалануға берілді деген сөз емес.
Жаңа каналдар шаруаларға не береді?
Суармалы егіншілікте каналдардың техникалық жағдайы шешуші рөл атқарады.
Су көзінен алынған суды алқаптарға жеткізу үшін магистральдық желілердің тұрақты жұмыс істеуі қажет.
Ескі немесе тозған инфрақұрылым су жеткізуді қиындатып, шаруашылықтардың егіс жұмыстарын жоспарлауына әсер етуі мүмкін.
Каналдарды реконструкциялау осы мәселелерді азайтуға бағытталған.
Жобалар толық іске асқан жағдайда өңірдегі қосымша 55 мың гектар жерді суару мүмкіндігі пайда болады.
Бұл ауыл шаруашылығы өндірісін кеңейтуге, бұрын су жеткізу шектеулі болған алқаптарды пайдалануға және фермерлердің өндірістік мүмкіндіктерін арттыруға жағдай жасауы мүмкін.
Дегенмен нақты нәтиже жобалардың аяқталуына, су ресурстарының қолжетімділігіне және жаңартылған жүйелердің тиімді жұмысына байланысты болады.
«Судың қара нарығымен» күрес қалай жүріп жатыр?
Абай облысында суару инфрақұрылымын дамыту жұмыстарымен қатар, суды заңсыз пайдалануға қарсы бақылау да күшейтілген.
Ертіс бассейндік инспекциясы Бас прокуратурамен бірлесіп әзірленген «судың қара нарығымен» күрес жөніндегі Жол картасы аясында жұмыс жүргізіп жатыр.
Инспекция қызметкерлері су пайдалану лимиттерінің сақталуын күнделікті тексереді.
Негізгі назар су ресурстарын келісімшартсыз немесе тиісті рұқсатсыз пайдалану жағдайларын анықтауға аударылған.
Мұндай бақылау судың заңды түрде бөлінуін қамтамасыз ету үшін маңызды. Өйткені рұқсатсыз су алу басқа шаруашылықтарға жоспарланған көлемнің уақытылы жеткізілуіне әсер етуі мүмкін.
Бес заң бұзушылық анықталды
2026 жылдың басынан бері Ертіс бассейндік инспекциясы Абай облысында су пайдалану талаптарын бұзудың бес фактісін анықтаған.
Оның төртеуі бойынша әкімшілік айыппұл салынған.
Тағы бір материал сотқа жолданған.
Сотқа берілген істің нәтижесі және айыппұлдардың жалпы сомасы туралы ақпарат жарияланған жоқ.
Инспекция су пайдалану лимиттерінің сақталуын бақылауды жалғастырады.
2027 жылғы суару маусымы үшін не маңызды?
Абай облысындағы биылғы қорытынды екі негізгі бағытты көрсетіп отыр.
Біріншісі — қолданыстағы суару жүйелері арқылы шаруашылықтарды сумен қамтамасыз ету. Биыл 403 келісімшарт негізінде 16 мың гектардан астам жер суарылған.
Екіншісі — суармалы жер көлемін ұлғайту үшін инфрақұрылымды жаңғырту.
374,5 шақырым каналға қатысты жобалардың іске асуы өңірдегі ауыл шаруашылығының ұзақмерзімді мүмкіндіктеріне әсер етуі ықтимал.
Сонымен бірге су ресурстарын есепке алу мен заңсыз пайдалануға қарсы бақылау да өзекті болып қала береді.
Абай облысы үшін негізгі міндет — жаңа суару мүмкіндіктерін қалыптастыра отырып, қолда бар судың әділ әрі тиімді пайдаланылуын қамтамасыз ету.
Бұған дейін біз Абай облысында шаруашылықтарға суару үшін 20,65 млн текше метр су берілгені туралы жазған едік. 2025 жылғы материалда Үржар, Мақаншы және Аягөз аудандарындағы суару жұмыстары баяндалған болатын. Ал биылғы қорытынды өңірде су жеткізумен қатар, ирригациялық инфрақұрылымды кеңейтуге басымдық беріліп отырғанын көрсетеді.
